Page 2423 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๔๐๘

๒.๓ แนวทางของสหประชาชาติในการคุ้มครองสิทธิผู้เสียหายหรือเหยื่ออาชญากรรม

ในยุคเริ่มแรก การคุ้มครองสิทธิผู้เสียหายหรือเหยื่ออาชญากรรมยังไม่ปรากฏชัดนักเพราะมุ่งเน้นไปที่
ื่
การลงโทษผู้กระท าความผิดเพอแก้แค้นทดแทน ต่อมาในช่วงทศวรรษปี ค.ศ. ๑๙๘๐ มีการสนใจศึกษาเรื่อง
เหยื่อวิทยา (victimology) และแนวคิดเรื่องสิทธิมนุษยชนแพร่กระจายไปทั่ว จึงเริ่มมีการตระหนักถึงสิทธิ
ผู้เสียหาย โดยเรียกร้องให้ผู้เสียหายมีสิทธิในการกระบวนการยุติธรรมทางอาญามากขึ้น และเรียกร้องให้มีการ

ชดเชยความเสียหายแก่ผู้เสียหาย ในปี ค.ศ. ๑๙๘๔ ผู้เชี่ยวชาญองค์การสหประชาชาติสาขาอาชีพต่างๆ เช่น

นักกฎหมาย นักจิตวิทยา นักสังคมวิทยา นักอาชญาวิทยา และนักบริหารกระบวนการยุติธรรม ร่วมกันร่าง
“แมกนา คาร์ตา ส าหรับเหยื่อ” (Magna Carta for Crime) ขึ้น ประกอบด้วยหลักการส าคัญ ๕ ประการ

๑๗
คือ
๑. การได้รับชดเชยความเสียหายโดยผู้กระท าความผิด

๒. การได้รับชดเชยความเสียหายโดยรัฐ ในกรณที่ได้รับชดเชยจากผู้กระท าความผิดไม่เพียงพอ
ี

๓. การสนับสนุนช่วยเหลือเหยื่อ เหยื่อควรได้รับความช่วยเหลือด้านการแพทย์และชุมชนเพอให้
ื่
ฟื้นตัวจากความทุกข์ทรมาน

ิ
๔. การปฏิบัติต่อเหยื่ออย่างยุติธรรม เหยื่อควรสามารถเข้าถึงการพจารณาคดีของศาลโดยสามารถ
ปรากฏตัวและเข้าฟังได้ในทุกขั้นตอน

๕. การป้องกันทางสังคมและเศรษฐกิจ กล่าวคือ ผู้ที่มีแนวโน้มตกเป็นเหยื่ออาชญากรรมควรได้รับ

ี
ความคุ้มครองเพื่อลดความเสี่ยงของการตกเป็นเหยื่อซ้ าอก

ในปี ค.ศ. ๑๙๘๕ สมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติลงมติรับรองปฏิญญาว่าด้วยหลักการพนฐาน
ื้

เกี่ยวกับการอานวยความยุติธรรมแก่เหยื่ออาชญากรรมและการใช้อานาจโดยมิชอบ (Declaration of Basic

๑๘
Principles of Justice for Victims of Crime and Abuse of Power) ซึ่งก าหนดนิยามของค าว่า
“ผู้เสียหายหรือเหยื่ออาชญากรรม” (victims) ว่าหมายถึง บุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่ได้รับความเสียหายไม่ว่าทาง

ื้
ร่างกายหรือจิตใจ ทางอารมณ์ มีความสูญเสียทางเศรษฐกิจหรือสิทธิขั้นพนฐาน ซึ่งเป็นผลจากการกระท าหรือ

ั
ละเว้นการกระท าอนละเมิดต่อกฎหมายอาญาหรือกฎหมายที่บัญญัติให้การใช้อานาจโดยมิชอบเป็นความผิด
ทางอาญา และหมายความรวมถึงครอบครัวของผู้เสียหาย และบุคคลที่ได้รับความเสียหายจากการเข้าไป

๑๗ อภิรักษ์ ทิมวงศ์, “สิทธิของเหยื่ออาชญากรรมในกฎหมายระหว่างประเทศ: ผลกระทบต่อประเทศไทย,” (วิทยานิพนธ์
หลักสูตรนิติศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชานิติศาสตร์, คณะนิติศาสตร์, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๔๔), น. ๑๗-๑๘.

๑๘ adopted by General Assembly resolution 40/34 of 29 November 1985.