Page 2325 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๓๐๗

3
ื่
ข้อก าหนดประธานศาลฎีกา ว่าด้วยการไกล่เกลี่ย พ.ศ. 2554 เพอให้การไกล่เกลี่ยในศาลยุติธรรมเป็น
รูปแบบเดียวกันทั่วประเทศ การไกล่เกลี่ยของศาลยุติธรรมในปัจจุบันมี 3 รูปแบบ คือ
๑. ไกล่เกลี่ยโดยผู้พิพากษาที่พิจารณาคดี

๒. ไกล่เกลี่ยโดยผู้พิพากษาที่ไม่ได้พิจารณาคดี
๓. การไกล่เกลี่ยโดยบุคคลอื่นที่ไม่ใช่ผู้พิพากษา

ิ
ื่
การไกล่เกลี่ยโดยบุคคลอนที่ไม่ใช่ผู้พพากษาเกิดขึ้นหลังจากมีการบัญญัติกฎหมายรัฐธรรมนูญ
4
ิ
ุ
ิ
พทธศักราช 2540 ที่ก าหนดให้ศาลต้องนั่งพจารณาคดีแบบครบองค์คณะ ส่งผลให้ผู้พพากษาที่มีอยู่
ไม่เพยงพอกับปริมาณคดีที่เพมขึ้นตามการพฒนาของสังคม ส านักงานศาลยุติธรรมหามาตรการแก้ไข
ั
ี
ิ่
ิ
ปัญหาดังกล่าว จึงน าวิธีการระงับข้อพพาททางเลือกมาใช้เพอให้คดีเข้าสู่กระบวนพจารณาของศาล
ิ
ื่
ิ
ให้น้อยลง และมีแนวคิดที่จะให้บุคคลอนเข้ามาช่วยท าหน้าที่แทนผู้พพากษา ในส่วนงานที่กฎหมายที่ไม่ได้
ื่
ิ
ิ
ก าหนดไว้เป็นการเฉพาะว่าเป็นหน้าที่ของผู้พพากษา จึงมีการแก้ไขเพมเติมประมวลกฎหมายวิธีพจารณา
ิ่
่

ความแพง ในหมวดอานาจหน้าที่ของศาล และมีการออกระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม
5
ิ

ว่าด้วยการไกล่เกลี่ยข้อพพาท พ.ศ. 2544 ให้อานาจศาลที่จะแต่งตั้งบุคคลภายนอก เรียกว่า
“ผู้ประนีประนอม” โดยก าหนดคุณสมบัติบุคคลที่จะเข้ารับคัดเลือกเป็นผู้ประนีประนอม ก าหนดรูปแบบ
การฝึกอบรม และการขึ้นทะเบียนผู้ประนีประนอมไว้ โดยเริ่มแรกจะจัดให้ผู้ประนีประนอมเข้าร่วม
ไกล่เกลี่ยกับผู้พพากษา เมื่อผู้ประนีประนอมมีประสบการณ์จึงให้ไกล่เกลี่ยด้วยตนเองและให้ขึ้นทะเบียน
ิ
อย่างเป็นทางการ
6
ิ
ิ
ปัจจุบันศาลยุติธรรมน าระบบการไกล่เกลี่ยมาใช้ควบคู่ไปกับการพจารณาพพากษาคดีอย่างเต็ม
รูปแบบ พร้อมทั้งน าเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้กับการไกล่เกลี่ยให้เหมาะสมกับสถานณ์ปัจจุบันที่มีการแพร่
ิ
ระบาดของโคโรน่าไวรัส (COVID-19) เช่น การเปิดช่องให้คู่พพาทสามารถยื่นค าร้องขอไกล่เกลี่ยก่อนฟอง
้
ได้ทางระบบ CIOS หรือจัดให้มีการไกล่เกลี่ยออนไลน์ โดยคู่ความไม่จ าเป็นต้องเดินทางมาศาล เป็นต้น

แนวคิดเกี่ยวกับการจัดการความขัดแย้ง
ั
ความขัดแย้งเป็นเรื่องธรรมชาติที่เกิดจากการอยู่ร่วมเชิงปฏิสัมพนธ์ของมนุษย์ ความขัดแย้ง
เกิดจากความเชื่อ ความคิด ความเห็น และความต้องการที่ต่างกัน “ความขัดแย้ง” ตามพจนานุกรม

7
ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 เป็นค ากิริยา หมายถึง ไม่ท าตาม ฝ่าฝืน ขืนไว้ แย้งกัน หรือไม่ลงรอย
ตรงกับค าภาษาอังกฤษว่า “Conflict” ซึ่งมีรากศัพท์มาจากภาษาละตินว่า“Confligere” แปลว่า การต่อสู้

3
ข้อก าหนดประธานศาลฎีกา ว่าด้วยการไกล่เกลี่ย พ.ศ. 2554 .
4 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พุทธศักราช 2540) มาตรา 236.
5 ระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม ว่าด้วยการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2544.
6 ส านักงานศาลยุติธรรม, “ความเป็นมาและความส าคัญของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในศาล”, ในคู่มือศูนย์
สมานฉันท์และสันติวิธี, (กรุงเทพมหานคร: ส านักระงับข้อพิพาท, 2556), หน้า 181 - 183.
7 ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542, (กรุงเทพมหานคร: นานมีบุคส์
พับลิเคชั่นส์), หน้า 176.