Page 2563 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๕๔๘

๙
โทษจ าคุก ประเทศไทยเริ่มมีแนวคิดที่จะน ามาตรการลงโทษระดับกลางมาใช้ ๓ รูปแบบ ได้แก่ การคุม
ประพฤติแบบเข้มงวด (Intensive supervision probation) บ้านกึ่งวิถี (Half way house) และการลงโทษ

แบบฝึกวินัยค่ายทหาร (Boot Camp) มาใช้เป็นโทษทางเลือกอนแทนการลงโทษจ าคุก โดยจัดท าเป็นร่าง
ื่
พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา ฉบับที่ .. (พ.ศ. ….)
๑๐

ื่
เพอให้การใช้โทษอาญาเป็นไปในแนวทางเดียวกัน ลดความเหลื่อมล้ าในกระบวนการยุติธรรม
และเป็นประโยชน์ต่อสังคมโดยรวม สอดคล้องกับนโยบายการสร้างดุลยภาพแห่งสิทธิที่จะลดการคุมขัง
ที่ไม่จ าเป็นของประธานศาลฎีกา ประธานศาลฎีกาได้ออกค าแนะน าของประธานศาลฎีกา ว่าด้วย

แนวทางการใช้โทษอาญา พ.ศ. ๒๕๖๓ อนเป็นการส่งเสริมให้ศาลน ามาตรการที่เป็นทางเลือกที่มิใช่
ั
๑๑
การคุมขังมาใช้อย่างแพร่หลายมากยิ่งขึ้น บทความนี้มุ่งที่จะศึกษาและวิเคราะห์แนวทางในการน า
ื่
ื้
มาตรการที่เป็นทางเลือกอนที่มิใช่การจ าคุกตามค าแนะน าฉบับดังกล่าวมาใช้แก้ไขฟนฟผู้กระท าผิดให้
ู
ิ
ื่
เกิดประสิทธิภาพสูงสุดภายใต้กฎหมายไทยที่มีอยู่ในปัจจุบัน ทั้งนี้ เพอเป็นประโยชน์ส าหรับผู้พพากษา
หัวหน้าศาลในการขับเคลื่อนให้เป็นไปตามค าแนะน าของประธานศาลฎีกาฉบับดังกล่าวต่อไป

๑. การพิจารณาพฤติการณ์เกี่ยวกับการกระท าผิดและความเสียหายที่เกิดขึ้น (Harm)

การใช้โทษอาญาต้องพจารณาถึงพฤติการณ์ของการกระท าความผิดคือ ระดับความร้ายแรงของ
ิ
ื้
ความผิดได้สัดส่วนเหมาะสมกับโทษที่จะน ามาใช้ ซึ่งตามกฎบัตรสิทธิพนฐานของประเทศในยุโรป (The
Charter of Fundamental Rights of the EU) ข้อ ๔๙ (๓) ระบุโดยตรงว่า ความรุนแรงของโทษที่ลงต่อ

จ าเลยต้องได้สัดส่วนกับคดีอาชญากรรม ศาลสิทธิมนุษยชนยุโรป (ECHR) วางหลักให้มีความสัมพนธ์อย่าง
ั
๑๒
มีเหตุผลของความได้สัดส่วนกันระหว่างวิธีการที่ใช้เพื่อจ ากัดสิทธิพนฐานและเป้าหมายที่ต้องการให้บรรลุ
ื้
ในประเทศองกฤษและเวลส์ ตาม Criminal Justice Act 2003 section 13 ก าหนด “...ในการพิจารณา
ั
ิ
ั
ความร้ายแรงของความผิดทางอาญา ศาลต้องพจารณาความผิดของจ าเลยที่ได้กระท าไปและอนตราย

๙ มนสิชา บุนนาค, “การก าหนดโทษทางเลือกกับการแก้ไขฟื้นฟูผู้กระท าผิด”, วิทยานิพนธ์นิติศาสตร์มหาบัณฑิต คณะ
ี่
นิติศาสตร์ ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์, [ออนไลน์], สืบค้นเมื่อวันท ๑๙ กรกฎาคม ๒๕๖๔,
ibdoc.dpu.ac.th/thesis/150316.pdf, หน้า ๑๕
๑๐ ส านักงานกิจการยุติธรรม, “ประชุมคณะอนุกรรมการด้านการปฏิรูปการพัฒนามาตรการต่อผู้กระท าผิดอาญาแทน
การควบคุมตัว”, [ออนไลน์], วันที่ ๒๕ กันยายน ๒๕๖๒, https://www.oja.go.th/TH/240919-2/
๑๑ นโยบายประธานศาลฎีกา พ.ศ. ๒๕๖๓ - ๒๕๖๔ ข้อ ๒ สมดุล “การสร้างดุลยภาพแห่งสิทธ” โดยมุ่งเน้นเรื่องความ
ิ
เสมอภาค อันได้แก่ การลดการคุมขังที่ไม่จ าเป็นในทุกขั้นตอน
๑๒ Ms. Gloria Lai, ความได้สัดส่วนของการตัดสินลงโทษในคดียาเสพติด (Proportionality of sentencing for

drug offences), [ออนไลน์], มิถุนายน ๒๕๕๗ , สืบค้นเมื่อ ๒๔ กรกฎาคม ๒๕๖๔,
d-61865e1b083f1b5ab54e015bd7f85d87.pdf (kamlangjai.or.th) , หน้า ๖