Page 2477 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๔๖๒

ึ
ี
่
ี
่
ื
อกนัยหนงก็คือเพอเปนหลักประกันสําหรับรัฐในการดําเนินคด จากแนวคิดในเรื่องการคุมครองสิทธ ิ
มนุษยชนที่เห็นวาแมรัฐจะมีอํานาจใชมาตรการบงคับ (compulsory measures) เชน การจบ ควบคุม

ั
ั

ี
ุ
หรือขังบคคล เพื่อรักษาความสงบเรียบรอยของสังคมและเพอใหการดําเนินคดอาญาของรัฐสามารถดําเนิน
ื่
ไปโดยเรียบรอยกตาม แตในขณะเดยวกันรัฐกจะตองใหความคุมครองสิทธิเสรีภาพของผูถูกกลาวหาให 
็


็
ี

สามารถตอสูคดีอยางเปนธรรมดวย กรณีจึงตองมีการควบคุมการใชมาตรการบังคับควบคูกันไปดวย
ี
ั้
ํ
หลักการดาเนินคดีอาญาที่ดนนจะตองประกอบไปดวยหลักที่สําคัญ ๒ ประการ คือ ประการแรก
ํ

ื
จะตองมีกระบวนการคนหาความจริงที่มีประสิทธิภาพ เพ่อทําใหสามารถคนหาตัวผูกระทําความผิดและนา




ตัวมาลงโทษไดอยางถูกตอง (Crime control) และประการทีสองตองเปนกระบวนการที่ใหความเปนธรรม
่



ิ
ิ
ิ
แกผูถูกกลาวหาหรือประชาชนทั่วไปมิใหตองเดือดรอนหรือถูกกระทบสิทธเสรีภาพจากการปฏบัตหนาที่
๘
ั้

ของเจาพนักงานหรือศาลในการคนหาความจริงนน (Due process) ซึงหมายความวา ในการใชมาตรการ
่

ั
ั้
ิ

ํ

ตาง ๆ ในการดาเนินคดีอาญานนจะตองมีหลักเกณฑที่เปนนติรัฐโดยรัฐจะตองพยายามรกษาสมดลของ
ุ
ั่

หลักการทั้งสองไวดวยการชงนาหนกอยางยุติธรรม (Fair Balance) ระหวางผลประโยชนของรัฐกบเอกชน
ั

้ํ
ั

๙

และตองพยายามผสมผสานวัตถุประสงคทั้งสองประการดังกลาวใหลงตัวดวย9

ในการดําเนนคดอาญาไมวาจะเปนศาลในประเทศคอมมอนลอว (Common Law) หรือศาลใน


ี
ิ
ประเทศภาคพืนยโรป (Continental Europe) ตางยึดถือหลักการสําคัญที่วาศาลจะตองฟงพยานหลักฐาน
ุ
้
จนปราศจากความสงสัยอนควร (beyond reasonable doubt) วาจําเลยไดกระทําความผิดจริง จึงจะ
ั


ิ
พพากษาลงโทษ และหากมีความสงสัยตามสมควรวาจําเลยไดกระทําความผิดหรือไม ใหใชหลักยก
ึ


ประโยชนแหงความสงสัย (in dubio pro reo) ใหแกจําเลย จงทําใหเกิดหลักในการดําเนินคดีอาญาที่ให 
์
ู
สันนษฐานไวกอนวาผูตองหาหรือจําเลยยังเปนผูบริสุทธอย จนกวาจะพิสูจนไดวาเขามีความผิดตาม

ิ

ิ
ั
ิ
กฎหมาย (Presumption of Innocence) ซึ่งกอใหเกดผลตามมากคือ ในระหวางทีศาลยงไมมีคํา
่
็

ั

ิ

พพากษาวาผูตองหาหรือจําเลยเปนผูกระทําความผิด ก็จะปฏิบติตอบคคลนนเสมือนเปนผูกระทําความผิด

ั้

ุ

๑๐
มิได 10 ดังนั้น จึงไมควรที่จะมีการคุมขังหรือเอาตัวผูตองหาหรือจําเลยมาไวในอํานาจรัฐในระหวางคดีโดย
่

ไมมีความจําเปน และควรที่จะใหผูตองหาหรือจําเลยมีสิทธิไดรับอิสรภาพดวยการปลอยชัวคราวในระหวาง
การดําเนินคดีเพ่อใหไดมีโอกาสปรึกษาหารือกับทนายความ และมีโอกาสที่จะไปแสวงหาพยานหลักฐาน
ื


ั
ื
่
ี
ื

ิ
ื
เพอเตรียมการตอสูคดเพอพสูจนความบริสุทธอยางเตมที่ การนาตวผูถูกกลาวหามาควบคุมหรือขังไวหรอ
่


์
ิ

็
ํ
่
ี
ํ
ิ


การควบคุมหรือขังเพยงเพอประโยชนแหงความสะดวกในการดาเนินคดีของเจาพนักงานหรือการพจารณา
ื
ี
คดของศาล นอกจากจะเทากับเปนการลงโทษบุคคลลวงหนากอนทีจะพิสูจนไดวาเขาไดกระทําความผิด





่


๘ ณรงค ใจหาญ. (๒๕๕๖). หลักกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา เลม ๑. กรุงเทพฯ: วิญูชน. หนา ๕๔
๙
ศิรินทร อินทรวิชะ. (๒๕๔๘). การแสวงหาพยานหลักฐานจากตัวผูกลาวหา: ศึกษาการตรวจตัวและการคนตัวในการ
ิ
ดําเนินคดีอาญา. วิทยานิพนธนิตศาสตรมหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย. หนา ๗๒
๑๐
็
ปวนี ไพรทอง. (๒๕๕๑). ปญหาการนําบทสันนิษฐานเดดขาดมาใชในพระราชบัญญัติยาเสพติดใหโทษ พ.ศ. ๒๕๒๒.
ิ
วิทยานิพนธนิติศาสตรมหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. หนา ๔๙.