Page 1982 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 1982
๑๙๖๔
ิ
ิ
ดังกล่าวเป็นอนุบัญญัติหรือข้อก าหนดกลางในการด าเนินกระบวนพจารณาด้วยวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์
่
ิ
และประกาศบทรองในการพจารณาคดีแพงและต้องน ามาใช้เพยงเท่าที่จะบังคับใช้ได้ ยิ่งไปกว่านั้นตาม
ี
ิ
ระเบียบฯ ให้น ากระบวนพจารณาทางอเล็กทรอนิกส์ (ออนไลน์) มาใช้เป็นการชั่วคราวเฉพาะในช่วงที่ยังมี
ิ
วิกฤตการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ เท่านั้น ดังนั้น หากต่อไปไม่มีสถานการณ์การแพร่
ระบาดโรคไวรัสดังกล่าวแล้ว การสืบพยานบุคคลในคดีอาญาทางสื่ออเล็กทรอนิกส์ (ออนไลน์) จึงไม่
ิ
ิ
สามารถน าระเบียบดังกล่าวมาใช้บังคับได้ นอกจากนี้ การที่จะน าวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์มาใช้ใน
คดีอาญา โดยน าข้อก าหนดและประกาศดังกล่าวมาปรับใช้กับคดีอาญาเพยงเท่าที่พอจะใช้บังคับได้ ต้อง
ี
ิ
ค านึงถึงหลักการด าเนินคดีอาญาตามหลักการที่จะได้รับการพจารณาคดีโดยเปิดเผยและต่อหน้าจ าเลยมีสิทธิในการ
เผชิญหน้ากับพยาน เพื่อคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของจ าเลย มีความเสมอภาพและให้จ าเลยสามารถต่อสู้คดีได้
ี
่
อย่างเต็มที่ การที่จะน าข้อก าหนดดังกล่าวซึ่งเป็นเพยงอนุบัญญัติที่ใช้บังคับในคดีแพงมาปรับใช้ในคดีอาญา
ี
จึงยังไม่ครอบคลุมต่อการให้ความคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของจ าเลยได้เพยงพอ ประกอบกับ การน าวิธีการ
ิ
ทางอเล็กทรอนิกส์มาใช้ในคดีอาญาต้องค านึงถึงสิทธิเสรีภาพของจ าเลยในคดีอาญาให้สามารถเข้าถึง
ิ
ิ
กระบวนพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ได้โดยสะดวกอย่างเต็มที่และไม่เป็นที่เสียหายหรือก่อให้เกิดความ
ไม่เป็นธรรมแก่จ าเลย และการน าเทคโนโลยีมาปรับใช้ในการพจารณาคดีอาญานั้นมีหลักบางประการที่
ิ
ิ
ี
แตกต่างจากการใช้วิธีพจารณาความแพงทั่วไป อกทั้งตามที่ได้กล่าวมาแล้วว่าศาลจะน าวิธีการทาง
่
อิเล็กทรอนิกส์มาใช้ได้นั้น จ าเลยต้องให้ความยินยอม และศาลต้องพิจารณาถึงความสามารถของคู่ความใน
ิ
การใช้วิธีพจารณาทางอเล็กทรอนิกส์ และวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ต้องไม่ก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมหรือ
ิ
ิ
สิทธิในการต่อสู้คดีของจ าเลยลดน้อยถอยลงด้วย ดังนั้น เพอให้เกิดความชัดเจนและโปร่งใสในการ
ื่
ิ
ตรวจสอบกระบวนการพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ว่ามีความสอดคล้องและให้การอานวยความเป็น
ิ
ธรรมตามหลักการคุ้มครองสิทธิทั้งของจ าเลยและสิทธิของผู้เสียหายในคดี จึงเห็นควรให้มีการออกกฎหมาย
ว่าด้วยวิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ในคดีอาญาเป็นส่วนเฉพาะต่างหากจากข้อก าหนดของประธาน
ิ
ิ
ิ
ศาลฎีกาว่าด้วยวิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ๒๕๖๓ ที่ใช้ในคดีแพง เพอให้การน าหลักเกณ์และ
ื่
่
ิ
วิธีพจารณาทางอเล็กทรอนิกส์มาใช้ในคดีอาญามีความชัดเจนแน่นอนและมีความโปร่งใส อนเป็นการ
ิ
ั
ิ
ื้
อานวยความยุติธรรมให้แก่ประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นการคุ้มครองสิทธิขั้นพนฐานของจ าเลยใน
คดีอาญาและผู้เสียหาย
ิ่
ิ
และมีข้อพจารณาเพมเติมว่า ก่อนมีการแพร่ระบาดของโรคไวรัส การสืบพยานบุคคลในคดีอาญา
ในกรณีที่พยานไม่สามารถเดินทางมาศาลได้ จะใช้วิธีการสืบพยานในลักษณะการประชุมทางจอภาพ
(Video Conference) ตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๒๓๐/๑ ประกอบข้อบังคับ
ิ
ของประธานศาลฎีกา ว่าด้วยการสืบพยานคดีอาญาในลักษณะการประชุมทางจอภาพ พ.ศ. ๒๕๕๖ และ
ระเบียบส านักงานศาลยุติธรรม ว่าด้วยวิธีปฏิบัติงานด้านธุรการในการสืบพยานโดยระบบการประชุมทาง
จอภาพ พ.ศ. ๒๕๕๗ มีข้อสังเกตว่าตามข้อบังคับและระเบียบดังกล่าวไม่ได้ให้ค านิยามของการสืบพยานใน
ลักษณะการประชุมทางจอภาพไว้ แต่ในทางปฏิบัติการสืบพยานในลักษณะการประชุมทางจอภาพตาม
ข้อบังคับและระเบียบดังกล่าวให้ด าเนินการผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของส านักงานเทคโนโลยี
สารสนเทศของส านักงานศาลยุติธรรม ตัวอย่างเช่น ผ่านทางแอปพลิเคชัน Cisco Jabber ส่วนการ
สืบพยานทางอเล็กทรอนิกส์ (ออนไลน์) ตามข้อก าหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วยวิธีพจารณาคดีทาง
ิ
ิ
อเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ๒๕๖๓ ได้ให้นิยามค าว่า “อเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า การประยุกต์ใช้วิธีการทาง
ิ
ิ
ื่
้
อเล็กตรอน ไฟฟา คลื่นแม่เหล็กไฟฟา หรือวิธีอนใดในลักษณะคล้ายกัน และให้หมายความรวมถึงการ
ิ
้
