Page 1314 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๓๐๒

ู
ื้
ต้องการแก้ไขบ าบัดฟนฟให้เด็กหรือเยาวชนกลับตนเป็นคนดี โดยยึดประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นที่ตั้ง
ยิ่งกว่าต้องการลงโทษทางอาญา

ิ
เมื่อผู้เขียนได้ปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้พพากษาในศาลเยาวชนและครอบครัว จึงเห็นปัญหาการบังคับ

ใช้กฎหมายในเรื่องการคุ้มครองสิทธิประโยชน์ของเด็กหรือเยาวชนเกี่ยวกับเขตอานาจศาล ในกรณีที่เด็ก
หรือเยาวชนมีถิ่นที่อยู่ปกติ นอกเขตอ านาจศาลเยาวชนและครอบครัวในท้องที่กระท าผิด คดีประเภทนี้ทาง

ปฏิบัติพนักงานอัยการโจทก์จะยื่นฟ้องจ าเลยต่อศาลเยาวชนและครอบครัวในท้องที่เด็กหรือเยาวชนกระท า
ผิด เพราะเป็นการสะดวกกับเจ้าพนักงานในกระบวนการยุติธรรม ในปัญหานี้ผู้เขียนได้มีโอกาสสอบถาม

ิ
ผู้พพากษาที่เคยปฏิบัติงานที่ศาลเยาวชนหลายท่านต่างให้ข้อเท็จจริงว่า ตามสถิติคดีอาญาที่ขึ้นสู่ศาลนั้น
คดีส่วนมากเด็กหรือเยาวชนที่กระท าผิดจะมีถิ่นที่อยู่ปกติ อยู่ในท้องที่เดียวกับเขตอานาจของศาลท้องที่ที่

้
เกิดเหตุ การฟองคดีจึงไม่มีปัญหาเพราะอยู่ในเขตอานาจศาลเดียวกัน ส่วนคดีที่เด็กหรือเยาวชนมีถิ่นที่อยู่
ปกติ อยู่นอกเขตอานาจศาลท้องที่ที่กระผิดนั้นจะมีน้อย ผู้พพากษามีความเห็นแบ่งเป็นสองฝ่าย แต่ขอ
ิ

วิเคราะห์เฉพาะฝ่ายที่ใช้ดุลพินิจรับฟ้องไว้พิจารณา โดยมีเหตุผลสองประการ

ประการที่ ๑ เดิมพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพจารณาคดีเยาวชน
ิ

๒๓
และครอบครัว พ.ศ. ๒๕๓๔ ได้ก าหนดให้ศาลเยาวชนและครอบครัว มีเขตอานาจในท้องที่ที่เด็กหรือ
ิ
เยาวชนมีถิ่นที่อยู่ปกติ มีอานาจพจารณาคดีเกี่ยวกับความผิดเมื่อศาลเยาวชนและครอบครัวบางจังหวัดยัง
ไม่เปิดท าการครอบคลุมทุกพนที่ จึงเกิดปัญหาว่าจะฟองยังศาลใด ซึ่งในเรื่องนี้ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ใน
ื้
้
ค าพพากษาที่ ๙๐๓/๒๕๔๑ ในท านองว่า หากในท้องที่ที่เด็กหรือเยาวชนซึ่งเป็นจ าเลยมีถิ่นที่อยู่ปกติ
ิ
๒๔

๒๓ มาตรา ๕๘ คดีอาญาที่มีข้อหาว่าเด็กหรือเยาวชนกระท าความผิดให้ศาลเยาวชน และครอบครัวซึ่งมีเขต
อ านาจในท้องที่ที่เด็กหรือเยาวชนมีถิ่นที่อยู่ปกติมีอ านาจพิจารณาคดีเกี่ยวกับความผิดนั้น แต่ถ้า
(๑) ในท้องที่ที่เด็กหรือเยาวชนมีถิ่นที่อยู่ปกติไม่มีศาลเยาวชนและครอบครัว แต่มีศาลเยาวชนและครอบครัวในท้องที่ที่เด็ก
หรือเยาวชนกระท าความผิดให้ศาลซึ่งความผิดได้เกิดในเขตนั้นมีอ านาจพิจารณาคดี

(๒) มีศาลเยาวชน และครอบครัวทั้งในท้องที่ที่เด็ก หรือเยาวชนมีถิ่นที่อยู่ปกติ และในท้องที่ที่เด็ก หรือเยาวชนกระท า
ความผิดเพื่อประโยชน์แก่เด็กหรือเยาวชนให้ศาลแห่งท้องที่ที่เด็กหรือเยาวชนกระท าความผิดมีอ านาจรับพิจารณาคดีนั้น
ได้ด้วย

(๓) ไม่มีศาลเยาวชนและครอบครัวในท้องที่ที่เด็ก หรือเยาวชนมีถิ่นที่อยู่ปกติและในท้องที่ที่เด็ก หรือเยาวชนกระท า
ความผิด ให้ศาลจังหวัดที่มีเขตอ านาจเหนืออ าเภอที่เป็นที่ตั้งของศาลากลางจังหวัดมีอ านาจพิจารณาคดีที่เกิดในเขตจังหวัด
นั้น...”
๒๔ "...คดีอาญาที่มีข้อหาว่าเด็กหรือเยาวชนกระท าความผิด ให้ศาลเยาวชนและครอบครัวซึ่งมีเขตอ านาจใน

ท้องที่ที่เด็กหรือเยาวชนมีถิ่นที่อยู่ปกติมีอ านาจพิจารณาคดีเกี่ยวกับความผิดนั้น แต่ถ้า (๑)...(๒) มีศาลเยาวชนและ
ครอบครัว ทั้งในท้องที่ที่เด็กหรือเยาวชนมีถิ่นที่อยู่ปกติและในท้องที่ที่เด็กหรือเยาวชนกระท าความผิดเพื่อประโยชน์แก่เด็ก
หรือเยาวชนให้ศาลแห่งท้องที่ที่เด็กหรือเยาวชนกระท าความผิดมีอ านาจรับพิจารณาคดีนั้นได้ด้วย"ตามบทบัญญัติดังกล่าว

นี้มีความหมายว่า หากในท้องที่ที่เด็กหรือเยาวชนซึ่งเป็นจ าเลยมีถิ่นที่อยู่ปกติและในท้องที่ที่เด็กหรือเยาวชนกระท า
ความผิดต่างมีศาลเยาวชนและครอบครัวทั้งสองแห่งเชนนี้ โจทก์ย่อมมีอ านาจฟ้องจ าเลยต่อศาลเยาวชนและครอบครัว
่