Page 1978 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๙๖๐

์
ไม่ได้ขึ้นบัลลังกพิจารณาคดีที่ศาล ซึ่งแนวทางท านองเดียวกันนี้เป็นที่ยอมรับในหลายประเทศ เช่น ประเทศ
๒๒
ิ
สิงคโปร์ และประเทศอนเดีย ส่วนในประเทศจีน เป็นหนึ่งในประเทศที่มีการใช้เทคโนโลยีในกระบวน
พิจารณาคดีของศาลมากที่สุด ประเทศจีนได้สร้างระบบศาลเฉพาะทาง หรือ “ศาลอินเทอร์เน็ต” (Internet
Court) ที่ท าหน้าที่พพากษาคดีเกี่ยวกับธุรกรรมทางออนไลน์ เช่น คดีฉ้อโกงผ่าน e-Commerce หลังการ
ิ
แพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ ประเทศจีนได้ผลักดันนโยบายศาลอัจฉริยะ(Smart Court
ื่
Campaign) เพอส่งเสริมการด าเนินงานของศาลในการให้บริการประชาชนผ่านระบบ “Online Trail
ิ
systems” ซึ่งได้มีการใช้กระบวนพิจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ผ่านช่องทางออนไลน์ดังกล่าวแล้วกว่าหก
แสนคดี (ข้อมูล ณ เดือนเมษายน ๒๕๖๓) ส่วนในสหรัฐอเมริกา ได้ใช้การพจารณาคดีทางไกล (Remote
ิ
Court) เพอให้คู่ความสามารถใช้เทคโนโลยีเข้าร่วมการพจารณาคดีในระยะไกลได้ โดยแต่ละมลรัฐได้
ื่
ิ
ประกาศใช้นโยบายในการจัดท าศาลเสมือนจริง หรือ Virtual Court ของตนเอง เช่น มลรัฐนิวยอร์ก ศาล
อาญา ได้ก าหนดให้คู่ความในคดีอาญา เช่น ผู้พิพากษา อัยการ และพยานที่ต้องแสดงตนในศาลทั้งหมดเข้า

สู่กระบวนการพิจารณาคดีผ่านระบบการประชุมทางจอภาพ (Video Conference) และมลรัฐเคนตักกี้ ให้
ด าเนินคดีทางไกลโดยใช้แอปพลิเคชัน Zoom หรือ Microsoft Teams เพื่อไม่ให้การเข้าถึงต่อกระบวนการ

ยุติธรรมต้องได้รับผลกระทบและการอานวยความยุติธรรมสามารถด าเนินการต่อไปได้แม้ในช่วง
สถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัส

บทสรุปและข้อเสนอแนะ

ื่
จากการศึกษาเปรียบเทียบแนวปฏิบัติของศาลอน ๆ ทั้งในและนอกประเทศที่ได้น าระบบการ
สืบพยานด้วยวิธีการอเล็กทรอนิกส์ เป็นการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมเพออานวยความยุติธรรมในช่วง
ื่

ิ
สถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส และมีแนวโน้มในอนาคตว่าหากหมดสถานการณ์แพร่ระบาดแล้ว
ศาลทั้งในและต่างประเทศจะยอมรับและน ามาปรับใช้เป็นมาตรฐานสากลในการพจารณาคดีทาง
ิ
อิเล็กทรอนิกส์ในลักษณะยั่งยืนและถาวร ทั้งนี้ เนื่องจากการอานวยความยุติธรรมไม่อาจถูกระงับได้แม้เกิด

สถานการณ์ความไม่ปกติท าให้เกิดความยากล าบากในการด าเนินคดี การน าเทคโนโลยีต่าง ๆ มาช่วยในการ
ื่
พจารณาคดีจึงมีความจ าเป็นเพอรักษาความเป็นธรรมให้แก่คู่ความ โดยเฉพาะสิทธิและเสรีภาพของจ าเลย
ิ
ในคดีอาญาที่จะไม่ถูกกระทบจนเกินไป
ปัจจุบันศาลยุติธรรมทั่วประเทศได้ด าเนินการไต่สวนค าร้องต่าง ๆ เช่น ค าร้องขอฝากขังครั้งที่ ๑

ิ
ค าร้องขอปล่อยตัวชั่วคราว ผ่านระบบอเล็กทรอนิกส์ การอานและอธิบายฟองให้จ าเลยฟง การสอบ
่
้
ั
่
ิ
ค าให้การและสอบถามจ าเลยเรื่องทนายความ รวมทั้งการอานค าพพากษาศาลสูง ได้ด าเนินการผ่านระบบ
ิ
อเล็กทรอนิกส์ นอกจากนี้ศาลอาญาได้เริ่มน าระบบวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์มาใช้ในการสืบพยานโจทก์
ิ
๒๓
ิ
ประกอบค ารับสารภาพของจ าเลยแล้วเช่นเดียวกัน ผลการพจารณาคดีดังกล่าวศาลอาญาสามารถ
สืบพยานได้รวดเร็วขึ้นจากปกติจะใช้เวลาประมาณสองชั่วโมง แต่เมื่อใช้ระบบสืบพยานอิเล็กทรอนิกส์จะใช้

๒๒ สุมาพร (ศรีสุนทร) มานะสันต์,ศาลในอนาคต:จุดเริ่มตนของ “Virtual Court” [ออนไลน์], วันที่ 9 มิถุนายน ๒๕๖๓
้
แหล่งที่มาของข้อมูล, https://www.bangkokbiznews.com/blog/detail/650395
๒๓ ศาลอาญา, ภาพข่าวประชาสัมพันธ์ของศาลอาญา เรื่องศาลอาญาสืบพยานโจทก์ประกอบค ารับสารภาพของจ าเลย
ผ่านระบบออนไลน์ [ออนไลน์] วันที่ ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๔ แหล่งที่มาของข้อมูล,
https://crimc.coj.go.th/th/page/item/index/id/1