Page 2427 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๔๑๒

ในปี ค.ศ. ๑๙๙๐ สหประชาชาติรับรองหลักการพนฐานว่าด้วยบทบาทของทนายความ (Basic
ื้
๒๐
Principles on the Role of Lawyers) ซึ่งก าหนดแนวทางเรื่องการเข้าถึงทนายความและความช่วยเหลือ
ทางกฎหมาย (access to lawyers and legal services) ไว้ดังนี้

๑. ทุกคนมีสิทธิได้รับความช่วยเหลือจากทนายความเพอปกป้องและรักษาสิทธิของตนใน
ื่
กระบวนการยุติธรรมทางอาญา

๒. รัฐบาลควรมีหลักประกันว่าทุกคนในดินแดนของตนมีสิทธิเข้าถึงทนายความโดยเท่าเทียมกัน

(equal access to lawyer) โดยไม่มีการแบ่งแยกเรื่องเชื้อชาติ สัญชาติ ชาติพนธุ์ สีผิว เพศ ภาษา ศาสนา
ั
การเมือง ทรัพย์สิน ฐานะทางเศรษฐกิจ หรือฐานะอื่นๆ

๓. รัฐบาลควรจัดสรรงบประมาณและทรัพยากรให้เพียงพอแก่การให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายแก่

คนยากจนและด้อยโอกาส องค์กรวิชาชีพทนายความควรให้การสนับสนุนในเรื่องนี้

๔. รัฐบาลและองค์กรวิชาชีพทนายความควรประชาสัมพันธ์ให้สาธารณชนทราบถึงสิทธิและหน้าที่

ตามกฎหมายและความส าคัญของทนายความ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนยากจนและคนด้อยโอกาส เพอให้สามารถ
ื่
ขอความช่วยเหลือจากทนายความได้

ในปี ค.ศ. ๒๐๐๐ สหประชาชาติโดยมติของคณะมนตรีเศรษฐกิจและสังคม (Economic and

Social Council) รับรองหลักการพนฐานว่าด้วยกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ในคดีอาญา (Basic
ื้
principles on the use of restorative justice programmes in criminal matters) ซึ่งก าหนดว่า
๒๑
กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ หมายถึง ทุกโครงการในกระบวนการตามแนวทางสันติหรือก่อให้เกิดผล
ในทางสันติ เช่น การประนีประนอมยอมความระหว่างผู้เสียหายและผู้กระท าความผิด (victim offender

ิ
mediation) การประชุมปรึกษาหารือในชุมชน (community conference) การระงับข้อพพาทโดยการ
ประชุมโต๊ะกลม (peacemaking circles) การชดใช้ความเสียหาย (restitution) และการท างานสาธารณะ
(community service) โดยถือว่าผู้เสียหายเป็นศูนย์กลางของกระบวนการยุติธรรม และเห็นว่าอาชญากรรม

เป็นเรื่องกระทบความสัมพนธ์ระหว่างบุคคล จึงควรให้ผู้ได้รับผลกระทบจากอาชญากรรม ได้แก่ ผู้เสียหาย
ั
ื่
ผู้กระท าความผิด และชุมชน มีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาเพอท าให้ความสูญเสียกลับมาสู่สภาพเดิมและสร้าง
ความปรองดองในสังคม ซึ่งถือว่าเป็นการปรับกระบวนทัศน์ครั้งส าคัญของวงการอาชญาวิทยาและกระบวนการ

ยุติธรรม เพราะเดิมจะเน้นไปที่การลงโทษผู้กระท าความผิดตามทฤษฎีเรื่องการแก้แค้นทดแทน (retribution)

๒๐ Adopted by the Eighth United Nations Congress on the Prevention of Crime and the Treatment of
Offenders, Havana, Cuba 27 August to 7 September 1990.

๒๑ ECOSOC Res. 2000/14, U.N. Doc. E/2000/INF/2/Add.2 at 35 (2000).