Page 2661 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2661
๒๖๔๕
้
ก็ถือว่าเป็นการกระท าของฝ่ายบริหารทั้งหลักเกณฑ์และวิธีการในการสอบสวนและไต่สวนมูลฟองมี
ความแตกต่างกันไม่สามารถน ามาทดแทนกันได้ ดังนั้นหากเป็นคดีที่มีอัตราโทษสูงๆ ศาลซึ่งเป็นองค์กรกลาง
้
ก็น่าจะต้องเข้าไปมีบทบาทในการตรวจสอบการกระท าของฝ่ายบริหาร คือโดยการไต่สวนมูลฟองเสียก่อนว่า
ิ
ิ
พอที่จะรับไว้พจารณาพพากษาต่อไปได้หรือไม่ ซึ่งถ้าท าได้ดังกล่าวสิทธิของผู้ต้องหาหรือจ าเลยก็จะได้รับ
การคุ้มครองดียิ่งขึ้นเหมือนกับระดับสากล
ปัญหาเหล่านี้เป็นผลสืบเนื่องมาจากปัญหาขั้นพนฐาน คือ การจัดองค์กรในการด าเนินคดีกับ
ื้
ผู้กระท าความผิดมีขอบเขตและอานาจหน้าที่กว้างขวางเกินไป ขาดการตรวจสอบจากองค์กรในกระบวนการ
ื่
ยุติธรรมอน นอกจากนี้องค์กรในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาต่างมีอานาจเป็นเอกเทศ ท าให้ขาดการ
ตรวจสอบและถ่วงดุลอ านาจซึ่งกันและกัน (Check And Balance) ก่อให้เกิดปัญหาด้านการด าเนินคดีอาญา
เป็นไปในลักษณะที่ไม่ประสานกัน ซึ่งในที่สุดก็ส่งผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพของผู้ต้องหาหรือจ าเลยเป็น
อย่างมาก
แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของผู้ต้องหาหรือจ าเลย
ในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาแนวคิดที่มีบทบาทต่อการให้ความคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของ
ผู้ต้องหาหรือจ าเลยที่เป็นรากฐานของความยุติธรรม ได้แก่ หลักนิติธรรม ซึ่งถือหลักกฎหมายเป็นใหญ่
ุ
แปลมาจากภาษาองกฤษที่เรียกว่า The Rule of Law วิวัฒนาการของหลักนิติธรรม ได้อบัติขึ้นในประเทศ
ั
ั
เยอรมันนีและได้จ าเริญขึ้นมาเป็นล าดับ ในองกฤษ ตั้งแต่ คริสต์ศตวรรษที่ ๑๓ และถือเป็นกฎหมาย
ประเพณีของอังกฤษ ปฏิบัติสืบเนื่องกันมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษ ๑๖ และ ๑๗
2
แม้แต่ในวัฒนธรรมดั้งเดิมของสังคมไทย ก็ได้ปรากฏแนวความคิดนี้อยู่ดังจะเห็นได้จากค าจารึก
ในหิรัญบัตร เรื่องที่ทรงพระราชด ารัสจัดตั้งศาลสถิตยุติธรรม ซึ่งจัดท าขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีสาระส าคัญว่าศาลเป็นองค์กรหนึ่งที่มีความส าคัญในการรักษาประโยชน์สูงสุด
อนเที่ยงธรรมให้แก่ราษฎร ดังที่มีผู้กล่าวว่าเจตนารมณ์ทางประวัติศาสตร์เริ่มแรกของหลักนิติธรรมเป็น
ั
ิ
การย้ าถึงกลไกลของรัฐให้มีความเป็นกลางในคุณค่าของตัวเองใช้ดุลยพนิจแทรกแซงกิจการของเอกชน
น้อยที่สุดโดยประกันความเป็นอิสระของศาลและให้มีความเสมอภาคในทางกฎหมาย
ิ
โดยเมื่อได้พจารณา หลักนิติธรรม ในความหมายอย่างกว้างแล้วหมายถึงหลักแห่งกฎหมาย ซึ่งเป็น
ั
หน้าที่ของประชาชนต้องเชื่อฟงกฎหมายที่รัฐบัญญัติขึ้นมาและถูกปกครองโดยกฎหมาย และอยู่ภายใต้
กฎหมาย
2 ธานินทร์ กรัยวิเชียร, “บทบรรณาธิการม” บทบัณฑิตย์ เล่มที่ 20 ตอน 3 (กรกฎาคม 2505), หน้า765-766.
