Page 2179 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๑๖๑

ิ
เป็นหลักธรรมที่มุ่งพจารณาถึงสาเหตุของทุกข์และวิถีทางในการดับทุกข์ เนื่องจาก
มนุษย์มักมองสาเหตุแห่งทุกข์ออกไปภายนอก ให้ไกลจากความรับผิดชอบของตน เมื่อจะแก้ไขทุกข์ก็
ชอบมองหาจากภายนอก หาสิ่งที่ปกป้องคุ้มครองให้ตนพ้นจากทุกข์ หรือหาตัวช่วยท าการแก้ไขทุกข์

แทน ซึ่งเป็นการหลีกหนีความจริง จึงไม่สามารถแก้ปัญหาทุกข์ได้อย่างแท้จริง หลักธรรมนี้ชี้ว่ามนุษย์
จะต้องศึกษาเพื่อให้รู้ความจริงของทุกข์หรือปัญหาของตนเอง เพื่อเป็นจุดเริ่มต้นที่จะดับทุกข์ เพราะ

ถ้าดับทุกข์แก้ปัญหาแล้ว ชีวิตก็จะปลอดโปร่งโล่งเบา พบสุขที่แท้จริง
ุ
หลักอริยสัจ ๔ เป็นระบบปฏิบัติการในทางพระพทธศาสนา สอนให้รู้จักคิด รู้จัก
วิเคราะห์ และรู้จักหาแนวทางแก้ไขปัญหา เป็นการแก้ปัญหาและจัดการกับชีวิตของตนด้วยปัญญา
ของมนุษย์เอง โดยน าเอาหลักความจริงที่มีอยู่ตามธรรมชาติมาใช้ประโยชน์ ไม่ต้องอ้างปัจจัย

ภายนอกหรือหาตัวช่วยจากภายนอก เพราะการที่เราจะแก้ไขปัญหาได้ต้องรู้จักคิดวิเคราะห์ตามหลัก
๔ ประการที่ว่า ๑) ความทุกข์ปัญหาคืออะไร ๒) สมุทัยปัญหามาจากเหตุใด ๓) นิโรธเป้าหมายเมื่อ

ปัญหานั้นแก้ไขได้แล้วเป็นอย่างไร และ ๔) มรรควิธีการในการแก้ไขปัญหาเป็นอย่างไร ซึ่ง
ื้
ุ
ั
พระพทธศาสนาให้ความส าคัญกับการพฒนาด้านจิตใจมากกว่าด้านร่างกาย บนพนฐานของความ
เชื่อที่ว่า ถ้ามีทัศนคติที่ถูกต้อง (สัมมาทิฏฐิ) และความคิดที่ถูกต้อง (สัมมาสังกัปปะ) ซึ่งเป็นหนทาง
แห่งปัญญา ปัญญาจะเป็นตัวน าทางให้แสดงออกทางความประพฤติทางกาย ได้แก่ การเจรจาชอบ

(สัมมาวาจา) การกระท าชอบ (สัมมากัมมันตะ) และการด ารงชีพชอบ (สัมมาอาชีวะ) เป็นไปด้วยดี
เด็กและเยาวชนเมื่อได้เรียนรู้หลักธรรมข้อนี้แล้วจะมีชีวิตที่ดีงาม ไม่ไปยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติดให้โทษ
แต่การท าให้เกิดปัญญาจะต้องผ่านการฝึกฝนที่ถูกต้องถูกวิธี โดยมีความอุตสาหะพากเพยรชอบ
ี
(สัมมาวายามะ) มีความระลึกชอบ (สัมมาสติ) และมีความตั้งใจมั่นชอบ (สัมมาสมาธิ) ซึ่งเป็นทาง
ด าเนินสายกลางหรือวิธีปฏิบัติกลาง ๆ ทางเดียวแต่มีองค์ประกอบ ๘ ประการ จึงเรียกว่าอริยมรรคมี

องค์ ๘ สรุปรวมเป็นไตรสิกขา มีปัญญา ศีล สมาธิ เป็นวิธีที่ควรจะต้องศึกษาปฏิบัติไปสู่การมีชีวิตที่
ดีงาม

เด็กและเยาวชนมีบริบทที่แตกต่างกัน สาเหตุที่เด็กและเยาวชนแต่ละคนกระท า
ความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดให้โทษเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ ทั้งสาเหตุจากความบกพร่องทาง

ร่างกายและจิตใจ สาเหตุจากปัญหาทางครอบครัว สาเหตุจากสภาพแวดล้อมทางสังคมชุมชน สาเหตุ
ทางด้านเศรษฐกิจ ความยากจน การขาดโอกาสที่ดี ซึ่งยั่วยุส่งเสริมให้เกิดพฤติกรรมที่เบี่ยงเบน
๑๕
ิ
ความไม่มีวุฒิภาวะ ไม่สามารถรู้พจารณาได้ว่าสิ่งใดถูกสิ่งใดผิด ท าให้เด็กและเยาวชนหันไปเสพยา
เสพติดให้โทษ ความส าคัญของการน าหลักอริยสัจ ๔ มาใช้ในการแก้ไขปัญหายาเสพติดของเด็กและ

เยาวชน จะท าให้เกิดการเรียนรู้เข้าใจสภาพแห่งปัญหาที่แท้จริงและวิธีการแก้ไขปัญหาของเด็กและ
เยาวชนแต่ละคน ตามหลักการแสวงหาความจริง ๔ ประการ ได้แก่ ๑) ทุกข์ คือ รู้สภาพปัญหาว่าคือ

อะไร ๒) ทุกขสมุทัย คือ ค้นหาสาเหตุที่ท าให้เกิดทุกข์หรือปัญหา รู้ว่ามาจากไหน ๓) ทุกขนิโรธ คือ

๑๕ สุนีย์ กาญจนวงศ์ และคณะ, การศึกษาปัญหาที่เป็นสาเหตุการกระท าความผิดของเด็กและเยาวชน,

(กรุงเทพมหานคร: คณะสังคมศาสตร์และมนุษย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, ๒๕๔๙), หน้า ๒๕.