Page 1370 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๓๕๘

ประการที่หนึ่ง ปัญหาเกี่ยวกับการออกระเบียบคณะกรรมการฯ

เนื่องด้วยพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินฯ มาตรา ๓๙ วางหลักว่า ที่ดินที่บุคคลได้รับสิทธิโดยการ

ื่
ื่
ปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมจะท าการแบ่งแยก หรือโอนสิทธิในที่ดินนั้นไปยังผู้อนมิได้ เว้นแต่เป็นการตก
ทอดทางมรดกแก่ทายาทโดยธรรม หรือโอนไปยังสถาบันเกษตรกร หรือ ส.ป.ก. เพื่อประโยชน์ในการปฏิรูป
ื่
ที่ดินเพอเกษตรกรรม ทั้งนี้ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขที่ก าหนดในกฎกระทรวง ซึ่ง
ื่
คณะกรรมการกฤษฎีกาเคยมีความเห็นว่า ค าว่า “ที่ดินที่บุคคลได้รับสิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพอ
เกษตรกรรม” ตามมาตรา ๓๙ มีความหมายตามบทนิยามค าว่า “การปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรม” ใน
ื่
มาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินฯ ดังนั้น ที่ดินที่บุคคลได้รับสิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพอ
ื่
เกษตรกรรม จึงหมายถึง สิทธิที่เกิดจากการเช่าซื้อ เช่า หรือเข้าท าประโยชน์ในที่ดินที่รัฐจัดให้ ทั้ง
ื่
คณะกรรมการกฤษฎีกายังมีความเห็นว่า การออกกฎกระทรวงตามความในมาตรา ๓๙ เพอวางหลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขในการตกทอดทางมรดกแก่ทายาทโดยธรรมหรือการโอนไปยังสถาบันเกษตรกร หรือ

ส.ป.ก. เพื่อประโยชน์ในการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ย่อมกระท าได้ แต่ต้องออกโดยไม่ให้ขัดกับประมวล
กฎหมายแพงและพาณิชย์ และจะต้องไม่ขัดกับมาตรา ๓๙ ด้วย กล่าวคือ จะก าหนดมิให้แบ่งแยกหรือตก
่
ื่
ทอดแก่ทายาทโดยธรรม หรือโอนไปยังสถาบันเกษตรกร หรือ ส.ป.ก. เพอประโยชน์ในการปฏิรูปที่ดินเพอ
ื่
เกษตรกรรมมิได้ การก าหนดให้ตกทอดทางมรดกโดยตัดสิทธิทายาทโดยธรรมบางคนจะกระท ามิได้ เพราะ
เป็นการขัดกับประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย์ จากความเห็นของคณะกรรมการกฤษฎีกาดังกล่าว
่
(๔)
พอจะสรุปได้ว่า ที่ดินที่บุคคลได้รับสิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมตามมาตรา ๓๙ หมายถึง สิทธิที่
ื่
เกิดจากการเช่า เช่าซื้อ หรือเข้าท าประโยชน์ในที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

เมื่อพิจารณาระเบียบคณะกรรมการฯ หมวด ๒ เกี่ยวกับการโอนและการตกทอดทางมรดกสิทธิการ

เช่าหรือเช่าซื้อที่ดินในการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ตามข้อ ๑๙ ถึงข้อ ๒๗ หมวด ๓ เกี่ยวกับการจัดที่ดิน
แทนที่เกษตรกรผู้ได้รับการจัดให้เข้าท าประโยชน์ ซึ่งสละสิทธิหรือถึงแก่ความตาย ตามข้อ ๒๘ ถึงข้อ ๓๕

และหมวด ๔ เกี่ยวกับการจัดการทรัพย์สินและหนี้สินของเกษตรกรผู้ได้รับที่ดิน ตามข้อ ๓๖ ถึงข้อ ๓๘ จึง
เป็นระเบียบที่เกี่ยวกับหลักเกณฑ์ วิธีการ การโอนและการตกทอดทางมรดกสิทธิการเช่า เช่าซื้อ และการจัด

ที่ดินแทนที่เกษตรกรผู้ได้รับการจัดให้เข้าท าประโยชน์ซึ่งสละสิทธิหรือถึงแก่ความตาย เป็นกรณีวาง

หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขเกี่ยวกับการโอน แบ่งแยก การตกทอดทางมรดกสิทธิในที่ดินของบุคคลได้รับ
สิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมแก่คู่สมรส ทายาทโดยธรรม บุคคลอื่นหรือแกสถาบันเกษตรกรหรือ
่
ส.ป.ก.ตามความเห็นของคณะกรรมการกฤษฎีกาข้างต้นจะต้องออกเป็นกฎกระทรวงตามที่บัญญัติไว้ใน
มาตรา ๓๙ แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินฯ

(๔) บันทึกเรื่อง หารือข้อกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดิน (การออกกฎกระทรวงก าหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และ
เงื่อนไขในการตกทอดทางมรดก และการโอนสิทธิในที่ดินที่บุคคลได้รับโดยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมตามมาตรา ๓๙

แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๑๘ ) ( เรื่องเสร็จที่ ๓๕/๒๕๒๖ ) (ออนไลน์), เข้าถึงได้จาก :

http://alro.go.th/ legal_aff/ewt_dl_link.php?nid=971.