Page 2662 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2662
๒๖๔๖
ั
ิ
ในกฎหมายองกฤษนั้น หลักนิติธรรม ถือความเป็นอสระของศาลในการพจารณาพพากษาอรรถคดี
ิ
ิ
โดยปราศจากการแทรกแซงของฝ่ายบริหาร เป็นหลักประกันความยุติธรรมในศาลอนเป็นที่พงสูงสุด และ
ั
ึ่
เบื้องสุดท้ายของบรรดาราษฎร
ความหมายของหลักนิติธรรม ในปัจจุบันมีความหมายถึงหลักแห่งกฎหมายที่เทิดทูนศักดิ์ศรี
แห่งความเป็นมนุษย์ และยอมรับนับถือสิทธิเสรีภาพแห่งมนุษย์ทุกแง่ทุกมุม รัฐต้องให้ความอารักขามนุษย์ให้
ิ
พนจากลัทธิทรราชย์ หากมีข้อพพาทใดๆเกิดขึ้นไม่ว่าระหว่างรัฐกับเอกชน หรือระหว่างเอกชนกับเอกชน
้
ิ
ิ
ด้วยกัน ศาลสถิตย์ยุติธรรมนั้นที่มีอานาจอสระ และเด็ดขาดในการตัดสินข้อพพาทนั้นตามกฎหมายของ
บ้านเมือง
แนวความคิดพนฐานอนส าคัญเกี่ยวกับการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน เพอป้องกันการ
ั
ื้
ื่
กระท าที่มิชอบของรัฐจากการบังคับใช้กฎหมาย ได้ปรากฏขึ้นในงานเขียนของนักคิดทางปรัชญาอย่าง
ั
ื้
Joseph Raz ซึ่งได้กล่าวถึงหลักการส าคัญๆ อนเป็นพนฐานของความคิดในเรื่องหลักนิติธรรม ในส่วน
การประกันสิทธิเสรีภาพของบุคคลที่ตกอยู่ในฐานะผู้ต้องหาคือ
(๑) ศาลยุติธรรมพึงมีอานาจตรวจสอบพจารณา (Review Powers) ให้กฎเกณฑ์อน ๆ ได้รับการ
ื่
ิ
ส่งเสริมปฏิบัติตาม
่
(๒) การขอความยุติธรรมจากศาลต้องกระทาโดยไมกินเวลามากหรือเสียค่าใช้จ่ายสูงเกินไป
(๓) ไม่อนุญาตให้หน่วยงานของรัฐด้านป้องกันอาชญากรรมใช้ดุลยพินิจไปในทางบิดเบือนกฎหมาย
เลือกปฏิบัติ (Discrimination of Treatment) เฉพาะอาชญากรรมบางอย่างหรือต่อผู้กระท าผิดเฉพาะกลุ่ม
ิ
จากการพจารณา หลักนิติธรรม แล้วอาจกล่าวได้ว่าหลักนิติธรรม เป็นหลักการส าคัญในกระบวนการ
ยุติธรรมในระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตยอย่างแท้จริง เป็นหลักประกันสิทธิเสรีภาพส่วนบุคคล
จากการกระท าที่มิชอบทั้งหลายจากรัฐและเอกชนด้วยกัน ซึ่งแน่นอนกระบวนการยุติธรรมที่ดีก็ต้องมีหลักนี้
อยู่ด้วย อย่างไรก็ตามนอกจากหลักนิติธรรมแล้วยังมีแนวความคิดในเรื่องสิทธิของมนุษยชนที่ได้มีส่วนส าคัญ
ในการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของบุคคลด้วยและประเทศไทยก็ได้รับแนวความคิดดังกล่าวมาบัญญัติไว้ใน
กฎหมายรัฐธรรมนูญอันเป็นกฎหมายสูงสุดด้วย
แนวความคิดเรื่องสิทธิมนุษยชน กับการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของบุคคล
ั
สิทธิ (Right) และเสรีภาพ (Liberty) เป็นค าที่ปรากฏคู่เคียงกันอยู่เสมอ และดูจะมีความผูกพน
ั
ซึ่งกันและกนในการกล่าวถึงค าใดค าหนึ่ง จนมีการกล่าวรวมว่า“สิทธิเสรีภาพ” อย่างไรก็ตามในแง่ประโยชน์
ของการศึกษาได้มีการให้นิยามความหมายของ “สิทธิ” และ “เสรีภาพ” ไว้เหมือนกัน โดยได้มีการอธิบาย
ความหมายดังนี้
ศาสตราจารย์หยุด แสงอุทัย ได้อธิบายความหมายของค าว่า “สิทธิ” ไว้ว่า
