Page 15 - Ligji për tregtarët dhe shoqëritë tregtare - teksti me shpjegime

Megjithatë, parimet dhe liritë përsa i takon sistemit ekonomik duhen parë lidhur me të
drejtat dhe liritë e tjera, kryesisht ato që përcaktohen në Pjesën e Dytë, Kreu IV i Kushtetutës
për “Liritë dhe të drejtat ekonomike, sociale dhe kulturore” (nenet 49 deri 58) dhe lidhur me
“Objektivat sociale” që parashikon Kreu V (neni 59). Kreu IV i tejkalon kushtetutat “liberale
klasike” dhe parashikon të drejtat për sigurimet shoqërore, shërbimet shëndetësore, sigurimet
shëndetësore dhe arsimin, krahas mbrojtjes së krahut të punës, familjes, fëmijëve, të rinjve,
grave shtatzëna dhe nënave. Në mënyrë retorike, këto të drejta sociale fuqizohen nga
Preambula ku përmendet “vendosmëria për të ngritur një shtet demokratik dhe social” dhe
“zotimi për (...) solidaritet social”. Neni 3 i Kushtetutës rendit “drejtësinë sociale” mes
“themeleve të Shtetit dhe detyrave të tij për t’i respektuar dhe mbrojtur ato”. I fundit për nga
radha por jo për nga rëndësia, është angazhimi i shtetit për të punuar për objektivat socialë,
shprehur në nenin 59. Kjo dispozitë parashikon se nisma dhe përgjegjësia private duhet të
plotësohen me masat e shtetit për përmirësimin e mjedisit social dhe natyror sikurse
parashikohen në shkronjat “a” deri në “j”. Kjo dispozitë mund të lexohet edhe në kuptimin se
këtu Kushtetuta e Shqipërisë njeh një përgjegjësi sociale bazë të personave privatë (fizikë apo
juridikë), përgjegjësi të cilën shteti duhet ta plotësojë për shkak të mjeteve të kufizuara që këta
persona privatë kanë për të treguar kujdes mjaftueshëm për “aspekte të komunitetit”.
Edhe pse përgjegjësia sociale private njihet, këto objektiva mund të bëhen të
detyrueshme vetëm me akt ligjor (neni 59, pika 2). Dhe, kështu kemi kaluar tek rregullat e
nenit 17, pika 1, sipas të cilit çdo kufizim i të drejtave dhe lirive themelore (ekonomike dhe të
tjera) të parashikuara nga Kushtetuta duhet të bëhet vetëm me ligj për interesin publik ose për
mbrojtjen e të drejtave të personave të tjerë; dhe një kufizim i tillë duhet të jetë përherë
proporcional. Ky kufizim nuk mund ta prekë asnjëherë thelbin e këtyre të drejtave dhe lirive
dhe ai duhet të përmbushë kërkesat e Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (neni 17,
pika 2). Po kështu, liria ekonomike dhe të drejtat e pronës mund të kufizohen vetëm për “arsye
publike të rëndësishme” ose “interesa publikë” (neni 11, pika 3, dhe neni 41, pika 2). Por,
sigurisht, promovimi i të drejtave dhe lirive të renditura në Kreun IV dhe V të Kushtetutës
24
mund ta përmbushë fare mirë kriterin e këtyre arsyeve apo interesave .
Megjithatë, ligji për shoqëritë tregtare, sigurisht, vendos kufizime për themelimin dhe
aktivitetin e shoqërive tregtare, kryesisht, lidhur me shoqëritë aksionare. Mirëpo, me këto
kufizime dhe detyra e përgjegjësi të parashikuara nga ligji për shoqëritë tregtare synohet
krijimi i një sistemi ekonomik funksional dhe të përgjegjshëm nga ana sociale, dhe nuk mund
të konsiderohen si jo proporcionale në kuadër të drejtpeshimit kushtetues të interesave të
lartpërmendur.

24 Lidhur me procesin e krijimit dhe strukturën e Kushtetutës së Shqipërisë, shih G. Frankenberg, “Verfassungsgebung
zwischen Hobbesianischem Naturzustand und Zivilgesellschaft”. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë te Vjetari i të
Drejtës Publike 2000.

14