Page 2380 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๓๖๕

(๓)
บัญชีเกณฑ์มาตรฐานกลางหลักประกันการปล่อยชั่วคราวผู้ต้องหาหรือจ าเลย การยื่นค าร้องขอปล่อย
ิ
ี
ชั่วคราวจึงต้องเสนอหลักประกันมาให้ศาลพจารณาว่าหลักประกันที่เสนอมาเชื่อถือได้เพยงใด และมี
(๔)
จ านวนครบถ้วนตามวงเงินประกันที่ก าหนดไว้ในบัญชีเกณฑ์มาตรฐานกลางหลักประกันการปล่อยชั่วคราว
ผู้ต้องหาหรือจ าเลยหรือไม่ ส่งผลให้ผู้ต้องหาหรือจ าเลยที่ไม่มีเงินหรือทรัพย์สินที่จะน ามาใช้เป็น

หลักประกันไม่มีแม้แต่โอกาสที่จะได้ยื่นค าร้องขอปล่อยชั่วคราว เมื่อไม่ได้ยื่นค าร้องขอปล่อยชั่วคราวก็ย่อม
ไม่มีทางที่จะได้รับอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวไปโดยปริยาย ผู้ต้องหาหรือจ าเลยกลุ่มนี้จึงต้องถูกขงในระหว่าง
ั
ิ
สอบสวนหรือพจารณา แม้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยจะมีบทสันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้ต้องหาหรือ
ั
ิ
จ าเลยไม่มีความผิด และก่อนมีค าพพากษาอนถึงที่สุดแสดงว่าบุคคลใดได้กระท าความผิดจะปฏิบัติ
(๕)
ต่อบุคคลนั้นเสมือนผู้กระท าความผิดมิได้ แต่ผู้ต้องหาเหล่านี้กลับต้องสูญสิ้นอสรภาพไปในทันที
ิ
ี
ที่ถูกจับกุมและน าตัวมาฝากขังที่ศาลเพยงเพราะไม่มีเงินหรือทรัพย์สินที่จะน ามาใช้เป็นหลักประกันจึงหมด
โอกาสที่จะได้ยื่นค าร้องขอปล่อยชั่วคราว การน าผู้ต้องหาไปขังไว้ในเรือนจ า จึงแทบไม่ต่างอะไรกับการ

ั
ิ
ถูกศาลลงโทษทั้ง ๆ ที่ยังไม่มีค าพพากษาอนถึงที่สุดว่าบุคคลนั้นเป็นผู้กระท าความผิด ซึ่งนอกจาก
จะส่งผลกระทบต่อตัวผู้ต้องหาหรือจ าเลยแล้ว ยังก่อให้เกิดความเดือดร้อนไปถึงครอบครัวของผู้ต้องหา
หรือจ าเลยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ บางครอบครัวต้องขาดผู้น า ขาดคนท ามาหาเลี้ยง ต้องเสียค่าใช้จ่าย

ั
ในการเดินทางมาเยี่ยมผู้ต้องหาหรือจ าเลยที่เรือนจ า ก่อให้เกิดผลกระทบทั้งด้านอาชีพและความสัมพนธ์
ภายในครอบครัว กลายเป็นที่มาของค าพดในเชิงเหน็บแนมประชดประชันว่า “คุกมีไว้ขังคนจน” ซึ่งค าพด
ู
ู
ดังกล่าวเป็นค าพดที่สะท้อนกลับมายังศาลที่เป็นองค์กรผู้ใช้อานาจตามกฎหมายเกี่ยวกับการปล่อยชั่วคราว
ู

โดยตรงแสดงให้เห็นถึงความเหลื่อมล้ ากันอย่างชัดเจนระหว่างผู้ต้องหาหรือจ าเลยที่มีฐานะยากจนกับ
ผู้ต้องหาหรือจ าเลยที่มีความสามารถในการหาเงินหรือทรัพย์สินมาใช้เป็นหลักประกันได้ ในกรณี

ที่ผู้ต้องหาถูกจับกุมมาในข้อหาเดียวกันผู้ต้องหาที่มีความสามารถในการหาหลักประกันมาใช้ประกอบ
การยื่นค าร้องขอปล่อยชั่วคราวได้ย่อมไม่ต้องถูกคุมขัง ในทางกลับกันผู้ต้องหาที่ไม่มีหลักประกันมาใช้

ประกอบการยื่นค าร้องขอปล่อยชั่วคราวย่อมต้องถูกส่งตัวเข้าไปคุมขังในเรือนจ าสูญสิ้นอสรภาพไปในทันที
ิ
ิ
ราวกับว่าอสรภาพของผู้ต้องหาหรือจ าเลยแต่ละคนเป็นสิ่งที่ต้องวัดกันที่ค่าของเงินหรือทรัพย์สินที่น ามาใช้
ขอปล่อยชั่วคราวแม้สถิติการปล่อยชั่วคราวของศาลในช่วงระยะเวลาที่ผ่านมาจะปรากฏว่าศาลมีค าสั่ง

อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวเกินร้อยละ ๙๐ มาโดยตลอด โดยในปี ๒๕๖๐ มีค าร้องขอปล่อยชั่วคราวยื่นมา
ทั้งหมด ๒๒๗,๖๘๗ ค าร้อง ศาลมีค าสั่งอนุญาต ๒๑๒,๖๕๓ ค าร้อง คิดเป็นร้อยละ ๙๓.๔๐ ไม่อนุญาต

๑๕,๐๓๔ ค าร้อง คิดเป็นร้อยละ ๖.๖๐ ปี ๒๕๖๑ มีค าร้องขอปล่อยชั่วคราวยื่นมาทั้งหมด ๒๓๕,๔๐๔ ค าร้อง

ศาลมีค าสั่งอนุญาต ๒๑๔,๔๔๔ ค าร้อง คิดเป็นร้อยละ ๙๑.๑๐ ไม่อนุญาต ๒๐,๙๖๐ ค าร้อง คิดเป็นร้อยละ
๘.๙๐ ปี ๒๕๖๒ มีค าร้องขอปล่อยชั่วคราวยื่นมาทั้งหมด ๒๑๗,๙๐๓ ค าร้อง ศาลมีค าสั่งอนุญาต

๒๐๐,๗๑๓ ค าร้อง คิดเป็นร้อยละ ๙๒.๑๑ ไม่อนุญาต ๑๗,๑๙๐ ค าร้อง คิดเป็นร้อยละ ๗.๘๙ และ

(๓) แนบท้ายค าแนะน าของประธานศาลฎีกา เกี่ยวกับบัญชีมาตรฐานกลางหลักประกันการปล่อยชั่วคราวผู้ต้องหา
หรือจ าเลย พ.ศ. ๒๕๔๗
(๔) ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๐๘ (๔)

(๕) รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐ มาตรา ๒๙ วรรคสอง