Page 2648 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๖๓๒

ิ
จากการศึกษาพบว่า ประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๔๔/๑ บัญญัติให้ผู้เสียหายเรียกร้อง
ิ
ค่าสินไหมทดแทนโดยผู้เสียหายต้องยื่นค าร้องต่อศาลที่พจารณาคดีอาญาก่อนเริ่มท าการสืบพยาน

หรือก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดีในกรณีไม่มีการสืบพยาน แต่ในคดีอาญาที่อยู่ในอานาจของศาลแขวง
้
โดยเฉพาะคดีที่พนักงานอยการฟองจ าเลยด้วยวาจา ตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพจารณา
ั
ิ

ความอาญาในศาลแขวง พ.ศ.๒๔๙๙ มาตรา ๑๙ บัญญัติว่า "ในคดีอาญาที่อยู่ในอานาจของศาลแขวง
ิ
ิ
้
ั
ที่จะพจารณาพพากษาได้ ผู้เสียหายหรือพนักงานอยการจะฟองด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือก็ได้"
ั
้
หากปรากฏว่าในคดีนั้นพนักงานอยการฟองจ าเลยด้วยวาจา และจ าเลยให้การรับสารภาพมาตั้งแต่ในชั้น
ิ
ิ
ิ
ิ
พนักงานสอบสวนและ ชั้นพจารณา ศาลสามารถใช้ดุลยพนิจพจารณาพพากษาไปได้ในวันเดียวกันนั้น
เมื่อคดีเสร็จสิ้นในวันเดียว ส่งผลท าให้ผู้เสียหายซึ่งไม่ได้รับการแจ้งสิทธิไว้ในชั้นสอบสวนไม่สามารถทราบ
ิ
ถึงสิทธิของตนตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๔๔/๑ ในชั้นศาล และศาลไม่มี

โอกาสได้อธิบายถึงสิทธิอาชญากรรมและการใช้อานาจโดยมิชอบ ค.ศ.๑๙๘๕ มาตรา ๖ ที่ก าหนดว่า
ิ
ความรับผิดชอบขององค์กร และหน้าที่ตามกฎหมาย ขั้นตอนการด าเนินกระบวนพจารณา รวมถึงแจ้ง
ความคืบหน้าและการสิ้นสุดของการด าเนินกระบวนพจารณาให้ผู้เสียหายทราบ ดังที่ประธานศาลฎีกา
๙
ิ

ให้ค าแนะน าไว้ และไม่สอดคล้องกับหลักปฏิญญาสากล ว่าด้วยหลักการพนฐานในการอานวยความยุติธรรม
ื้
แก่ผู้ได้รับความเสียหายจากศาลและฝ่ายบริหารในการคุ้มครองสิทธิของผู้เสียหาย ด้วยเหตุดังกล่าวจึงมี
ผลท าให้สิทธิของผู้เสียหาย ไม่ได้รับความคุ้มครองโดยสภาพและไม่สามารถเข้าถึงสิทธิตามเจตนารมณ์
ของประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๔๔/๑ และต้องไปฟองร้องเป็นคดีแพงใหม่ต้อง
้
่
ิ
เสียเวลาและเสียค่าใช้จ่ายอนเป็นการเพมภาระและเป็นการซ้ าเติมผู้เสียหายยิ่งขึ้นไปอก ดังนั้น หาก
ั
ี
ิ่
ั
ิ่
ในทางปฏิบัติของพนักงานสอบสวนหรือพนักงาน อยการควรเพมบทบัญญัติบังคับก าหนดให้พนักงาน
สอบสวนหรือพนักงานอยการมีหนังสือแจ้งสิทธิต่าง ๆ ให้ผู้เสียหายทราบก่อนท าการสอบสวนและก่อนมี
ั
้
ค าสั่งฟ้องหรือยื่นฟองคดีต่อศาล ย่อมท าให้ผู้เสียหายได้รับความคุ้มครองได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตรงตาม
เจตนารมณ์ของกฎหมายเพราะจะท าให้ผู้เสียหายมีเวลามากพอที่จะยื่นค าร้องขอตามประมวลกฎหมายวิธี
พิจารณาความอาญา มาตรา ๔๔/๑ หรือใช้สิทธิในการยื่นค าร้องคัดค้านการปล่อยชั่วคราวผู้ต้องหาได้

๒. ปัญหาการคุ้มครองสิทธิของผู้เสียหายในชั้นพิจารณาของศาล

๒.๑ ปัญหาทางด้านกระบวนการไกล่เกลี่ยของศาล

ิ
เมื่อคดีเข้าสู่การพจารณาของศาล ปัจจุบันศาลยุติธรรมได้น ากระบวนการไกล่เกลี่ยมาใช้ในศาล
ทุกศาลทั่วประเทศ โดยการจัดตั้งศูนย์คุ้มครองสิทธิและเสรีภาพในคดีอาญาขึ้น โดยการน าประมวล

ิ
่
ิ
กฎหมายวิธีพจารณาความแพง มาตรา ๒๐ ทวิ มาใช้ประกอบกับประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา
มาตรา ๑๕ ข้อก าหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วยการไกล่เกลี่ย พ.ศ.๒๕๕๔ และระเบียบคณะ
______________________________________

๙ ราชกิจจานุเบกษา. เรื่องเดิม. หน้า ๓๑๖ ข้อ ๔.