Page 1374 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๓๖๒

เมื่อบทนิยามคู่สมรสให้หมายความรวมถึง ชายหรือหญิงที่อยู่กินด้วยกันฉันสามีภริยากับบุคคล

ได้รับสิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมโดยมิได้จดทะเบียนสมรสด้วย ก็จะขัดต่อประมวลกฎหมาย
ื่
่
แพงและพาณิชย์ซึ่งความหมายของคู่สมรสจะมีเฉพาะเมื่อได้จดทะเบียนสมรสแล้วเท่านั้น มีปัญหาต่อไปว่า
การให้บทนิยามดังกล่าวขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอนดีของประชาชนด้วยหรือไม่ และเกิด
ั
ปัญหาในทางปฏิบัติว่า พฤติการณ์อยู่กินฉันสามีภริยากรณีใดจะถือว่าเข้าหลักเกณฑ์เป็นคู่สมรสตามบท
ื่
นิยาม หรือหากบุคคลได้รับสิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมมีคู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสโดยชอบ
ื่
ด้วยกฎหมายอยู่แล้ว กลับมีพฤติการณ์ไปอยู่กินฉันสามีภริยากับบุคคลอนด้วย จะถือว่าบุคคลที่อยู่กินฉัน
สามีภริยาเป็นคู่สมรสตามบทนิยามด้วยหรือไม่ หากถือว่าเป็นคู่สมรสด้วยแล้วนั้นก็จะมีปัญหาโต้แย้งกับ

คู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสหรือทายาทโดยธรรมคนอื่นก็จะมีปัญหาอย่างอื่นตามมาอกมากมาย
ี

๒. ปัญหาเกี่ยวกับวิธีปฏิบัติตามระเบียบคณะกรรมการฯ

ื่
เมื่อการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมตามมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินฯ นั้น
หมายถึง สิทธิที่เกิดจากการเช่า เช่าซื้อ หรือเข้าท าประโยชน์ในที่ดินในเขตปฏิรูปที่ ส.ป.ก.จัดให้ ซึ่งระเบียบ

คณะกรรมการฯ ในหมวด ๒ ก าหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไขเกี่ยวกับการโอนสิทธิในที่ดินที่ได้รับการ

ปฏิรูปว่า เกษตรกรผู้ได้รับที่ดินโดยวิธีการให้สิทธิการเช่าหรือสิทธิการเช่าซื้อ อาจยื่นค าขอโอนสิทธิของตน
ให้แก่ผู้รับโอนซึ่งเป็นคู่สมรส บุตร หรือเครือญาติต่อ ส.ป.ก.จังหวัดได้ตามข้อ ๒๐ และอาจยื่นค าขอโอนสิทธิ

การเช่าหรือสิทธิการเช่าซื้อให้แก่เกษตรกรอนนอกเหนือจากผู้รับโอนตามข้อ ๒๐ ต่อ ส.ป.ก.จังหวัดได้ตาม
ื่
ข้อ ๒๑ หากเกษตรกรผู้ได้รับที่ดินซึ่งได้รับสิทธิการเช่าหรือสิทธิการเช่าซื้อถึงแก่ความตาย ทายาทของ
เกษตรกรดังกล่าวมีสิทธิยื่นค าขอรับการตกทอดทางมรดกสิทธิการเช่าหรือสิทธิการเช่าซื้อต่อ ส.ป.ก.จังหวัด

ได้ตามข้อ ๒๒ เกษตรกรผู้ได้รับที่ดินซึ่งได้รับสิทธิการเช่าหรือสิทธิการเช่าซื้ออาจก าหนดล าดับทายาทผู้ที่จะ
ได้รับการตกทอดทางมรดกสิทธิการเช่าหรือสิทธิการเช่าซื้อ ในกรณีที่ตนเองถึงแก่ความตายได้ตามข้อ ๒๓

และในหมวด ๓ เกษตรกรผู้ได้รับที่ดินโดยการจัดให้เข้าท าประโยชน์ อาจยื่นค าขอสละสิทธิของตนเพอให้คู่
ื่
สมรส บุตร หรือเครือญาติ เป็นผู้ได้รับพิจารณาจัดที่ดินแทนที่ในแปลงที่ดินดังกล่าวต่อ ส.ป.ก.จังหวัดได้ตาม

ข้อ ๒๘ และอาจยื่นค าขอสละสิทธิของตนต่อ ส.ป.ก.จังหวัด เพอให้เกษตรกรอนนอกเหนือจากเกษตรกร
ื่
ื่
ิ
ตามข้อ ๒๘ เป็นผู้ได้รับพจารณาจัดที่ดินแทนที่ได้ตามข้อ ๒๙ หากเกษตรกรผู้ได้รับที่ดินซึ่งได้รับการจัดให้
เข้าท าประโยชน์ถึงแก่ความตาย ทายาทของเกษตรกรดังกล่าวอาจยื่นค าขอรับการจัดที่ดินแทนที่ผู้ตายต่อ

ส.ป.ก.จังหวัดได้ตามข้อ ๓๐ เกษตรกรผู้ได้รับที่ดินซึ่งได้รับการจัดให้เข้าท าประโยชน์อาจก าหนดล าดับ

ทายาทผู้ที่จะได้รับการจัดที่ดินแทนที่ตนในกรณีที่ตนเองถึงแก่ความตายได้ตามข้อ ๓๑
ื่
เมื่อพจารณาระเบียบคณะกรรมการฯ ดังกล่าวแล้ว พอสรุปได้ว่า ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินเพอ
ิ
ื่

เกษตรกรรมเป็นของ ส.ป.ก. การจัดให้บุคคลใดได้รับสิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมเป็นอานาจ
ของ ส.ป.ก. ผู้ที่มีความประสงค์จะได้รับสิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมจะต้องเป็นผู้มีคุณสมบัติ
ื่
และจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่ระเบียบคณะกรรมการฯ ก าหนด โดยจะมีกระบวนการพจารณาให้สิทธิ
ิ
แก่เกษตรกรเป็นราย ๆ ไป เป็นสิทธิเฉพาะตัวและสิ้นสุดทันทีที่เกษตรกรผู้ได้รับสิทธิถึงแก่ความตาย