Page 2657 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

ปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครอง สิทธิของผู้ต้องหาหรือจ าเลย

ในชั้นก่อนการพิจารณา
Legal issues relate to protection of rights of offenders or defendants during

the pretrial procedure

ั
*
วิวฒน์ โกมลตรี
ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะชั้นต้นในศาลจังหวัดตรัง
Wiwat Komontree

Vice Presiding Judge of the Trang Provincial Court

บทคัดย่อ

การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของบุคคลในชั้นก่อนการพจารณาคดีเป็นสิ่งส าคัญในชั้นเริ่มแรก
ิ
ื่
ิ
ของการเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม เพอรับรองหลักสากลที่ว่าก่อนจะมีค าพพากษาถึงที่สุดแสดงว่าบุคคลใด
กระท าความผิดจะปฏิบัติต่อบุคคลนั้นเสมือนเป็นผู้กระท าความผิดมิได้แต่ในประเทศไทยการให้ความสนใจ
ี
ิ
และการให้ความส าคัญแก่สิทธิเสรีภาพของผู้ต้องหาหรือจ าเลยในชั้นก่อนพจารณาคดียังไม่เพยงพอ
้

ิ
โดยพจารณาได้จากอานาจในชั้นก่อนการประทับ รับฟองส่วนใหญ่จะอยู่ในมือของเจ้าพนักงานต ารวจไม่ว่าจะ

เป็นอานาจในการจับ การค้น การควบคุมตัว การปล่อยชั่วคราว และเมื่อพจารณาในด้านบทบาทของศาล
ิ
แล้วศาลเองก็ไม่อาจเข้าไปมีบทบทในการคุ้มครองในชั้นเริ่มแรกได้เลย คงมีบทบาทเมื่อระยะเวลาหนึ่งได้
้
ล่วงพนไปแล้ว เช่น อานาจในการอนุญาตให้ขังผู้ต้องหาชั้นสอบสวนหรืออานาจในการปล่อยชั่วคราว

ผู้ต้องหา ดังนั้น การที่จะน าตัวบุคคลเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมได้นั้น จะต้องมีการปฏิบัติตามขนตอนต่าง ๆ
ั้
ที่กฎหมายบัญญัติไว้อย่างถูกต้องและเป็นธรรมแก่บุคคลเหล่านั้น และการที่จะควบคุมตัวบุคคลไว้ในอานาจ

ิ
ื่
ื่
ของเจ้าพนักงาน เพอท าการสอบสวนไต่สวนมูลฟองและเพอการพจารณาคดีจะต้องเป็นเหตุผลและ
้
ความจ าเป็นตามที่กฎหมายบัญญัติไว้เพื่อประโยชน์ในการด าเนินคดีของเจ้าพนักงานเท่านั้น ซึ่งโดยหลักแล้ว
ผู้ต้องหาหรือจ าเลยควรได้รับอนุญาตให้ประกันตัวได้ การไม่ให้ประกันต้องอาศัยเหตุผลตามหลักเกณฑ์
ที่บัญญัติไว้โดยเฉพาะในกฎหมาย เพราะการควบคุมหรือคุมขังบุคคลใดไว้โดยไม่พจารณาถึงความจ าเป็น
ิ
ิ
ในการเอาตัวบุคคลไว้ในอานาจรัฐเลย เท่ากับเป็นการลงโทษบุคคลไว้ล่วงหน้า ก่อนที่จะพสูจน์ได้ว่าเขาได้

กระท าผิดจริงตามข้อกล่าวหา

ค าส าคัญ : สิทธิมนุษยชน หลักนิติธรรม กฎหมายธรรมชาติ ลดการคุมขังที่ไม่จ าเป็น

* นิติศาสตร์บัณฑิต มหาวิทยาลัยรามค าแหง, เนติบัณฑิตไทย