Page 20 - 02 Амьдралын үүсэл

Амьдралын үүсэл

гадаад орчинтой харьцаж ассимиляци, диссимиляцийн
процессын дүнд бодисын солилцоо явагдахын сацуу өсөж
том болсноос гадна түүнтэй ижил шинж чанартай жижиг
хэсгүүд тасран гарч цаашид өсөн үржиж байв. Улмаар
олон мянган жилийн турш явагдсан өөрчлөлтийн дүнд
протоплазма төст бүтэц дотор нуклеин хүчил, уургийн
бөөгнөрөл үүсч бөөм хэмээх эсийн бүтэц бий болжээ. Энэ
нь эсийн бүтэцтэй анхны прокариот бие махбодь үүсэх
эхлэл болов. Эдгээр нь гүехэн устай нуур, тэнгисийн ёроолд
үүсч хөгжсөн. Эхний үед тэд зөвхөн тухайн орчин дахь
органик бодисоор хооллож байсан бол цаашид уг бодисын
хүрэлцээ багасахын хирээр зарим нь үхэж үрэгдэж зарим
нь нүүрсхчлийн хий ба усны оролцоотойгоор нарны
энергийн тусламжтайгаар органик бодисыг нийлэгжүүлж
“хооллох” болсон. Энэ замаар анхны амьд биет болох хөх
ногоон замаг үүсч улмаар манай дэлхий дээр амьдрал бий
болсон гэж үздэг. Өмнөд Африк ба Австралийн эртний
хад, чулууны гадаргууд үүссэн бактерийн давхрагаас
3.5 тэрбум жилийн настай анхны бактери төст утаслаг
чулуужсан биет олдсон. Хад чулууны гадаргуу дахь
бактерийн давхаргыг строматолите (4-р зураг) гэх ба
эртний строматолите нь ихэвчлэн хөх ногоон замгаас бий
болжээ. Бактерийн гаралтай строматолите давхарга үүсэх
үзэгдэл өнөөдөр ч явагддаг ба эдгээрийн хэлбэр, бүтэц
нь эртний строматолитетэй төстэй байдаг нь сонирхолтой
юм.
Хөх ногоон замаг буюу цианобактерийн үүсэл нь
дэлхийн агаар мандалын найрлагыг үндсээр нь өөрчилсөн.
Цианобактерийн фотосинтезийн дүнд дэлхийн усан ба
агаар мандалд чөлөөт хүчилтөрөгч хуримтлагдаж органик
нүүрстөрөгч далайн ёроолд тунаж дэлхийн нөхцөл байдал
ихээхэн өөрчлөгдсөн нь амьд биет төдийгүй амьгүй
байгалийн хөгжилд ч ихээхэн нөлөө үзүүлсэн. Цаашид
бусад амьд биетүүд бий болж тэдгээрийн зарим нь эдгээр
замгаар хооллож өөрийн хэрэгцээгээ хангадаг болсноор

19