Page 2569 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๕๕๔

ข้อดีของโทษจ าคุกคือ เป็นการลงโทษเพอกันผู้กระท าผิดออกไปให้สังคมปลอดภัย ส่วนแนวคิด
ื่
ู่
่

แต่เดิมที่เคยเชื่อกันมาว่า โทษจ าคุกสนองตอบวัตถุประสงค์การลงโทษในเรื่องขมขยับยั้งมิให้เกิดการกระทา
ความผิดนั้น ปัจจุบันมีข้อโต้แย้งกันมากว่าเป็นจริงเพยงใด เนื่องจากประเทศที่มีการลงโทษอย่างเฉียบขาด
ี
และรุนแรงก็ยังคงมีอาชญากรรมเกิดขึ้นทั่วไป ทั้งโทษจ าคุกอาจไม่มีผลในการที่จะป้องปรามผู้ที่เคย
ต้องโทษจ าคุกมาแล้วมิให้กระท าความผิดซ้ า บางแนวคิดถึงขนพยายามขับเคลื่อนเพื่อที่จะยกเลิกโทษอาญา
ั้
๓๐
ในความผิดบางอย่าง
ี่
ข้อเสียของโทษจ าคุกคือ เป็นโทษทส่งผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพของจ าเลยค่อนข้างมาก และการกัน
ี
ผู้กระท าผิดออกจากสังคมนั้นก็คงแยกได้เพยงแค่ระยะเวลาช่วงหนึ่งเท่านั้น แม้โทษจ าคุกตลอดชีวิตก็ยังมี
การลดโทษหรืออภัยโทษได้ นอกจากนั้น โทษจ าคุกส่งผลเสียต่อการกลับคืนสู่สังคม ท าให้มีตราบาปว่า

เป็นคนขี้คุกจึงปรับตัวเข้าสังคมได้ยาก ส่วนรัฐก็มีต้นทุนที่ใช้บังคับโทษสูงมาก ระหว่างการบังคับโทษ

ี
ก็ท าให้รัฐต้องสูญเสียแรงงานหรือทรัพยากรบุคคลอกด้วย ศาลจึงพงให้โอกาสจ าเลยมิต้องรับโทษจ าคุก...
ึ
ึ
ู
โดยไม่จ าเป็น แต่พงเน้นการใช้มาตรการเพื่อแก้ไขฟนฟและป้องกันมิให้จ าเลยกระท าผิดซ้ าแทนการลงโทษ
ื้
๓๑
จ าคุก
ึ
การใช้โทษจ าคุกพงใช้เมื่อเห็นว่าเหมาะสม กล่าวคือ เมื่อความเสียหายที่ผู้กระท าผิดอาจจะก่อขึ้น
ต่อสังคมมีขนาดมากกว่าต้นทุนของสังคมในการใช้โทษจ าคุกที่ต้องเสียไป และไม่มีทางเลือกอย่างอนแล้ว
ื่
จ าเป็นต้องตัดความสามารถในการกระท าผิด (incapacitation) ดังนั้น โทษจ าคุกควรใช้ต่อเมื่อจ าเลย
ั
๓๒
กระท าความผิดอาญาร้ายแรงและน่าจะเป็นอนตรายต่อสังคม เช่น ผู้กระท าผิดหลายครั้ง ผู้กระท าผิด
ร้ายแรง ฆาตกรต่อเนื่อง ซึ่งเห็นได้ว่าการใช้โทษจ าคุกนั้นได้สัดส่วนกับความจ าเป็นในการป้องปรามมิให้เกด
ิ
การกระท าความผิดซ้ า

โทษจ าคุกระยะสั้น ประธานศาลฎีกาได้ให้ค าแนะน าว่า ระยะเวลาจ าคุกควรได้สัดส่วนกับความ

จ าเป็นในการป้องปรามมิให้เกิดการกระท าผิดซ้ า ซึ่งตามแนวฎีกาวางหลักตลอดมาว่า ไม่ควรใช้โทษ
๓๓

just retribution and deterrence and that the ultimate goal of the criminal justice system is the

reintegration of the offender into society.
๓๐ ปัจจุบันมีการขับเคลื่อนเพื่อยกเลิกโทษอาญาของการเสพและครอบครองเพื่อเสพใน ๒๙ ประเทศ (๔๙ เขตปกครอง)
ซึ่งสวนทางกับแนวทางการการท าให้ผู้เสพเป็นอาชญากรซึ่งพิสูจน์แล้วว่าเป็นนโยบายการจัดการปัญหายาเสพติดที่
ล้มเหลว, ใน ๒๙ ประเทศ โมเดลยกเลิกโทษอาญาผู้เสพ มิติใหม่นโยบายยาเสพติด | TalkingDrugs, [ออนไลน์]
๓๑ ค าแนะน าของประธานศาลฎีกาเกี่ยวกับวิธีการรอการก าหนดโทษ การรอการลงโทษและการก าหนดเงื่อนไขเพื่อคุม

ความประพฤติ พ.ศ. ๒๕๕๙ ข้อ ๓
๓๒ ค าแนะน าของประธานศาลฎีกาเกี่ยวกับวิธีการรอการก าหนดโทษ การรอการลงโทษและการก าหนดเงื่อนไขเพื่อคุม

ความประพฤติ พ.ศ. ๒๕๕๙ ข้อ ๓
๓๓ ค าแนะน าของประธานศาลฎีกา ว่าด้วยแนวทางการใช้โทษอาญา พ.ศ. ๒๕๖๓ ข้อ ๒ วรรคสอง