Page 2208 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๑๙๐

อกุศลกรรมบถ ๑๐ โดยพระองค์ตรัสอธิบายกุศลธรรมและอกุศลธรรมไว้ว่า “ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจัก
ั
แสดงอกุศลธรรมและกุศลธรรมแก่เธอทั้งหลายเธอทั้งหลายจงฟงเรื่องนั้น ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อกุศลธรรม
เป็นไฉน ความเห็นผิด ฯลฯ ความตั้งใจผิด นี้เรียกว่า อกุศลธรรม ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็กุศลธรรมเป็นไฉน
(๒๙)
ความเห็นชอบ ฯลฯ ความตั้งใจชอบนี้เรียกว่า กุศลธรรมและยังให้กุศลธรรมเกิด” อย่างไรก็ตาม
ิ
ี
อกุศลธรรมนั้นจะดับไปเพยงใดขึ้นอยู่กับอนทรีย์ภาวนาของแต่ละบุคคลว่าอยู่ในระดับใด พระองค์ตรัสว่า
“อานนท์ อารมณ์อันเป็นที่ชอบใจ ไม่เป็นที่ชอบใจทั้งเป็นที่ชอบใจและไม่เป็นที่ชอบใจอันบังเกิดขึ้นแก่ภิกษุ
(๓๐)
นั้นย่อมดับไปเร็วเหมือนการกระพริบตาของคน อเบกขายังคงด้ารงอยู่” พระองค์ตรัสสรรเสริญบุคคล
ุ
นั้นว่ามีอินทรีย์ภาวนาชั้นเลิศ

๖. เจริญอานาปานสติเป็นเหตุให้รู้ลมหายใจอันมีเป็นครั้งสุดท้ายก่อนเสียชีวิต

ั
พระพทธเจ้าตรัสว่า “ราหุล อานาปานสติอนบุคคลเจริญแล้ว กระท้าให้มากแล้วอย่างนี้แล ย่อมมี
ุ
ผลใหญ่ มีอานิสงส์ใหญ่ ราหุล เมื่อบุคคลเจริญกระท้าให้มากซึ่งอานาปานสติอย่างนี้แล้ว ลมอสสาสะ
ั
(ลมหายใจเข้า) ปัสสาสะ (ลมหายใจออก) อันจะมีเป็นครั้งสุดท้ายเมื่อจะดับจิตนั้น จะเป็นสิ่งที่เขารู้แจ้งแล้ว

ดับไป หาใช่เป็นสิ่งที่เขาไม่รู้แจ้งไม่ ดังนี้” การเจริญอานาปานสติสมาธินั้น หากกระท้าให้มากจะเกิด
(๓๑)
ความช้านาญ และกลายเป็นอุปนิสัย (ความเคยชินในฝั่งกุศล) เมื่อเวลาจะถึงแก่ความตายจิตจะตั้งมั่นอยู่กับ
์
็
ลมหายใจโดยไม่ไปตั้งอยู่ในอารมณอื่น หลังจากกายแตกดับจิตก็กต้องดับไปเพราะจิตจะเกิดได้เพราะมีนาม
รูป (รูป เวทนา สัญญา สังขาร) เป็นปัจจัย สัตว์ก็หลุดพ้นจากการยึดในขันธ์ ๕ เข้าสู่นิพพานได้ แต่ขณะกาย
ก้าลังจะแตกดับจิตต้องอยู่กับลมหายใจจนกระทั่งลมหายใจสุดท้ายไม่ไปตั้งอยู่ในอารมณ์อน หาไม่แล้วสัตว์
ื่
ก็ได้อัตภาพตามอารมณ์ที่เข้าไปตั้งอาศัยดังได้กล่าวมาแล้ว

๗. สัญญา ๑๐ ประการ ในฐานะแห่งการรักษาโรคด้วยอ้านาจสมาธิ

พระพุทธเจ้าตรัสว่า “อานนท์ ถ้าเธอจะเข้าไปหาภิกษุคิริมานนท์แล้วกล่าวสัญญา ๑๐ ประการแก่
เธอแล้ว ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้คือ ภิกษุคิริมานนท์ฟงสัญญาสิบประการแล้ว อาพาธอนเป็นทุกข์หนักของ
ั
ั
เธอ ก็จะระงับไปโดยควรแก่ฐานะ สัญญา ๑๐ ประการ นั้นคือ อนิจจสัญญา อนัตตสัญญา อสุภสัญญา

อาทีนวสัญญา ปหานสัญญา วิราคสัญญา นิโรธสัญญา สัพพโลเกอนภิรตสัญญา สัพพสังขาเรสุอนิจจสัญญา
อานาปานสติ” จากนั้นพระองค์ตรัสอธิบายความหมายของสัญญาทั้ง ๑๐ ประการ และการ
(๓๒)

(๒๙) คณะท้างานธัมมะวัดนาป่าพง, พุทธวจนเล่มที่ ๑๑ จากพุทธวจน-ปิฎก ๓๓ เล่ม, ครั้งที่ ๑ (ปทุมธานี: มูลนิธิพุทธโฆษณ์

๒๕๕๗) หน้า ๖๒-๖๔
(๓๐) คณะงานธัมมะ วัดนาป่าพง, พุทธวจน อินทรียสังวร, ๒๕๖๓, หน้า ๑๑๒
(๓๑) คณะงานธัมมะ วัดนาป่าพง, พุทธวจน อานาปานสติ, หน้า ๑๐๓

(๓๒) เรื่องเดียวกัน, หน้า ๑๑๒