Page 1525 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๕๑๒

รายละเอียดการวิเคราะห์
ิ
การที่ผู้พพากษาต้องมีความเป็นอสระในการพจารณาพพากษาอรรถคดีเป็นหลักสากลที่นานา
ิ
ิ
ิ
ประเทศให้การยอมรับ และประเทศไทยได้มีการรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญทุกฉบับ โดยรัฐธรรมนูญแห่ง
ุ
ราชอาณาจักรไทย พทธศักราช ๒๕๖๐ ที่มีผลใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน บัญญัติไว้ใน มาตรา ๑๘๘ ว่า
ิ
“การพจารณาพพากษาอรรถคดีเป็นอ านาจของศาล ซึ่งต้องด าเนินการให้เป็นไปตามกฎหมาย และในพระ
ิ
ิ
ิ
ิ
ิ
ปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ ผู้พพากษาและตุลาการย่อมมีอสระในการพจารณาพพากษาอรรถคดีตาม
ั้
รัฐธรรมนูญและกฎหมาย ให้เป็นไปโดยรวดเร็ว เป็นธรรม และปราศจากอคติทงปวง” อันเป็นการรับรองไว้
ในกฎหมายสูงสุดของประเทศว่าอานาจอสระในการพจารณาพพากษาคดีให้เป็นไปโดยถูกต้อง รวดเร็ว
ิ
ิ
ิ

และเป็นธรรมตามรัฐธรรมนูญและกฎหมายของผู้พพากษานั้น จะต้องไม่ถูกก้าวก่ายหรือแทรกแซง
ิ
โดยอ านาจอื่นอย่างเด็ดขาด ในการปฏิบัติหน้าที่พิจารณาพพากษาคดี ผู้พิพากษาจะต้องมีอิสระอย่างเต็มที่
ิ
ต้องปราศจากการแนะน า ตักเตือน หรือชักจูงบีบคั้นต่าง ๆ การออกค าสั่งใด ๆ ที่มีผลกระทบกระเทือนต่อ
๑๕
การใช้ดุลพินิจของผู้พิพากษาย่อมเป็นการต้องห้ามโดยสิ้นเชิง ผู้พิพากษาต้องปฏิบัติหน้าที่โดยปราศจาก
อทธิพลอนไม่ชอบทั้งปวง ไม่ว่าจะเป็นจากอคติทั้งจากภายในตัวของผู้พพากษาเอง หรือจากการก้าวก่าย
ั
ิ
ิ
ั
หรือแทรกแซงครอบง าโดยบุคคลอื่นหมายความว่าองค์กรของรัฐไม่ว่าจะเป็นพระมหากษตริย์ คณะรัฐมนตรี
รัฐมนตรี หรือสมาชิกรัฐสภา ตลอดจนผู้ด ารงต าแหน่งอนใดในรัฐจะสั่งการไปยังผู้พพากษาหรือตุลาการ
ื่
ิ
ิ
ิ
ิ
ในการพจารณาพพากษาคดีไม่ได้ เช่น จะสั่งงดสืบพยาน สั่งเลื่อนคดี หรือสั่งให้พพากษาคดี ไปในทางใด
ิ
ิ
ิ
ทางหนึ่งไม่ได้ ความเป็นอสระของผู้พพากษาจึงเป็นหลักประกันส าคัญในการพทักษ์สิทธิและเสรีภาพของ
ประชาชน และท าให้สถาบันศาลสามารถประสิทธิประสาทความยุติธรรมแก่ประชาชนได้อย่างเสมอภาค
และเท่าเทียมกัน เพอให้ประชาชนมีหลักประกันว่าจะได้รับความคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ แต่หากการตีความ
ื่
ิ
ิ
ิ
ค าว่า “ความเป็นอสระ” ให้หมายความรวมถึงการห้ามตรวจสอบการพจารณาพพากษาคดี ก็จะก่อให้เกิด
๑๖
ปัญหาตามมาอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องมาตรฐานงานของศาลยุติธรรม
ศาลยุติธรรมมีระบบการบริหารงานบุคคลโดยมีคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรม (ก.ต.) ที่ท า
ิ
ิ
หน้าที่คอยดูแลความเป็นกลางของผู้พพากษา โดยผู้พพากษาเมื่อได้รับการแต่งตั้งให้ด ารงต าแหน่งก็จะมี
ื่
หลักประกันความเป็นอสระของผู้พพากษา องค์กรอนใดจะลงโทษผู้พพากษาในทางวินัยโดยอางว่า
ิ
้
ิ
ิ
ิ
ผู้พพากษาพจารณาคดีโดยไม่เป็นธรรม หรือพจารณาพพากษาคดีโดยปรับบทกฎหมายหรือตีความ
ิ
ิ
ิ
กฎหมายผิดพลาดไม่ได้ เว้นแต่ผู้พพากษานั้นจงใจบิดเบือนกฎหมาย เมื่อผู้พพากษาได้รับการแต่งตั้งให้
ิ
ิ
ด ารงต าแหน่งจะมีหลักประกันความเป็นอิสระของผู้พิพากษา ดังนี้
ิ
๑) ผู้พพากษามีความเป็นอสระในการพจารณาอรรถคดีต่าง ๆ ให้เป็นไปตามที่บัญญัติไว้ใน
ิ
ิ
ั
ิ
รัฐธรรมนูญ ซึ่งได้รับรองหลักประกันความเป็นอสระของผู้พพากษาเป็นอย่างดี อนเป็นการรับรองการท า
ิ
ิ
หน้าที่ของผู้พพากษาในการพจารณาอรรถคดีมิให้ถูกก้าวก่ายหรือแทรกแซงโดยอานาจนิติบัญญัติและ
ิ

อานาจบริหาร ดังนั้น ในการปฏิบัติหน้าที่ของผู้พพากษาต้องมีสิทธิที่จะออกความคิดเห็นของตนเองได้มี
ิ

๑๕ ศักดา โมกขมรรคกุล, “ความเป็นอิสระของผู้พิพากษา,” บทบัณฑิตย์ เล่มที่ ๕๒,(กันยายน ๒๕๓๙) หน้า ๑๕.
๑๖
ธานินทร์ กรัยวิเชียร, “การปรับปรุงศาลยุติธรรม,” ดุลพาห ๕๕ (มกราคม – เมษายน ๒๕๕๑) เล่มที่ ๑ หน้า ๒๕.