Page 2650 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๖๓๔

ิ
เลือกบุคคลที่จะมาท าหน้าที่ไกล่เกลี่ยข้อพพาทในคดีของตนได้ ด้วยเหตุดังกล่าวในระบบการไกล่เกลี่ย
คดีอาญาหรือกระบวนการคุ้มครองสิทธิอาจเกิดข้อขัดข้องหรือติดขัดเกี่ยวกับการเจรจาและการเปิดเผย

ข้อเท็จจริงบางประการได้ เพราะในบางคดีผู้เสียหายไม่ได้ต้องการแต่เฉพาะเม็ดเงินเท่านั้น อาจมี
ื้
จุดมุ่งหมายอื่น ๆ อีกมากมาย เช่น ต้องการแก้ไขบ าบัดฟนฟูผู้กระท าผิดไม่ให้หวนกลับมากระท าความผิด
ี
อก หรืออาจขอให้จ าเลยยอมรับผิดในการกระท าของตน หรือแค่ขอให้จ าเลยกล่าวค าขอโทษผู้เสียหาย
หรือบางคดีเป็นเรื่องความลับของคู่ความ ผู้เสียหายและจ าเลยไม่ต้องการเปิดเผยข้อเท็จจริงและ
รายละเอยดให้บุคคลภายนอกทราบ ด้วยเหตุดังกล่าวการเจรจาไกล่เกลี่ย หรือกระบวนการคุ้มครองสิทธิ
ี
อาจไม่ประสบผลส าเร็จตามที่ได้มุ่งหวังไว้

๒.๒ ปัญหาทางด้านผู้เสียหายเป็นคนยากไร้

ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาญาจักรไทย พ.ศ.๒๕๖๐ ได้ก าหนดให้รัฐมีหน้าที่จัดระบบบริหารงาน

ในกระบวนการยุติธรรม โดยเฉพาะการระบุว่ารัฐพงให้ความช่วยเหลือแก่ “ผู้ยากไร้” ที่ระบุไว้ในมาตรา
ึ
ึ
๖๘ ว่า “รัฐพงจัดระบบการบริหารงานในกระบวนการยุติธรรมทุกด้าน ให้มีประสิทธิภาพ เป็นธรรม และ
ไม่เลือกปฏิบัติ และให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม ได้โดยสะดวก รวดเร็ว และไม่เสียค่าใช้จ่าย

สูงเกินสมควร รัฐพงมีมาตรการคุ้มครองเจ้าหน้าที่ของรัฐในกระบวนการยุติธรรม ให้สามารถปฏิบัติหน้าที่
ึ
ื้
ทนายความให้” แม้สิทธิขั้นพนฐานด้านการยุติธรรมของปวงชนชาวไทยจะได้รับรองโดยรัฐธรรมนูญและ
หลักกฎหมายอกหลายฉบับ แต่ในทางปฏิบัติ การเข้าถึงความยุติธรรมยังเป็นเรื่องยาก เพราะในบางครั้ง
ี
ผู้ได้โดยเคร่งครัด ปราศจากการแทรกแซงหรือครอบง าใด ๆ รัฐพึงให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายที่จ าเป็น

และเหมาะสมแก่ผู้ยากไร้ หรือผู้ด้อยโอกาสในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม รวมตลอดถึงการจัดหาที่

ได้รับความเสียหายจากการกระท าความผิดทางอาญาเป็นผู้ยากไร้หรือเป็นผู้ด้อยโอกาสทางสังคม อันอาจ
ุ
เป็นอปสรรคต่อการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม เพราะกระบวนการในการด าเนินคดีย่อมมีค่าใช้จ่าย เช่น
ิ
การด าเนินกระบวนพจารณาคดีของศาลจ าเป็นต้องนัดให้ผู้เสียหายมาศาลจ านวนหลายครั้ง เช่น วันนัด
คุ้มครองสิทธิ วันนัดพร้อม วันนัดสืบพยาน วันนัดฟงค าพพากษา หรือวันนัดอน ๆ ที่ศาลมีค าสั่งนัดให้
ิ
ื่
ั
ผู้เสียหายมาศาล เป็นต้น ผู้เสียหายส่วนใหญ่เป็นคนที่มีอาชีพรับจ้างทั่วไป อาจจะต้องลางานและถูกหัก
ค่าจ้าง หรือ กรณีผู้เสียหายมีอาชีพค้าขาย จะต้องปิดร้าน เสียโอกาสจากรายได้ในวันที่มาศาล และเดินทาง
ั
มาศาลก็ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการเดินทาง ค่าที่พัก อนอาจท าให้ในบางครั้งผู้เสียหายซึ่งเป็นคนยากไร้เลือก
ที่จะไม่เข้าสู่กระบวนการยุติธรรมเสียเลยแต่แรก หรือไม่พร้อมและไม่เต็มใจที่จะมาศาล อนอาจท าให้
ั
การด าเนินกระบวนการพิจารณาพิพากษาคดีของศาลติดขัดและไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของกฎหมาย