Page 1372 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๓๖๐

ื่
คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขในการโอนและการตกทอด
ื
ทางมรดก สิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินในการปฏิรูปที่ดินเพ่อเกษตรกรรม พ.ศ.๒๕๓๕ (ถูกยกเลิกและ

บังคับใช้ระเบียบคณะกรรมการฯ แทน) ซึ่งออกโดยอาศัยอานาจตามมาตรา ๓๐ วรรคหกแห่ง
พระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินฯ ซึ่งตามประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย์ มาตรา ๔ วรรคสอง ได้บัญญัติ
่
ว่า เมื่อไม่มีบทกฎหมายที่จะยกมาปรับคดีได้ ให้วินิจฉัยคดีอาศัยเทียบบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง เมื่อ
ระเบียบดังกล่าวใช้บังคับอยู่ก่อนที่ ฉ. ถึงแก่กรรม จึงต้องน าระเบียบดังกล่าวมาใช้กับที่ดินที่ ฉ. เช่าซื้อตามที่

ก าหนดไว้ในสัญญาเช่าซื้อ การสืบสิทธิการเช่าซื้อที่ดินของ ฉ. จึงต้องเป็นไปตามระเบียบดังกล่าว...
ดังนั้นจากบทบัญญัติตามมาตรา ๓๐ วรรคหกแห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินฯ และค าพพากษาศาล
ิ
ฎีกาดังกล่าว จึงมีปัญหาและข้อพิจารณาว่า ค.ป.ก.มีอ านาจออกหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการโอนสิทธิ

การเช่าหรือเช่าซื้อได้ตามมาตรา ๓๐ วรรคหกหรือไม่ หรือต้องน าหลักเกณฑ์ดังกล่าวไปออกเป็น
กฎกระทรวงตามมาตรา ๓๙ เสียก่อนจึงจะมีผลใช้บังคับได้ ท าให้เกิดความไม่ชัดเจนในสภาพการมีผลใช้

บังคับของระเบียบคณะกรรมการฯ ซึ่งอาจตีความในบรรดานักกฎหมายที่แตกต่างกัน

ประการที่สอง ปัญหาเกี่ยวกับการบังคับใช้ระเบียบคณะกรรมการฯ

ื่
ในการศึกษาปัญหาดังกล่าวนี้ เพอให้เกิดความชัดเจนในแต่ละประเด็นปัญหา ผู้เขียนขอแบ่งเป็น
ประเด็นย่อยอีก ๒ ประเด็น ดังต่อไปนี้

๑. ปัญหาตามบทนิยามตามข้อ ๔ แห่งระเบียบคณะกรรมการฯ
เนื่องจากบทนิยามเป็นข้อความแสดงความหมายของค าหรือวลีหรือสัญลักษณ์ต่าง ๆ ในเชิงอธิบาย

เนื้อหาส าคัญของค าและในเชิงขยายความ ดังนั้นบทนิยามจึงมีความส าคัญในการปฏิบัติตามระเบียบคณะ
กรรมการฯ เป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะการให้ความหมายของค าว่า “เกษตรกร” และ “คู่สมรส” ซึ่งเป็นปัญหา

ในการตีความและการปฏิบัติตามระเบียบคณะกรรมการฯ ดังต่อไปนี้

๑.๑ “เกษตรกร” หมายความว่า ผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก หรือผู้ประสงค์จะประกอบ
อาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก

“ผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก” หมายความว่า ผู้ที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมอยู่แล้วตาม
ความเป็นจริงและใช้เวลาส่วนใหญ่ในรอบปีเพื่อประกอบเกษตรกรรมแห่งท้องถิ่นนั้น

“ผู้ประสงค์จะประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก” หมายความว่า ผู้ยากจน ผู้จบการศึกษาทาง

เกษตรกรรม หรือผู้เป็นบุตรของเกษตรกรตามพระราชกฤษฎีกาซึ่งออกตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดิน
เพอเกษตรกรรม บรรดาซึ่งไม่มีอาชีพอนมีรายได้ประจ าเพยงพอแก่การยังชีพ ไม่ได้ประกอบอาชีพ
ั
ื่
ี
เกษตรกรรมอยู่ตามความเป็นจริง และไม่มีที่ดินเพื่อเกษตรกรรมเป็นของตนเอง แต่มาขอรับการจัดที่ดินจาก
การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมตามระเบียบนี้โดยมีความประสงค์จะประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก
เมื่อพจารณาตามบทนิยามค าว่า “เกษตรกร” “ผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก” และ
ิ
“ผู้ประสงค์จะประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก” แล้วนั้น จะเห็นได้ว่าเป็นการน าบทนิยามของค าว่า