Page 2396 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๓๘๑

ื่
คุมประพฤติอยู่ทุกต าบลในพนที่จังหวัดกาญจนบุรี เพอให้ศาลมีทางเลือกในการแต่งตั้งผู้ก ากับดูแล
ื้
ได้มากยิ่งขึ้น ต่อมาส านักงานคุมประพฤติจังหวัดกาญจนบุรีได้ส่งรายชื่ออาสาสมัครคุมประพฤติมาให้
ศาลจังหวัดกาญจนบุรี ๘๐๔ รายชื่อ ศาลจังหวัดกาญจนบุรีได้เชิญตัวแทนอาสาสมัครคุมประพฤติ

ในแต่ละอาเภอมาอธิบายเกี่ยวกับบทบาทหน้าที่และสิทธิตามกฎหมายของผู้ก ากับดูแลให้อาสาสมัคร

คุมประพฤติทราบ เพอใช้ส าหรับการแต่งตั้งและการปฏิบัติหน้าที่ผู้ก ากับดูแลของอาสาสมัครคุมประพฤติ
ื่
ท าให้ปัจจุบันศาลจังหวัดกาญจนบุรีมีเครือข่ายบุคคลที่อาจได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้ก ากับดูแลกระจายอยู่ใน

ทุกพนที่ของจังหวัดโดยมีเครือข่ายหลักจากก านันผู้ใหญ่บ้าน และอาสาสมัครคุมประพฤติซึ่งในทางปฏิบัติ
ื้
ของศาลจังหวัดกาญจนบุรี หากคดีใดสามารถแต่งตั้งผู้ก ากับดูแลได้ ศาลก็จะไม่เรียกหลักประกันจาก

ผู้ต้องหรือจ าเลยอก อย่างไรก็ตามการแต่งตั้งผู้ก ากับดูแลเพอปฏิบัติหน้าที่ให้สอดคล้องกับเจตนารมณ์
ี
ื่
ของกฎหมาย ศาลต้องมั่นใจว่าผู้ก ากับดูแลจะสามารถปฏิบัติหน้าที่ก ากับดูแลผู้ถูกปล่อยชั่วคราวให้ปฏิบัติ
ตามเงื่อนไขที่ศาลก าหนดเพอป้องกันการหลบหนีหรือการก่อภัยอนตรายได้จริง ศาลจังหวัดกาญจนบุรี
ั
ื่
ิ
จึงพจารณาแต่งตั้งจากผู้ปกครองท้องที่หรืออาสาสมัครคุมประพฤติที่สมัครใจรับเป็นผู้ก ากับดูแลก่อน
เป็นล าดับแรก โดยยังไม่มีกรณีแต่งตั้งให้ญาติของผู้ต้องหรือจ าเลยเป็นผู้ก ากับดูแล แม้ตามระเบียบคณะ

กรรมการบริหารศาลยุติธรรมว่าด้วยคุณสมบัติ ลักษณะต้องห้าม การแต่งตั้งและการปฏิบัติหน้าที่ของ

ผู้ก ากับดูแลผู้ถูกปล่อยชั่วคราว การจ่ายค่าตอบแทนและค่าใช้จ่ายของผู้ก ากับดูแลผู้ถูกปล่อยชั่วคราว
ค่าพาหนะแก่ผู้ถูกปล่อยชั่วคราวที่ยากไร้ เงินสินบนแก่ผู้แจ้งความน าจับ และเงินรางวัลแก่เจ้าหน้าที่ผู้จับ

ผู้ถูกปล่อยชั่วคราวโดยศาลที่หลบหนี พ.ศ. ๒๕๖๑ ข้อ ๖ จะไม่ได้ห้ามมิให้ศาลแต่งตั้งญาติเป็นผู้ก ากับดูแลก็ตาม

แต่คุณสมบัติของผู้ก ากับดูแลจะต้องเป็นไปตาม ข้อ ๔ แห่งระเบียบดังกล่าวด้วย กล่าวคือ นอกจาก
จะต้องมีคุณสมบัติตามข้อ ๔ (๑) คือเป็นผู้ที่รู้จักผู้ถูกปล่อยชั่วคราวเป็นอย่างดีและผู้ถูกปล่อยชั่วคราว

ให้ความเคารพเชื่อฟังหรือเป็นผู้ได้รับความไว้วางใจจากชุมชนที่ผู้ถูกปล่อยชั่วคราวมีที่อยู่อาศัยให้ดูแลรักษา
ความสงบเรียบร้อยแล้ว ยังต้อง (๒) เป็นผู้สมัครใจ มีความพร้อม และ “เหมาะสม” ที่จะปฏิบัติหน้าที่

ตามที่ศาลมอบหมาย ผู้เขียนเห็นว่าโดยหลักแล้วญาติของผู้ต้องหาหรือจ าเลยย่อมมีหน้าที่จะต้องก ากับ

ดูแลผู้ถูกปล่อยชั่วคราวให้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ศาลก าหนดอยู่แล้ว อกทั้งเมื่อพจารณาจากเหตุผลในการ
ิ
ี
ประกาศใช้พระราชบัญญัติมาตรการก ากับและติดตามจับกุมผู้หลบหนีการปล่อยชั่วคราวโดยศาล
พ.ศ. ๒๕๖๐ ก็ระบุถึงสาเหตุส าคัญประการหนึ่งของการประกาศใช้พระราชบัญญัติ คือ การไม่มี
เจ้าพนักงานก ากับดูแลผู้ถูกปล่อยชั่วคราวให้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ศาลก าหนด เจตนารมณ์ของกฎหมาย

ดังกล่าวก็เพอต้องการให้ศาลมีเจ้าพนักงานหรือบุคคลอนซึ่งเป็นคนกลางมีความน่าเชื่อถือและไม่มีส่วน
ื่
ื่
ได้เสียกับตัวผู้ถูกปล่อยชั่วคราวมาท าหน้าที่ช่วยศาลในการก ากับดูแล แม้ระเบียบคณะกรรรมการบริหาร
ศาลยุติธรรมจะไม่ได้ก าหนดคุณสมบัติของผู้ก ากับดูแลไว้ว่าต้องมีฐานะเป็นเจ้าพนักงาน แต่หากพจารณา
ิ
จากเจตนารมณ์ของกฎหมายแล้ว ญาติของผู้ต้องหาหรือจ าเลยย่อมไม่มีความเหมาะสมที่จะปฏิบัติหน้าที่

เป็นผู้ก ากับดูแลตามกฎหมายได้ มิฉะนั้นก็จะหาประโยชน์ใดจากการตราพระราชบัญญัติดังกล่าว
ี
ขึ้นมาไม่ได้ หากยังเปิดโอกาสให้มีการแต่งตั้งญาติเป็นผู้ก ากับดูแลได้ เนื่องจากแม้จะไม่มพระราชบัญญัติ
นี้ญาติก็ควรมีหน้าที่ในทางศีลธรรมหรือในทางธรรมจรรยาที่จะคอยดูแลผู้ถูกปล่อยชั่วคราวให้ปฏิบัติตาม

้
เงื่อนไขที่ศาลก าหนดอยู่แล้ว ผู้เขียนเคยพบส านวนหลายส านวนที่ผู้ต้องหาไม่มาศาลในวันครบก าหนดฟอง