Page 2419 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2419
๒๔๐๔
๙
อาชญากรรมจ านวนมากจึงไม่อยากเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมเพราะไม่เชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรม
ประชาชนที่ไม่สามารถเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม ย่อมจะไม่สามารถปกป้องสิทธิของตนได้ ซึ่งอาจก่อให้เกิด
ความไม่พอใจและน าไปสู่ความไม่สงบเรียบร้อยขึ้นในสังคมได้ รัฐจึงจ าเป็นต้องเข้าไปช่วยเหลือประชาชนที่ด้อย
โอกาส
ุ
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พทธศักราช ๒๕๖๐ มาตรา ๒๕ วรรคสี่ บัญญัติคุ้มครองสิทธิ
ผู้เสียหายไว้ว่า บุคคลซึ่งได้รับความเสียหายจากการถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพหรือจากการกระท าความผิด
ื่
อาญาของบุคคลอน ย่อมมีสิทธิที่จะได้รับการเยียวยาหรือช่วยเหลือจากรัฐตามที่กฎหมายบัญญัติ และ
รัฐธรรมนูญฉบับดังกล่าวยังก าหนดแนวนโยบายแห่งรัฐเรื่องการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมไว้ดังนี้
ึ
“มาตรา ๖๘ รัฐพงจัดระบบการบริหารงานในกระบวนการยุติธรรมทุกด้านให้มีประสิทธิภาพ
เป็นธรรม และไม่เลือกปฏิบัติ และให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้โดยสะดวก รวดเร็ว และไม่เสีย
ค่าใช้จ่ายสูงเกินสมควร
รัฐพงมีมาตรการคุ้มครองเจ้าหน้าที่ของรัฐในกระบวนการยุติธรรมให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้โดย
ึ
เคร่งครัด ปราศจากการแทรกแซงหรือครอบง าใดๆ
่
รัฐพึงให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายที่จ าเป็นและเหมาะสมแกผู้ยากไร้หรือผู้ด้อยโอกาสในการเข้าถึง
กระบวนการยุติธรรม รวมตลอดถึงการจัดหาทนายความให้”
ปัจจุบันประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๔๔/๒ วรรคสอง ให้อานาจศาลในการตั้ง
ิ
ทนายความให้แก่ผู้เสียหายที่ยื่นค าร้องเรียกค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา ๔๔/๑ ได้ หากผู้เสียหายนั้นเป็นคน
ยากจนไม่สามารถจัดหาทนายความได้เอง และทนายความที่ได้รับแต่งตั้งมีสิทธิได้รับเงินรางวัลและค่าใช้จ่าย
ตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมก าหนด แต่ไม่ได้ให้อานาจศาลในการตั้งทนายความให้แก่
ผู้เสียหายในกรณีอื่น
ผู้เขียนเคยพบกรณีที่ผู้เสียหายยื่นค าร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์กับพนักงานอยการตามประมวล
ั
กฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๓๐ และขอให้ศาลตั้งทนายความให้ โดยไม่ได้ยื่นค าร้องเรียก
ิ
ิ
ค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา ๔๔/๑ ซึ่งในกรณีดังกล่าวประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญายังไม่เปิดช่อง
้
ให้ศาลมีอานาจตั้งทนายความให้แก่ผู้เสียหาย เช่นเดียวกับในกรณีที่ผู้เสียหายประสงค์จะฟองคดีเองไม่ว่าจะ
เป็นคดีแพงหรือคดีอาญา ก็ไม่มีกฎหมายให้อานาจศาลตั้งทนายความให้แก่ผู้เสียหายถึงแม้ว่าผู้เสียหายจะเป็น
่
คนยากจนไม่สามารถจัดหาทนายความได้เองก็ตาม เช่น ในกรณีที่จ าเลยให้การรับสารภาพในวันที่พนักงาน
๙ สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (Thailand Institute of Justice-TIJ), สรุปการสัมมนาทางวิชาการหัวข้อ
“เข้าถึงกระบวนการยุติธรรม เข้าให้ถึงความเป็นธรรม (Access to Justice)” จัดขึ้นเมื่อวันที่ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๕๘ ณ
โรงแรมเดอะ สุโกศล กรุงเทพฯ (ออนไลน์), น. ๗. สืบค้นเมื่อวันที่ ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๖๔ จาก
https://www.tijthailand.org/public/files/highlight/169/1-tij_diver_web.pdf
