Page 2417 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๔๐๒

receive fees and expenses according to regulation as the Judicial Administration Commission

shall set. This article will analyze whether the victims’ right to lawyer and to legal aid under
the Criminal Procedure Code of Thailand is sufficiently protected.

Keywords: victim of crime, legal aid, access to justice

๑. บทน า

นักอาชญาวิทยาเชื่อกันว่าอาชญากรรม (crime) เป็นปรากฏการณ์ตามธรรมชาติอย่างหนึ่งที่เกิดขึ้น

๑
ในสังคม จึงห้ามไม่ให้เกิดขึ้นเลยไม่ได้ แต่สามารถป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นมากจนเกินไปได้ เมื่อมีอาชญากรรม
เกิดขึ้นก็มักจะมีเหยื่ออาชญากรรม (victim of crime) เกิดขึ้นด้วย โดยเหยื่ออาชญากรรมเป็นผู้ที่ได้รับผลร้าย
๒
หรือความเสียหายต่อชีวิต ร่างกาย จิตใจ ทรัพย์สิน หรือเสียสิทธิประการใดประการหนึ่งจากอาชญากรรมไม่ว่า

จะเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล และเป็นผู้มีบทบาทส าคัญน าไปสู่ตัวผู้กระท าความผิดเพราะเป็นผู้อยู่ใน
เหตุการณ์และใกล้ชิดกับตัวผู้กระท าความผิดมากที่สุด ในขณะที่รัฐมีหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อยของ

๓
ประชาชน และป้องกันมิให้ประชาชนถูกล่วงละเมิด การที่ประชาชนตกเป็นเหยื่ออาชญากรรมจึงถือว่าอยู่ใน
ความรับผิดชอบของรัฐด้วย เหยื่ออาชญากรรมจึงสมควรได้รับการปกป้องคุ้มครองจากรัฐไม่ว่าในขั้นตอนใดๆ
ของกระบวนการยุติธรรม เริ่มตั้งแต่ขั้นตอนการสืบสวนสอบสวนโดยเจ้าพนักงานต ารวจ การฟองร้องโดย
้
๔
พนักงานอัยการ การพิจารณาพิพากษาคดีโดยศาล ไปจนถึงการบังคับโทษโดยกรมราชทัณฑ์
ในยุคโลกาภัตน์ที่เทคโนโลยีการติดต่อสื่อสารและการคมนาคมขนส่งมีการพฒนาไปมาก
ั
โลกกลายเป็นโลกที่ไร้พรมแดน ส่งผลให้พลเมืองของประเทศต่างๆ สามารถท าธุรกรรมและเดินทางไปยังอก
ี
ประเทศหนึ่งได้สะดวกรวดเร็วขึ้น การกระท าความผิดจ านวนมากจึงเกิดขึ้นขณะที่ผู้เสียหายหรือเหยื่อ

อาชญากรรมอยู่ในต่างประเทศหรือในประเทศที่ผู้เสียหายไม่คนเคยเรื่องภาษา กฎหมาย และบริการสาธารณะ
ุ้
ั
อาชญากรรมก็มีความสลับซับซ้อนขึ้น เช่น มีความเกี่ยวพนกับองค์กรอาชญากรรมหรือมีลักษณะเป็น

๑ อุทิศ สุภาพ, “มาตรการป้องกันและควบคุมอาชญากรรมในเชิงปรัชญาอาชญาวิทยา,” มติชนออนไลน์, ๑๘ ตุลาคม ๒๕๖๐,
ี่
น. ๑. สืบค้นเมื่อวันท ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๖๔ จาก https://www.matichon.co.th/columnist/news_697297
๒ อุทิศ สุภาพ, “การป้องกันอาชญากรรม โดยการลดชองโอกาสในการตกเป็นเหยื่อ,” มติชนออนไลน์, ๒๓ พฤศจิกายน
่
๒๕๖๐, น. ๑. สืบค้นเมื่อวันท ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๖๔ จาก https://www.matichon.co.th/article/news_739425
ี่
๓ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ มาตรา ๕๒ วรรคหนึ่ง
๔ สราวุธ เบญจกุล, “บทบาทศาลในการคุ้มครองเหยื่ออาชญากรรม,” ผู้จัดการออนไลน์, ๑๗ มีนาคม ๒๕๕๑, น. ๑. สืบค้น

ี่
เมื่อวันท ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๖๔ จาก http://mgronline.com/daily/detail/9510000032257