Page 2663 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2663
๒๖๔๗
“ความหมายของค าว่า “สิทธิ” มีความเห็นอยู่ ๒ ความเห็น กล่าวคือ
ความเห็นประเภทที่ ๑ เห็นว่า “สิทธิ” หมายถึง “อานาจที่กฎหมายให้แก่บุคคลในอนที่จะมี
ั
เจตจ านง” (Willensnacht) เช่น ในการที่บุคคลใดมีกรรมสิทธิ์เหนือทรัพย์บุคคลนั้นย่อมมีอานาจที่จะมี
เจตจ านงที่ครอบครองที่จะใช้สอยหรือที่จะจ าหน่ายทรัพย์นั้น โดยเขาจะใช้อานาจนั้นหรือไม่ก็ได้ หรือจะใช้
อานาจดังกล่าวแต่เพยงบางประการก็ได้ แล้วแต่เจตจ านง (Will) ของเขาผู้ที่มีความเห็นประการที่ ๑ นี้ได้
ี
เห็นว่า ความส าคัญอยู่ที่ “อานาจ" (Macht) ที่กฎหมายให้แก่บุคคล ความเห็นนี้วินด์ไชน์ (Windscheid)
นักกฎหมายเยอรมันเป็นคิดขึ้น
ความเห็นประการที่ ๒ เห็นว่า “สิทธิ” คือ “ประโยชน์ที่กฎหมายคุ้มครองให้” ความเห็นนี้เยียริ่ง
(Ihering) นักกฎหมายเยอรมันเป็นผู้คิดขึ้น ผู้ที่มีความเห็นประการที่ ๒ นี้เน้นหนักไปที่ “จุดประสงค์"
ื่
ของสิทธิ กล่าวคือ การที่กฎหมายให้อานาจแก่บุคคลที่จะมีเจตจ านง (Wilensnacht) ก็เพอประโยชน์อย่าง
ใดอย่างหนึ่งซึ่งบุคคลมุ่งประสงค์
ุ
ศาสตราจารย์หยุด แสงอทัย ได้วิจารณ์ความเห็นทั้งสองว่า ความเห็นที่ ๑ เป็นการมองสิทธิไปในแง่
“เนื้อหาของสิทธิ” ส่วนความเห็นที่ ๒ เป็นการมองไปในแง่ "จุดประสงค์ของสิทธิ” ในปัจจุบันถือได้ว่าสิทธิ
เป็นทั้ง “อานาจ”และ“ประโยชน์” จึงควรยึดถือความหมายของสิทธิว่าหมายถึง “ประโยชน์ที่กฎหมาย
รับรองและคุ้มครองให้”
ิ
ุ
ส่วน “เสรีภาพ” นั้น ศาสตราจารย์หยุด แสงอทัย พจารณาเป็นสิ่งซึ่งคล้ายคลึงกับสิทธิ โดยได้
ั
อธิบายความว่า “ตามต าราธรรมศาสตร์ขององกฤษได้แยก “เสรีภาพ” ออกจาก “สิทธิ” ซึ่งตามกฎหมาย
ภาคพนยุโรป ไม่ได้แยกเสรีภาพออกไปต่างหาก โดยจัดเข้าอยู่ในจ าพวกสิทธิตามกฎหมายมหาชนแต่ตาม
ื้
กฎหมายองกฤษเสรีภาพอาจเป็นเรื่องกฎหมายเอกชนก็ได้แซลมอนด์ (Salmond) ได้ให้ความหมายของ
ั
ค าว่า “เสรีภาพ” ไว้ว่าเป็นประโยชน์ซึ่งบุคคลได้มาโดยปราศจากหน้าที่ในทางกฎหมายใด ๆ ต่อตนเอง
กล่าวคือเป็นสิ่งที่บุคคลอาจกระท าได้โดยจะไม่ถูกป้องกันขัดขวางโดยกฎหมายเป็นประโยชน์ที่บุคคลจะ
่
กระท าการใด ๆ ได้ตามชอบใจข่ายแห่งเสรีภาพตามกฎหมายได้แกข่ายแห่งกิจกรรมซึ่งภายในข่ายนี้กฎหมาย
ปล่อยให้บุคคลกระท าไปโดยล าพัง”
ศาสตราจารย์พิเศษวิชา มหาคุณ ได้กล่าวถึงสิทธิและเสรีภาพไว้ว่า
ึ
ี
“สิทธิ หมายถึง การที่บุคคลจะพงกระท าได้ภายในขอบเขตของกฎหมายกล่าวอกนัยหนึ่งสิทธิของ
บุคคลจะต้องมีกฎหมายหมายรับรองหรือยอมบังคับให้ ส่วนเสรีภาพหมายถึง การที่บุคคลสามารถกระท า
สิ่งหนึ่งสิ่งใดได้โดยไม่ถูกรบกวน ทั้งนี้ โดยได้รับความคุ้มครองจากรัฐสิทธิและเสรีภาพจึงมีลักษณะที่
