Page 11 - Ligji për tregtarët dhe shoqëritë tregtare - teksti me shpjegime

tregtare; aktet për kontabilitetin dhe auditimin ligjor, si dhe për kushtet që duhet të plotësojnë
10
auditorët; legjislacioni për shërbimet financiare, përfshirë krijimin e një enti rregullator të
11
shërbimeve financiare dhe/ose të një burse; rregullat për marrjen në kontroll të shoqërive;
procedurat e falimentit; dispozitat lidhur me transferimin e ndërmarrjeve; përpilimi i
dispozitave penale, përfshirë ato për pastrimin e parave, tregtimin e brendshëm dhe abuzimin
ndaj tregut; përpilimi i kodeve të drejtimit të brendshëm të shoqërive tregtare dhe kodeve të
përgjegjësisë sociale të shoqërive tregtare; aktet rregullatore për mbrojtjen e konkurrencës.
Zbatimi i këtyre akteve ligjore dhe nënligjore varet nga metodat dhe procedurat që janë
12
përcaktuar gjatë ecurisë së sistemit ligjor në vend. Në përgjithësi, mendohet se një ligj
organizativ i këtij lloji bën pjesë në të drejtën private, në dallim nga e drejta publike (e drejta
administrative ose e drejta kushtetuese). Nga njëra anë, është e vërtetë se rregullat e tij vihen
në zbatim përmes gjykatave civile dhe jo përmes agjencive shtetërore. Nga ana tjetër, lidhur
me themelimin e shoqërisë, krijohet një rend juridik më vete, që parashikon të drejta dhe
detyrime të posaçme të shoqërisë, që nuk kanë lidhje me të drejtat dhe detyrimet e ortakëve
apo aksionarëve të saj. Pas themelimit, shoqëria “legjitimohet” jo vetëm nga themeluesit, por
edhe nga i gjithë komuniteti i interesuar për iniciativën tregtare. Shoqëria pra fiton tagrat e saj
që i njihen me ligj, si një konçesion jo vetëm prej themeluesve, por edhe nga një grup tjetër,
13
më i gjerë, i cili përfshihet dhe ka interes në arritjen e qëllimeve të saj. Çështjet
bashkëkohore të organizimit dhe aktivitetit të shoqërisë tregtare e kapërcejnë dallimin klasik
midis të drejtës private dhe asaj publike. Organizatat e biznesit monitorohen gjithnjë e më
shumë lidhur me funksionin dhe përgjegjësinë e tyre sociale, sidomos ngaqë shumë prej tyre
janë fuqizuar në masë të tillë sa mund të ushtrojnë ndikim të ndjeshëm në kushtet ekonomike
14
dhe politike kombëtare e ndërkombëtare.
Më në fund, për shkak të kolapseve spektakolare të disa prej korporatave të mëdha në
SHBA dhe Evropë, vitet e fundit roli i shoqërive tregtare është bërë objekt i një debati shumë
të madh në nivel ndërkombëtar, me pasojë krijimin e vazhdueshëm të kushteve të reja
rregullatore. “Mirëqeverisja e Korporatave” është bërë formula magjike e kësaj dukurie. E
thënë shumë shkurt, modeli tradicional anglo-amerikan i qeverisjes së korporatave orientohet
në kahun e siguruesit të kapitalit (investitori), ndërsa modeli evropian kontinental është disi
më i orientuar në kahun e palëve të interesuara, pasi pranohet se edhe aktorë të tjerë, përveç
siguruesit të kapitalit (kryesisht, punëmarrësit dhe kreditorët), luajnë njëfarë roli kyç në
drejtimin e shoqërive tregtare. Të dy sistemet janë objekt i një debati shumë të madh, por të

10 Ligji nr.10297, datë 08.07.2010, “Për një ndryshim në ligjin nr.10091, datë 5.3.2009, ‘Për auditimin ligjor,
organizimin e profesionit të ekspertit kontabël të regjistruar dhe kontabilistit të miratuar’.”
11 Ligji nr.10236, datë 18.02.2010, “Për marrjen në kontroll të shoqërive me ofertë publike”.
12 Shih J. Dine dhe M. Koutsias, “The Nature of Corporate Governance: the significance of national cultural identity”
(“Natyra e drejtimit të brendshëm të shoqërisë tregtare: rëndësia e identitetit kulturor kombëtar”) (Edward Elgar, 2013).
13 Pra, “teoria e koncesionit të dyfishtë” në raport me “teorinë klasike kontraktore”, që favorizon rolin e themeluesve dhe
të aksionarëve në çdo fazë të ciklit të jetës së shoqërisë; shih J. Dine, “The Governance of Corporate Groups” (“Drejtimi
i brendshëm i grupimeve të shoqërive tregtare”), Kembrixh, Shtypshkronja “University Press”, 2000, f. 201.
14 Për këtë, shih J. Dine, M. Koutsias, M. Blecher, “Company Law in the New Europe” (“Legjislacioni për shoqëritë
tregtare në Evropën e re”), (Edward Elgar, 2006),

10