Page 2651 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๖๓๕

๓. ปัญหาทางด้านการคุ้มครองสิทธิของผู้เสียหายในชั้นบังคับคดี

๓.๑ ปัญหาในด้านการบังคับคดีตามค าพิพากษาของศาลในส่วนแพ่ง

ิ
เมื่อผู้เสียหายยื่นค าร้องเรียกค่าสินไหมทดแทนตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา
ิ
มาตรา ๔๔/๑ และศาลมีค าพพากษาให้จ าเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่ผู้เสียหายแล้ว แต่จ าเลยไม่
ิ
ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนดังกล่าวให้กับผู้เสียหาย ซึ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา
๕๐ บัญญัติว่า " ในกรณีที่ศาลมีค าพพากษาให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินหรือค่าสินไหมทดแทนแก่
ิ
ิ
ผู้เสียหายตามมาตรา ๔๓ มาตรา ๔๔ หรือมาตรา ๔๔/๑ ให้ถือว่าผู้เสียหายนั้นเป็นเจ้าหนี้ตามค าพพากษา"
ิ
เมื่อพจารณาประกอบกับค าแนะน าของประธานศาลฎีกา เกี่ยวกับแนวทางการปฏิบัติต่อผู้เสียหายใน
คดีอาญา พ.ศ.๒๕๖๓ ข้อ ๑๒ ซึ่งก าหนดว่า กรณีที่มีค าพพากษาให้จ าเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนและ
ิ
ื่
จ าเป็นต้องมีการบังคับคดี ให้เจ้าหน้าที่ศาลให้ค าแนะน าและช่วยเหลือผู้เสียหายในการด าเนินการเพอ
ื่
บังคับคดี รวมทั้งประสานงานแจ้งไปยังเจ้าพนักงานบังคับคดีเพออานวยความสะดวกให้แก่ผู้เสียหายหรือ

ขอข้อมูลจากองค์กร หน่วยงาน หรือบุคคลอนใดเพอประโยชน์แก่การยึดอายัดทรัพย์หรือบังคับคดีโดย
ื่
ื่
๑๑
ื่
วิธีการอนต่อไป ซึ่งหลักการเรื่องนี้สอดคล้องกับปฏิญญาว่าด้วยหลักการพนฐานในการอานวยความ

ื้
ยุติธรรมแก่ผู้ได้รับความเสียหายจากอาชญากรรมและการใช้อานาจโดยมิชอบ ค.ศ. ๑๙๘๕ มาตรา ๕

ื่
ที่ก าหนดว่า องค์กรศาลหรือองค์กรของฝ่ายบริหารจะต้องจัดวางมาตรการที่จ าเป็นเพอเอออานวยให้

ื้
ิ
ผู้เสียหายสามารถได้รับการชดใช้เยียวยาโดยผ่านวิธีพจารณาที่รวดเร็ว เป็นธรรม ประหยัด และเข้าถึง
กระบวนการนั้นได้ง่าย ผู้เสียหายยังพงได้รับค าแนะน าเกี่ยวกับสิทธิในการเรียกร้องการชดใช้เยียวยา
ึ
ิ
ผ่านองค์กรดังกล่าวด้วย จากบทบัญญัติดังกล่าวเมื่อศาลมีค าพพากษาให้จ าเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทน

่
ให้แกผู้เสียหายนั้น ให้ถือว่าผู้เสียหายเป็นเจ้าหนี้ตามคาพิพากษา จึงต้องมีการบังคับคดีจากความเสียหาย
ที่เกิดขึ้น และหากผู้เสียหายเป็นผู้ยากไร้ หากจะต้องด าเนินการตั้งเรื่องบังคับคดีกับจ าเลยก็จะต้องเสีย
ิ
ค่าใช้จ่าย เมื่อพจารณาประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๒๕๓ บัญญัติว่า " ในคดีที่
ิ
พนักงานอัยการเป็นโจทก์ซึ่งมีค าร้องให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินติดมากับฟองอาญาตามมาตรา ๔๓ หรือมี
้
ค าขอของผู้เสียหายขอให้บังคับจ าเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทนมิให้เรียกค่าธรรมเนียม เว้นแต่... " และ
ิ
วรรคสอง บัญญัติว่า "ในกรณีที่ศาลมีค าพพากษาหรือค าสั่งให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินหรือค่าสินไหม
ทดแทนตามวรรคหนึ่ง ถ้าศาลยังต้องจัดการอะไรอกเพอการบังคับ ผู้ที่จะได้รับคืนทรัพย์สินหรือราคา
ื่
ี
หรือค่าสินไหมทดแทน จักต้องเสียค่าธรรมเนียมดังคดีแพงส าหรับการนั้นต่อไป" ประกอบกับ ค าสั่งกรม
่
บังคับคดีที่ ๕๐๑/๒๕๖๐ เรื่องการปฏิบัติงานเกี่ยวกับการยึดทรัพย์ ขับไล่ รื้อถอน ฉบับลงวันที่ ๑ กันยายน
ิ
๒๕๖๐ "ข้อ ๒ ระบุว่า เมื่อเจ้าหนี้ตามค าพพากษาตั้งเรื่องบังคับคดีให้เจ้าหนี้แถลงว่า ได้รับช าระหนี้ตาม
ค าพิพากษาไปแล้วหรือ ไม่เพียงใด พร้อมวางเงินทดรองค่าใช้จ่ายในการบังคับคดี ดังนี้ ๒.๑ ยึดอสังหาริมทรัพย์

ส านวนละ ๒,๕๐๐ บาท ๒.๒ ยึดสังหาริมทรัพย์ บังคับคดีขับไล่ รื้อถอน ส านวนละ ๑,๕๐๐ บาท และ
_________________________________________
๑๑ ราชกิจจานุเบกษา . เรื่องเดิม. หน้า ๓๑๘ ข้อ ๑๒.