Page 1308 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๒๙๖

หรือเยาวชนด้วย รวมถึงการบรรเทาความเสียหายแก่ผู้เสียหาย ตามพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและ

ครอบครัวฯ ได้บัญญัติถึงมาตรการพเศษแทนการด าเนินคดีอาญาไว้ในมาตรา ๘๖ ถึงมาตรา ๘๙ โดยให้
ิ

ิ
อานาจผู้อานวนการสถานพนิจเป็นผู้มีบทบาทส าคัญในการเริ่มต้นกระบวนการ ส่วนมาตรา ๙๐ ถึงมาตรา
๙๓ เป็นมาตรการพิเศษหลังฟ้องซึ่งกฎหมายให้ศาลเป็นผู้มีบทบาทส าคัญในการเริ่มต้นใช้กระบวนการ ส่วน
ี
ิ
ิ
มาตรการพเศษแทนการพพากษาคดีตามมาตรา ๑๓๒ ก็เป็นมาตรการทางเลือกอกมาตรการหนึ่งซึ่งให้
อ านาจศาลอย่างกว้างขวางหลังจากคดีเสร็จการพิจารณาแล้ว
มาตรการพิเศษแทนด าเนินคดีอาญาก่อนฟ้องคดี

พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวฯ มาตรา ๘๖ ถึงมาตรา ๘๙ เป็นมาตรการพิเศษแทน

ั
การด าเนินคดีอาญา อนเป็นมาตรการเบี่ยงเบนคดีอาญาออกจากระบบการพจารณาคดีตามปกติ
ิ
ิ

โดยก าหนดหลักเกณฑ์ประเภทคดีที่สามารถเข้าสู่กระบวนการได้ และให้ผู้อานวยการสถานพนิจเป็น
ู
ื้
ิ
ผู้พจารณาน าคดีเข้าสู่กระบวนการได้โดยการจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟเด็กหรือเยาวชนที่ต้องหาว่า
กระท าผิด ซึ่งแผนฯ ต้องได้รับความเห็นชอบจากพนักงานอยการ เมื่อพนักงานอยการเห็นชอบในแผนฯ
ั
ั

ิ
ดังกล่าวแล้ว ผู้อานวยการสถานพนิจต้องเสนอเรื่องให้ศาลพจารณาว่ากระบวนการจัดท าแผนฯ ชอบด้วย
ิ
ั
กฎหมายหรือไม่ เมื่อศาลเห็นชอบและมีการปฏิบัติตามแผนฯ ครบถ้วน พนักงานอยการมีอานาจสั่งไม่ฟอง

้
้
๑๔
เด็กหรือเยาวชนที่ต้องหาว่ากระท าผิดนั้นและสิทธิน าคดีอาญามาฟองย่อมระงับตามมาตรา ๘๖ ทั้งนี้

๑๔ มาตรา ๘๖ ในคดีที่เด็กหรือเยาวชนต้องหาว่ากระท าความผิดอาญาซึ่งมีอัตราโทษอย่างสูงตามที่กฎหมาย
ก าหนดไว้ให้จ าคุกไม่เกินห้าปี ไม่ว่าจะมีโทษปรับด้วยหรือไม่ก็ตาม ถ้าปรากฏว่าเด็กหรือเยาวชนไม่เคยได้รับโทษจ าคุกโดย
ค าพิพากษาถึงที่สุดให้จ าคุก เว้นแต่เป็นโทษส าหรับความผิดที่ได้กระท าโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ หากเด็กหรือ
เยาวชนส านึกในการกระท าก่อนฟ้องคดี เมื่อค านึงถึงอายุ ประวัติ ความประพฤติ สติปัญญา การศึกษาอบรม สภาพ
ร่างกาย สภาพจิต อาชีพ ฐานะ และเหตุแห่งการกระท าความผิดแล้ว หากผู้อ า นวยการสถานพินิจพิจารณาเห็นว่าเด็กหรือ
เยาวชนนั้นอาจกลับตนเป็นคนดีได้โดยไม่ต้องฟ้อง ให้จัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูให้เด็กหรือเยาวชนปฏิบัติ และหากจ าเป็น

เพื่อประโยชน์ในการคุ้มครองเด็กหรือเยาวชนอาจก าหนดให้บิดา มารดา ผู้ปกครอง หรือบุคคล หรือผู้แทนองค์การซึ่งเด็ก
หรือเยาวชนอาศัยอยู่ด้วยปฏิบัติด้วยก็ได้ทั้งนี้ เพื่อแก้ไขปรับเปลี่ยนความประพฤติของเด็กหรือเยาวชน บรรเทา ทดแทน
หรือชดเชยความเสียหายแก่ผู้เสียหาย หรือเพื่อให้เกิดความปลอดภัยแก่ชุมชนและสังคม แล้วเสนอความเห็นประกอบแผน

ู
แก้ไขบ าบัดฟื้นฟต่อพนักงานอัยการเพื่อพิจารณา โดยการจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูดังกล่าวต้องได้รับความยินยอมจาก
เด็กหรือเยาวชนและผู้เสียหายด้วย หากคดีนั้นเป็นคดีที่มีผู้เสียหาย
เมื่อพนักงานอัยการได้รับแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูและความเห็นของผู้อ านวยการสถานพินิจตามวรรคหนึ่งแล้ว หากมีข้อสงสัย
ิ
อาจสอบถามผู้อ านวยการสถานพนิจหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องเพื่อประกอบการพิจารณาได้ ถ้าพนักงานอัยการไม่เห็นชอบด้วย
กับแผนแก้ไขบ า บัดฟื้นฟู ให้สั่งแก้ไขแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูหรือสั่งด าเนินคดีต่อไป และให้ผู้อ านวยการสถานพินิจแจ้งค าสั่ง
้
ของพนักงานอัยการให้พนักงานสอบสวนและผู้ที่เกี่ยวข้องทราบ หากพนักงานอัยการเห็นว่าแผนแกไขบ าบัดฟื้นฟูได้เป็นไป
เพื่อประโยชน์สูงสุดของเด็กหรือเยาวชนแล้ว เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม ให้พนักงานอัยการเห็นชอบกับแผนดังกล่าว

และให้มีการด าเนินการตามแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูทันที พร้อมทั้งรายงานให้ศาลทราบ ทั้งนี้ แผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูต้องได้รับ
ความยินยอมจากเด็กหรือเยาวชนและผู้เสียหายด้วยหากคดีนั้นเป็นคดีที่มีผู้เสียหาย