Page 2324 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๓๐๖

หลักพทธวิธีการไกล่เกลี่ยเป็นหลักการที่เน้นแก้ไขจากเหตุปัจจัยภายใน ซึ่งมีอทธิพลต่อการ
ุ
ิ
ิ
ั
แสดงออกภายนอกของคู่พพาท แนวคิดทางพุทธศาสนาถือว่าเหตุปัจจัยภายในเป็นต้นเหตุของความขดแย้ง
ุ
ทั้งปวง การแก้ไขความขัดแย้งให้การยุติลงอย่างแท้จริงจึงต้องแก้ที่ต้นเหตุของปัญหา การใช้หลักพทธวิธี
ิ
ุ
ในไกล่เกลี่ยข้อพพาทของผู้ประนีประนอม คือ การน าหลักพทธวิธีไปปรับใช้ในขั้นตอนการไกล่เกลี่ย
ให้เหมาะสมกับสถานการณ์ เพื่อให้การแก้ไขความขัดแย้งมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
บทความนี้จะกล่าวถึงความเป็นมาของระบบการไกล่เกลี่ยของศาลยุติธรรม แนวคิดเกี่ยวกับ
การจัดการความขัดแย้ง หลักการไกล่เกลี่ยของผู้ประนีประนอม หลักพทธวิธีในการไกล่เกลี่ย และการใช้
ุ
หลักพุทธวิธีในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทของผู้ประนีประนอม พร้อมทั้งบทสรุป

ความเป็นมาของระบบการไกล่เกลี่ยของศาลยุติธรรม
เดิมประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความแพงก าหนดให้ศาลมีอานาจในการไกล่เกลี่ยข้อพพาท

่
ิ
ิ
ิ
ิ
ระหว่างการพจารณาคดีได้ ผู้พพากษาจึงใช้การไกล่เกลี่ยข้อพพาทควบคู่ไปกับการพจารณาคดีเรื่อยมา
ิ
ิ
ต่อมาปี 2535 ศาลแพ่งริเริ่มน าวิธีการไกล่เกลี่ยข้อพพาทมาใช้เป็นศาลแรก ในสมัยที่นายประมาณ ชันซื่อ
ิ
ด ารงประธานศาลฎีกา ได้สนับสนุนให้มีการใช้วิธีการไกล่เกลี่ยข้อพพาทอย่างเป็นรูปธรรม โดยเชิญผู้มี
ิ
ิ
ุ
ประสบการณ์ด้านการไกล่เกลี่ย เช่น นายคลิฟฟอร์ด วอลเลซ อธิบดีผู้พพากษาศาลอทธรณ์ภาค 9
ิ
ของประเทศสหรัฐอเมริกา มาบรรยายให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดระบบไกล่เกลี่ยข้อพพาทแก่
คณะผู้พพากษาไทย และเชิญนายเดวิท ลอมบาร์ดี้ ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิคในการไกล่เกลี่ยข้อพพาท
ิ
ิ
มาบรรยายให้ความรู้แก่ผู้ช่วยผู้พพากษา ต่อมาในปี 2537 สมัยที่นายบุญสิน ตุลากัน ด ารงต าแหน่งอธิบดี
ิ
่
ผู้พิพากษาศาลแพ่ง ริเริ่มให้มีการพัฒนาระบบงานไกล่เกลี่ยข้อพิพาทขึ้นในศาลแพง และนายสุวิทย์ ธีรพงษ์
่
ได้สานงานต่อจนเกิดส่วนงานไกล่เกลี่ยข้อพพาทที่เป็นรูปธรรมขึ้นในศาลแพงเป็นที่แรก และระบบการ
ิ
ิ
ไกล่เกลี่ยข้อพพาทของศาลยุติธรรมเริ่มใช้อย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2537 โดย
ื่
ศาลแพงได้ออกระเบียบชื่อ “ระเบียบศาลแพงว่าด้วยการไกล่เกลี่ยเพอยังให้เกิดการประนีประนอมยอมความ
่
่
พ.ศ. 2537” ต่อมาวันที่ 29 พฤษภาคม 2538 กระทรวงยุติธรรมมีหนังสือแจ้งศาลยุติธรรม พร้อมจัดส่ง
เอกสารเกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยและการประนีประนอมในศาลให้แก่ศาลยุติธรรมทั่วประเทศ จากนั้นจึงเริ่มมี
การจัดการอบรมผู้พพากษาและเจ้าหน้าที่ธุรการเพอให้ความรู้เกี่ยวกับระบบการไกล่เกลี่ยข้อพพาท
ิ
ิ
ื่
พร้อมจัดให้มีการไกล่เกลี่ยข้อพพาทระหว่างอทธรณ์ หรือฎีกา วันที่ 29 มีนาคม 2539 ประธานศาลฎีกา
ิ
ุ
ออกค าแนะน าของประธานศาลฎีกาเกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยเพอยังให้เกิดการประนีประนอมยอมความ
ื่
พ.ศ. 2539 จนกระทั่งปี 2544 มีการออกระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม ว่าด้วยการไกล่
เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2544 และฉบับแก้ไข พ.ศ. 2547 ต่อมาปี 2551 มีการแก้ไขประมวลกฎหมายวิธี
1
ื่
2
่
ิ
พจารณาความแพง มาตรา 20 ทวิ เพอก าหนดหลักเกณฑ์ และวิธีการไกล่เกลี่ยข้อพพาท และมีการออก
ิ

1 ระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม ว่าด้วยการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2544.
2 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 20 ทวิ.