Page 2565 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๕๕๐

๒. กรณีพฤติการณ์ไม่ร้ายแรง เป็นกรณีการกระท าผิดส่งผลกระทบต่อผู้เสียหายมากกว่ากระทบ
ต่อรัฐหรือสังคมส่วนรวม วัตถุประสงค์ในการลงโทษมักจะมุ่งเน้นฟนฟแก้ไขผู้กระท าผิด พร้อมกับเยียวยา
ื้
ู
ี
ผู้เสียหาย หากจะลงโทษจ าคุกก็อาจเป็นเพยงระยะสั้นซึ่งมีข้อเสียค่อนข้างมาก โทษที่น ามาใช้จึงน่าจะต้อง
ใช้มาตรการทางเลือกอนแทนโทษจ าคุกระยะสั้น ทั้งเมื่อการกระท าผิดมีผลกระทบต่อผู้เสียหายโดยตรง
ื่
ศาลจึงมักพิจารณาว่าจ าเลยได้ชดใช้ค่าเสียหายแก่ผู้เสียหายอันเป็นการบรรเทาผลร้ายแห่งคดีแล้วหรือไม่

อย่างไรก็ดี หากค าพพากษาไม่มีรายละเอยดเพยงพอก็อาจท าให้ยากแก่การที่ประชาชนจะ
ิ
ี
ี
เข้าใจความแตกต่างกันได้ เช่น คดีเกี่ยวกับอาวุธปืน กรณีที่ไม่รอการลงโทษก็วินิจฉัยว่าเป็นพฤติการณ์
๑๘
๑๗
ร้ายแรง แต่เมื่อจะรอการลงโทษก็วินิจฉัยว่าพฤติการณ์ไม่ร้ายแรง ซึ่งอาจท าให้สงสัยว่าความผิด
เกี่ยวกับอาวุธปืนถือเป็นความผิดร้ายแรงหรือไม่

ตามแผนการปฏิรูปประเทศด้านกระบวนการยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๖๐ - ๒๕๖๔ ซึ่งก าหนด
เป้าหมายในการปฏิรูประบบการก าหนดโทษอาญา ประเด็นปฏิรูปที่ ๔ การปรับกระบวนทัศน์ในการบริหาร

งานยุติธรรมเพอสร้างความปลอดภัยและความเป็นธรรมในสังคม หัวข้อที่ ๓ ปฏิรูประบบการก าหนด
ื่
โทษอาญาที่มีความเหมาะสม โปร่งใส เปิดรับการมีส่วนร่วมของผู้ที่เกี่ยวข้อง และมีความได้สัดส่วนกับ
ความร้ายแรงของความผิดมากขึ้น แสดงว่าการที่ศาลยุติธรรมก าหนดโทษโดยใช้บัญชีมาตรฐานโทษอย่าง

ี
เดียวน่าจะยังไม่เพยงพอ จึงเป็นเหตุให้มีการเรียกร้องตามแผนปฏิรูปประเทศดังกล่าว ซึ่งข้อเรียกร้องนั้น
สอดคล้องกับที่กลุ่มประเทศ common law คือ ประเทศสหรัฐอเมริกา องกฤษ เวลส์ และสกอตแลนด์
ั
ได้ออกกฎหมายจัดให้มีคณะกรรมการก าหนดโทษทางอาญา (sentencing commission) ขึ้นมาท าหน้าที่
๑๙
ออกแนวทางก าหนดโทษ (sentencing guidelines) เพื่อให้ศาลปฏิบัติตาม

แม้ประเทศไทยใช้ระบบ Civil law แต่ศาลยุติธรรมมีภารกิจในการสร้างความเชื่อมั่นให้เป็นที่
ประจักษ์ว่าได้ใช้โทษทางอาญาอย่างได้สัดส่วนกับความร้ายแรงของความผิด ดังนั้น หากยังไม่มีการเปิดเผย

บัญชีมาตรฐานโทษ หรือไม่เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการจัดท าบัญชีมาตรฐานโทษ ศาลยุติธรรม

๑๗ ค าพิพากษาฎีกาที่ ๑๐๓๓๘/๒๕๕๓ อาวุธปืนเป็นอาวุธร้ายแรงโดยสภาพสามารถใช้ท าอันตรายแก่ชีวิต ร่างกาย และ
ทรัพย์สินของผู้อื่นได้โดยง่าย ทั้งอาวุธปืนของกลางไม่มีเครื่องหมายทะเบียนของเจ้าพนักงานประทับไว้ หากน าไปใช้ในการ

กระท าความผิดอื่นแล้ว ย่อมยากแก่การตรวจสอบหาตัวผู้กระท าผิดที่แท้จริง การที่จ าเลยพาอาวุธปืนกับเครื่องกระสุนปืน
ของกลางติดตัวไปในที่เกิดเหตุ นับว่าเป็นอันตรายต่อประชาชน และกระทบต่อความสงบเรียบร้อยของสังคม พฤติการณ์
แห่งคดีเป็นเรื่องร้ายแรง

๑๘ ค าพิพากษาฎีกาที่ ๓๘๑๖/๒๕๔๗ จ าเลยกระท าความผิดเพียงฐานมีและพาอาวุธปืนและกระสุนปืนของกลางติดตัวไป
ในเมือง หมู่บ้าน และทางสาธารณะเท่านั้น ไม่ปรากฏว่าจ าเลยจะใชอาวุธปืนนั้นก่ออาชญากรรมใด พฤติการณ์แห่งคดีจึง
้
ไม่ร้ายแรงนัก
๑๙ ศุภกิจ แย้มประชา, “แนวทางการปฏิรูประบบก าหนดโทษอาญา (sentencing reform) ตามแผนการปฏิรูปประเทศด้าน
ี่
กระบวนการยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๖๐ – ๒๕๖๔”, ดุลพาห กันยายน - ธันวาคม ๒๕๖๑, เล่มที่ ๓ ปีท ๖๕ , หน้า ๑๑๕