Page 2059 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๐๔๑

ั
ในกรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญเห็นว่าค าโต้แย้งของคู่ความตามวรรคหนึ่ง ไม่เป็นสาระอนควรได้รับ
การวินิจฉัย ศาลรัฐธรรมนูญจะไม่รับเรื่องดังกล่าวไว้พิจารณาก็ได้
ิ
ั
ค าวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญให้ใช้ได้ในคดีทั้งปวง แต่ไม่กระทบต่อค าพพากษาของศาลอนถึง
ที่สุดแล้ว เว้นแต่ในคดีอาญาให้ถือว่าผู้ซึ่งเคยถูกศาลพพากษาว่ากระท าความผิดตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่
ิ
ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าไม่ชอบด้วยมาตรา ๕ นั้น เป็นผู้ไม่เคยกระท าความผิดดังกล่าวหรือถ้าผู้นั้นยังรับโทษ
อยู่ก็ให้ปล่อยตัวไป แต่ทั้งนี้ไม่ก่อให้เกิดสิทธิที่จะเรียกร้องค่าชดเชยหรือค่าเสียหายใด ๆ”
รายละเอียดของเรื่องนี้จะได้กล่าวถึงต่อไปในหัวข้อที่ ๓

๒.๓.๓ การตรวจสอบความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมายโดยกลไกผู้ตรวจการแผ่นดิน

“ผู้ตรวจการแผ่นดิน” หรือ “ออมบุดสแมน” (Ombudsman) คือบุคคลซึ่งพระมหากษัตริย์

ทรงแต่งตั้งตามค าแนะน าของวุฒิสภา โดยมีหน้าที่ในการตรวจสอบการใช้อานาจรัฐที่ก่อให้เกิดความเดือดร้อน
10

หรือความไม่เป็นธรรมต่อประชาชน โดยรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๓๐ ก าหนดให้มีหน้าที่และอานาจประการ
หนึ่งในการแสวงหาข้อเท็จจริงเมื่อเห็นว่ามีผู้ได้รับความเดือดร้อนหรือความไม่เป็นธรรมอนเนื่องมาจากการไม่
ั

ปฏิบัติตามกฎหมายหรือปฏิบัตินอกเหนือหน้าที่และอานาจตามกฎหมายของหน่วยงาน ของรัฐหรือเจ้าหน้าที่
ของรัฐ เพอเสนอแนะต่อหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องให้ขจัดหรือระงับความเดือดร้อนหรือความไม่เป็นธรรม
ื่
11
นั้น ซึ่งรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๓๑ ยังให้อานาจผู้ตรวจการแผ่นดินที่จะเสนอเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญหรือ

ศาลปกครองแล้วแต่กรณีได้เมื่อเห็นว่ามีบทบัญญัติแห่งกฎหมายใด กฎ ค าสั่ง หรือการกระท าอนใดของ
ื่
หน่วยงานของรัฐหรือเจ้าน้าที่ของรัฐมีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ

การตรวจสอบความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมายโดยกลไกผู้ตรวจการแผ่นดิน ในทาง
ทฤษฎี ถือเป็นการตรวจสอบแบบนามธรรม (Abstract control) รูปแบบหนึ่งแม้จะเป็นกรณีที่กฎหมายมีผลใช้
บังคับแล้วก็ตาม เพราะเป็นการตรวจสอบโดยที่กฎหมายนั้นอาจจะยังไม่ได้ใช้บังคับต่อบุคคลโดยตรง แต่เป็น
กรณีที่ผู้ตรวจการแผ่นดินเห็นว่าการใช้กฎหมายนั้นอาจส่งผลให้มีการละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพ

ผู้ตรวจการแผ่นดินอาจส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยได้หากเห็นด้วยตนเองในการ

ตรวจสอบเรื่องร้องเรียน ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๓๑ วรรคหนึ่ง (๑) ประกอบ มาตรา ๒๓ และมาตรา ๒๖
แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยผู้ตรวจการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๖๐ รวมถึงอาจจะยื่นค าร้องต่อ
ศาลรัฐธรรมนูญ ในกรณีที่มีประชาชนผู้ถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญที่เห็นว่าการละเมิดสิทธิ
เสรีภาพดังกล่าวนั้นเป็นผลจากบทบัญญัติแห่งกฎหมายขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญยื่นค าร้องต่อผู้ตรวจการฯ

เพอขอให้เสนอค าร้องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยก็ได้ ในกรณีหลังนี้หากผู้ตรวจการแผ่นดินไม่เห็นด้วยว่า
ื่

10 เว็บไซต์ผู้ตรวจการแผ่นดิน [ออนไลน์], วันที่ค้นข้อมูล ๒๗ กรกฎาคม ๒๕๖๔. เข้าถึงได้จาก: http://www.bangkokbiznews.com
/news/detail/642034c.
11 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา ๒๓๐ วรรคหนึ่ง (๒).