Page 1309 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๒๙๗

แผนแก้ไขบ าบัดฟนฟต้องไม่มีลักษณะจ ากัดสิทธิหรือเสรีภาพของเด็กหรือเยาวชน เว้นแต่เป็นการก าหนด
ื้
ู
ขึ้นเพื่อประโยชน์ของเด็กหรือเยาวชนนั้นหรือเพื่อคุ้มครองประโยชน์สาธารณะและต้องไม่มีลักษณะเป็นการ

๑๕
้
ละเมิดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของเด็กหรือเยาวชนตามขอก าหนดของประธานศาลฎีกาฯ
มาตรการพิเศษแทนด าเนินคดีอาญาหลังฟ้องคดี

ิ
พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวฯ มาตรา ๙๐ ถึงมาตรา ๙๔ เป็นมาตรการพเศษแทนการ
ื่
ด าเนินคดีอาญาที่มีเจตนารมณ์เพอใช้เป็นวิธีเบี่ยงเบนคดีอาญาของเด็กหรือเยาวชนที่ส านึกในการกระท า
ผิดออกไปจากการพจารณาคดีของศาลโดยเร็ว เมื่อเด็กและเยาวชนถูกฟองศาลแล้ว หากศาลพจารณา
ิ
ิ
้
ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในระหว่างการพจารณาหรือตามรายงานการสืบสวนข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเด็กและ
ิ
ิ
ู
เยาวชนของสถานพนิจแล้วเห็นว่าควรจะ ท าแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟ ศาลอาจสั่งให้ศูนย์ให้ค าปรึกษาแนะน า
ื้
จัดประชุมกลุ่มครอบครัว จ าเลย ผู้เสียหาย นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์หรือผู้แทนชุมชนที่เกี่ยวข้อง
ื้
ู
ื้
ู
พร้อมจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟ ซึ่งหากมีการปฏิบัติตามแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟที่ตกลงกันได้เรียบร้อย
้
ั
กฎหมายก าหหนดให้ศาลสั่งจ าหน่ายคดีออกจากสารบบความทันที โดยสิทธิน าคดีอาญามาฟองเป็นอน
๑๖
ระงับ โดยศาลต้องมีทัศนคติให้สอดคล้องกับเจตนรมณ์ของกฎหมายเพอประโยชน์สูงสุดของเด็กหรือ
ื่
เยาวชนที่ต้องหาว่ากระท าผิด ผู้เสียหายและสังคมโดยรวมอย่างแท้จริง การใช้มาตรการดังกล่าวศาลจะต้อง

ในกรณีที่ปรากฏข้อเท็จจริงแก่ศาลว่ากระบวนการจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมาย ให้ศาลพิจารณาสั่ง

ตามที่เห็นสมควรศาลต้องมีค าสั่งตามวรรคสามภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับรายงาน ทั้งนี้ ให้ประธานศาลฎีกาโดย
ความเห็นชอบของที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาออกข้อก าหนดเกี่ยวกับแนวทางในการด าเนินการของศาลด้วยมาตรา ๘๖
๑๕ ข้อก าหนดของประธานศาลฎีกาว่า ด้วยแนวทางการพิจารณา กระบวนการจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟู
้
ชั้นก่อนฟ้องคดี พ.ศ.๒๕๕๗ และข้อก าหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วยแนวทางการพิจารณากระบวนการจัดท าแผนแกไข
บ าบัดฟื้นฟูชั้นก่อนฟ้องคดี ฉบับที่ ๒ พ.ศ.๒๕๖๑
๑๖ มาตรา ๙๐ เมื่อมีการฟ้องคดีต่อศาลว่า เด็กหรือเยาวชนกระท าความผิดอาญา ซึ่งมีอัตราโทษอย่างสูงตามที่
กฎหมายก าหนดไว้ให้จ าคุกไม่เกินยี่สิบปี ไม่ว่าจะมีโทษปรับด้วยหรือไม่ก็ตาม ถ้าปรากฏว่าเด็กหรือเยาวชนไม่เคยได้รับ

โทษจ าคุกโดยค าพิพากษาถึงที่สุดให้จ าคุกมาก่อน เว้นแต่เป็นความผิดที่ได้กระท าโดยประมาท หรือความผิดลหุโทษ ก่อนมี
ค าพิพากษา หากเด็กหรือเยาวชนส านึกในการกระท าและผู้เสียหายยินยอมและโจทก์ไม่คัดค้าน เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่า
พฤติการณ์แห่งคดีไม่เป็นภัยร้ายแรงต่อสังคมเกินสมควร และศาลเห็นว่าเด็กหรือเยาวชนอาจกลับตนเป็นคนดีได้ และ
ผู้เสียหายอาจได้รับการชดเชยเยียวยาตามสมควร หากน าวิธีจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟู ซึ่งเป็นประโยชน์ต่ออนาคตของ

เด็กหรือเยาวชนและต่อผู้เสียหายมากกว่าการพิจารณาพิพากษา ให้ศาลมีค าสั่งให้ผู้อ านวยการสถานพินิจหรือบุคคลที่ศาล
เห็นสมควรจัดให้มีการด าเนินการเพื่อจัดท าแผนดังกล่าว โดยมีเงอนไขให้เด็กหรือเยาวชน บิดา มารดา ผู้ปกครอง บุคคล
ื่
หรือองค์การซึ่งเด็กหรือเยาวชนอาศัยอยู่ด้วยปฏิบัติ แล้วเสนอต่อศาลเพื่อพิจารณาภายในสามสิบวันนับแต่ที่ศาลมีค าสั่ง

หากศาลเห็นชอบด้วยกับแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูให้ด าเนินการตามนั้นและให้มีค าสั่งจ าหน่ายคดีไว้ชวคราว หากศาลไม่
ั่
เห็นชอบให้ด าเนินกระบวนพิจารณาต่อไป