Page 2079 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๐๖๑

ั
ื่
ิ
จากการศึกษาวิเคราะห์ข้างต้น เห็นว่ามีข้อเสนอแนะเพอพฒนากระบวนพจารณาและการ
ื่
ด าเนินงานในการส่งค าโต้แย้งของคู่ความไปให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๑๒ เพอให้
สามารถคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของคู่ความในคดีตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ ดังต่อไปนี้
ี
์
(๑) ควรจะมการก าหนดหลักเกณฑที่ศาลต่าง ๆ จะส่งค าโต้แย้งไปเพื่อศาลรัฐธรรมนูญ
พิจารณาวนิจฉัยไวเป็นกฎหมายระดับพระราชบัญญัติ หรืออย่างน้อยเป็นข้อก าหนดหรือหลักเกณฑ ์
ิ
้
รายละเอียดในเรื่องนี้ที่มีความชัดเจน
เนื่องจากกระบวนการที่ศาลจะต้องส่งค าโต้แย้งของคู่ความไปให้ศาลรัฐธรรมนูญพจารณาวินิจฉัย
ิ

นี้มีมากกว่า ๒๐ ปีแล้ว และเชื่อว่าระบบกฎหมายไทยจะยังคงให้มีศาลรัฐธรรมนูญเป็นผู้มีอานาจในการ
พจารณาวินิจฉัยคดีรัฐธรรมนูญนี้ต่อไป แต่กลับไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายในระดับพระราชบัญญัติใดเลย
ิ
ที่ก าหนดหลักเกณฑ์และกระบวนการต่าง ๆ ในเรื่องนี้ไว้อย่างชัดเจน ซึ่งการด าเนินการของศาลต่าง ๆ ล้วน
เป็นไปตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญและกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญที่ก าหนดไว้ในลักษณะกว้าง ๆ แต่ยังไม่
มีการก าหนดกระบวนการที่ชัดเจนลงไปในรายละเอยด จึงมีปัญหาความไม่ชัดเจนหรือข้อสงสัยในแนวทางการ
ี
ปฏิบัติ ดังที่ได้วิเคราะห์ไว้แล้วในข้อ ๖.๑

จึงมีข้อเสนอว่า หากจะมีการตรากฎหมายระดับพระราชบัญญัติขึ้นฉบับหนึ่งเพอใช้ก าหนด
ื่
กระบวนพิจารณาในเรื่องนี้โดยละเอียด ในลักษณะที่เป็นกฎหมายกลางใช้ร่วมกันทั้งศาลยุติธรรม ศาลปกครอง
และศาลทหาร เช่นเดียวกับ พระราชบัญญัติว่าด้วยการชี้ขาดอานาจหน้าที่ระหว่างศาล พ.ศ. ๒๕๔๒ ก็น่าจะท า

ให้กระบวนการเสนอค าโต้แย้งของคู่ความหรือความเห็นของศาลต่อศาลรัฐธรรมนูญเป็นไปได้อย่างชัดเจน

ราบรื่น และเป็นไปตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๑๒ อย่างแท้จริง หรือถ้าการเสนอกฎหมายระดับ
พระราชบัญญัติอาจมีความยุ่งยากและต้องเกี่ยวข้องกับหน่วยงานหรือองค์กรอื่น ประธานศาลฎีกาอาจจะอาศัย
ิ
อานาจพจารณาออกระเบียบหรือข้อก าหนดในลักษณะเดียวกันนี้เพอใช้เฉพาะในศาลยุติธรรมก็ได้ เพอให้การ
ื่

ื่
ส่งความเห็นหรือค าโต้แย้งของศาลทั้งหลายในระบบศาลยุติธรรมมแนวทางปฏิบัติและรูปแบบที่ตรงกัน รวมถึง
ี

การก าหนดรายการเอกสารในส านวนคดีที่จะต้องส่งไปศาลรัฐธรรมนูญพร้อมคาโต้แย้งที่ชัดเจนด้วย
(๒) ควรมีระบบช่วยในการตรวจสอบค าวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ
เนื่องจากการพจารณาว่ากรณีตามค าโต้แย้งนั้นเป็นเรื่องที่ศาลรัฐธรรมนูญเคยมีค าวินิจฉัยแล้ว
ิ
ื่
หรือไม่ มีรายละเอียดที่ต้องอาศัยความรู้ความเข้าใจในการกาหนดค าค้นเพอการสืบค้นและท าการศึกษาแนวค า

วินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในระดับหนึ่งซึ่งอาจจะต้องอาศัยความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับกฎหมายรัฐธรรมนูญและ
คดีรัฐธรรมนูญเป็นการเฉพาะ ในการนี้ ส านักงานศาลยุติธรรมอาจพจารณาจัดท าระบบที่ช่วยให้ผู้พพากษา
ิ
ิ
ตรวจสอบค าวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับการวินิจฉัยว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายขัดหรือไม่
ขัดต่อรัฐธรรมนูญ และค าวินิจฉัยดังกล่าวได้วินิจฉัยไว้ในประเด็นใดบ้าง โดยอาจจะท าเป็นระบบสืบค้นใน
ช่องทางออนไลน์ภายใน หรือท าเป็นเอกสารเผยแพร่ในลักษณะของรวมค าวินิจฉัยเฉพาะส่วนที่เกี่ยวข้อง

เช่นเดียวกับสรุปแนวค าวินิจฉัยของคณะกรรมการวินิจฉัยชี้ขาดอ านาจหน้าที่ระหว่างศาลก็ได้