Page 2382 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๓๖๗

หากจะพิจารณาในแง่ตัวบทกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา จะเห็นได้ว่า

ไม่มีมาตราใดบังคับว่าในการอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวศาลจะต้องเรียกหลักประกันประกอบด้วยเสมอ
เมื่อปี ๒๕๕๘ มีการแก้ไขเพมเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๐๘ ตามพระราชบัญญัติ
ิ่
ิ
ิ่
แก้ไขเพมเติมประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา (ฉบับที่ ๓๐) พ.ศ. ๒๕๕๘ ก าหนดให้มีการน า
ุ
ื่
ิ
อุปกรณ์อเล็กทรอนิกส์หรืออปกรณ์อนใดที่สามารถใช้ตรวจสอบหรือจ ากัดการเดินทางของผู้ถูกปล่อยชั่วคราว
มาใช้ได้ ต่อมาปี ๒๕๖๐ มีการตราพระราชบัญญัติมาตรการก ากับและติดตามจับกุมผู้หลบหนีการปล่อยชั่วคราว
โดยศาล พ.ศ. ๒๕๖๐ ให้อานาจศาลแต่งตั้งผู้ก ากับดูแลผู้ถูกปล่อยชั่วคราวให้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ศาล

ื่
ก าหนดเพอป้องกันการหลบหนี หรือภัยอนตรายหรือความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากการปล่อยชั่วคราว
ั
นอกจากนี้เมื่อปี ๒๕๖๒ มีการแก้ไขเพมเติมประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา (ฉบับที่ ๓๔) พ.ศ. ๒๕๖๒
ิ่
ิ
แก้ไขมาตรา ๑๑๐ จากเดิมที่ก าหนดให้การปล่อยชั่วคราวในคดีอตราโทษอย่างสูงเกินห้าปีขึ้นไปต้องมีประกน
ั
ั
ั
และจะมีหลักประกันด้วยหรือไม่ก็ได้ เป็นคดีที่มีอตราโทษอย่างสูงเกินสิบปีขึ้นไปต้องมีประกัน และจะมี
หลักประกันด้วยหรือไม่ก็ได้ ส่วนคดีที่มีอตราโทษอย่างสูงไม่เกินสิบปีศาลจะปล่อยชั่วคราวโดยไม่มีประกัน
ั

เลยก็ได้ท าให้ศาลมีอานาจปล่อยชั่วคราวได้โดยไม่ต้องเรียกประกันหรือหลักประกันได้มากขึ้น การแก้ไข
กฎหมายดังกล่าวย่อมสะท้อนให้เห็นว่าทางปฏิบัติของศาลที่ผ่านมายังไม่อาจคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ

ื้
ขั้นพนฐานของผู้ต้องหาหรือจ าเลยได้ในระดับที่น่าพอใจ จากแนวโน้มการแก้ไขกฎหมายดังกล่าว
ล้วนเป็นไปในทิศทางที่มุ่งจะลดความส าคัญของหลักประกันลง เนื่องจากปัญหาจากทางปฏิบัติในอดีต

ที่ผ่านมาซึ่งศาลมักจะให้ความส าคัญกับหลักประกันในการปล่อยชั่วคราวท าให้ผู้ต้องหาหรือจ าเลยที่มี

ฐานะยากจนขาดโอกาสในการได้รับการปล่อยชั่วคราว

ั
ต่อมาในปี ๒๕๖๒ นายไสลเกษ วัฒนพนธุ์ ประธานศาลฎีกาในขณะนั้นมีนโยบายยกระดับการ
คุ้มครองสิทธิเสรีภาพขั้นพนฐานของผู้ต้องหาและจ าเลย โดยค านึงถึงเหยื่ออาชญากรรมและความสงบสุข
ื้
ของสังคม ด้วยการก าหนดมาตรการในการขอปล่อยชั่วคราวที่มีประสิทธิภาพและค านึงถึงการคุ้มครอง

สิทธิและเสรีภาพ ความสะดวกรวดเร็ว และลดความเหลื่อมล้ าในการเข้าถึงสิทธิที่จะได้รับการ

ปล่อยชั่วคราว ก าหนดวิธีปฏิบัติที่เหมาะสมต่อผู้ต้องหา จ าเลย เหยื่ออาชญากรรม ผู้เสียหาย ตลอดจน
กลุ่มผู้เปราะบางในสังคมทุกขั้นตอนของกระบวนการทางศาล และเพมบทบาทเชิงรุกในการให้ข้อมูล
ิ่
แก่ประชาชนเกี่ยวกับขั้นตอนการด าเนินคดีในศาลและให้ประชาชนได้รับรู้สิทธิของตนตามกฎหมาย

ประธานศาลฎีกาได้ออกค าแนะน าว่าด้วยการขยายโอกาสในการเข้าถึงสิทธิที่จะได้รับการปล่อยชั่วคราว
พ.ศ. ๒๕๖๒ เพอเป็นการขยายโอกาสให้กลุ่มผู้ต้องหาหรือจ าเลยที่มีฐานะยากจนมีโอกาสเข้าถึงสิทธิ
ื่
ที่จะได้รับการปล่อยชั่วคราวได้มากขึ้น จากเดิมที่กลุ่มผู้ต้องหาหรือจ าเลยเหล่านี้ไม่มีแม้แต่โอกาสจะได้
ยื่นค าร้องขอปล่อยชั่วคราวต่อศาล เนื่องจากไม่มีหลักประกัน ค าแนะน าของประธานศาลฎีกาดังกล่าว

(๗)
จึงเปิดโอกาสให้ผู้ร้องขอปล่อยชั่วคราวไม่จ าต้องเสนอหลักประกันมาพร้อมกับค าร้อง ภายหลังประธาน
ศาลฎีกาประกาศนโยบายดังกล่าวมีการก าหนดให้ศาลจังหวัดกาญจนบุรีเป็นศาลต้นแบบของกลุ่มศาล

(๗) ค าแนะน าประธานศาลฎีกาว่าด้วยการขยายโอกาสในการเข้าถึงสิทธิที่จะได้รับการปล่อยชั่วคราว พ.ศ. ๒๕๖๒ ข้อ ๑