Page 2205 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2205
๒๑๘๗
ุ
(๒๓)
บารมี และเป็นกุศล แต่เมื่อย้อนกลับไปดูค้าสอนของพระพทธเจ้าที่ปรากฏในพระสูตรต่าง ๆ จะพบว่า
ั
พระองค์ตรัสเกี่ยวกับอานิสงส์แห่งการเจริญอานาปานสติไว้หลายประการ อาทิ เป็นเครื่องถอนอสมิมานะ
(การถือเขาถือเรา) ละความฟงซ่าน ดับความคับแค้น ละอนุสัย (นิสัยฝ่ายอกุศล) เป็นต้น จึงขอน้ามาแสดง
ุ้
พอสังเขปดังนี้
๑. อานาปานสติเป็นเหตุให้อานิสงส์อย่างใดอย่างหนึ่งในบรรดาผล ๒ ประการเป็นสิ่งที่หวังได้
ั
พระพทธเจ้าตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เมื่ออานาปานสติอนบุคคลเจริญท้าให้มากแล้วอยู่อย่างนี้
ุ
ผลอานิสงส์อย่างใดอย่างหนึ่งในบรรดาผล ๒ ประการเป็นสิ่งที่หวังได้ คือ อรหัตตผลในปัจจุบัน หรือว่าถ้า
(๒๔)
ุ
ุ
ยังมีอปาทิเหลืออยู่ ก็จักเป็นอนาคามี” อริยบุคคลในศาสนาพทธมี ๔ ขั้น เริ่มตั้งแต่โสดาบัน สกทาคามี
อนาคามี และอรหันต์ ทั้งนี้แล้วแต่ว่าบุคคลนั้นจะละสังโยชน์ได้มากน้อยเพยงใด การเจริญอานาปานสตินั้น
ี
ุ
หากมีเวลาปฏิบัติพระพทธเจ้าทรงให้กระท้าให้มาก เจริญให้มากเพราะจะได้ผลใหญ่ อานิสงส์ใหญ่คือ
นิพพานในปัจจุบันหมายถึง การที่สัตว์ปล่อยวางขันธ์ ๕ เพราะสิ้นตัณหาในขณะที่กายยังไม่แตกดับ ทั้งนี้
เพราะการเจริญอานาปานสตินั้น เมื่อกระท้าให้มากจนละฉันทะ (ความพอใจ) นันทิ (ความเพลิน) ราคะ
(ความก้าหนัด) และตัณหา (ความก้าหนัดยินดีด้วยอ้านาจของความเพลิน) ได้ อุปาทานก็ดับสิ้นไป ภพ ชาติ
ชราและมรณะก็ดับไปด้วย ผู้นั้นก็จะเข้าถึงนิพพาน (ดับ, เย็น) เป็นอริยบุคคลขั้นอรหันต์ แต่หากยังมอปาทิ
ุ
ี
(กิเลส) หลงเหลืออยู่ก็จะเป็นอนาคามี
๒. เจริญอานาปานสติ ชื่อว่าไม่เหินห่างจากฌาน
ุ
พระพทธเจ้าตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุเจริญอานาปานสติ แม้ชั่วกาลเพยงลัดนิ้วมือ ภิกษุนี้
ี
เรากล่าวว่า อยู่ไม่เหินห่างจากฌาน ท้าตามค้าสอนของพระศาสดา ปฏิบัติตามโอวาท ไม่ฉันบิณฑบาตของ
ชาวแว่นแคว้นเปล่า ก็จะป่วยกล่าวไปไยถึงผู้กระท้าให้มากซึ่งอานาปานสตินั้นเล่า” เหตุและปัจจัยอันท้า
(๒๕)
ให้บุคคลเจริญอานาปานสติได้แตกต่างกันไป บางคนมีภาระกิจน้อยก็ปฏิบัติได้มาก แต่บางคนภาระกิจมาก
ท้าให้มีเวลาปฏิบัติน้อย อย่างไรก็ตามแม้ผู้ปฏิบัติได้น้อยก็ใช่ว่าการปฏิบัตินั้นจะสูญเปล่า เพราะพระองค์
ทรงให้เจริญอานาปานสติเพียงชั่วเวลาลัดนิ้วมือหมายถึงว่าเพียงชั่วครู่เดียวก็ได้ชื่อว่าไม่เหินห่างฌาน (ภาวะ
ที่จิตตั้งมั่นในอารมณ์อันเดียว) ซึ่งแบ่งเป็นรูปสัญญาและอรูปสัญญา
(๒๓) กฤษณา ไพฑูรย์, สมาธิกับหลวงพ่อวิริยังค์ คลายปม “ธุรกิจ”[ออนไลน์], ๓๑ สิงหาคม ๒๕๖๔,
https://www.prachachat.net/columns/news-365983
(๒๔) คณะงานธัมมะ วัดนาป่าพง, พุทธวจน อานาปานสติ, หน้า ๔
(๒๕) เรื่องเดียวกัน, หน้า ๘๑
