Page 2063 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๐๔๕

ื่
ิ
ิ
รัฐธรรมนูญเพอวินิจฉัย ในระหว่างนั้น ให้ศาลด าเนินการพจารณาต่อไปได้แต่ให้รอการพพากษาคดีไว้ชั่วคราว
จนกว่าจะมีค าวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ”
ดังนั้น กรณีที่จะส่งเรื่องหรือความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญตามมาตรานี้ได้นั้น จะต้องเป็นกรณีที่
(๑) ศาลจะใช้บทบัญญัติแห่งกฎหมายบังคับแก่คดี แล้ว (๒) ศาลเห็นเองหรือคู่ความโต้แย้งพร้อมด้วยเหตุผลว่า
บทบัญญัติแห่งกฎหมายนั้นต้องด้วยมาตรา ๕ คือบทบัญญัติแห่งกฎหมายนั้นขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ และ
(๓) ยังไม่มีค าวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในเรื่องนั้น จึงมีประเด็นที่จ าต้องพิจารณาดังต่อไปนี้

๓.๒.๑ ความหมายของค าว่า “บทบัญญัติแห่งกฎหมาย”

ในช่วงแรกที่มีการก่อตั้งศาลรัฐธรรมนูญขึ้น และเริ่มมีการใช้สิทธิโต้แย้งว่าบทบัญญัติแห่ง
กฎหมายที่ศาลจะใช้บังคับแก่คดีขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญนั้น คู่ความและศาลอาจจะยังเข้าใจไม่ชัดเจนว่า

บทบัญญัติแห่งกฎหมายนั้นหมายถึงอะไร จึงมีการร้องว่าประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย (ค าวินิจฉัย
ศาลรัฐธรรมนูญที่ ๔/๒๕๔๒) ข้อก าหนดคดีภาษีอากร (ค าวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ ๕๐/๒๕๔๕) ข้อบังคับ
กระทรวงมหาดไทย (ค าวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ ๑/๒๕๔๒) ค าสั่งนายกรัฐมนตรี (ค าวินิจฉัย ศาลรัฐธรรมนูญ
ที่ ๑๔-๑๕/๒๕๔๓) นั้นขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ซึ่งศาลรัฐธรรมนูญก็ได้วินิจฉัยไว้ว่าบทบัญญัติต่าง ๆ ที่กล่าว

มานั้นไม่ถือเป็นบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่ศาลจะใช้บังคับแก่คดีทั้งสิ้น และได้มี การวางหลักไว้ในค าวินิจฉัย
ศาลรัฐธรรมนูญที่ ๔/๒๕๔๒ ที่จ าเลยในคดีโต้แย้งว่า “ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย” ขัดหรือแย้งต่อ
รัฐธรรมนูญหรือไม่ ว่า ค าว่า “บทบัญญัติแห่งกฎหมาย” ตามความหมายของรัฐธรรมนูญมาตรา ๒๖๔
นั้นหมายถึงกฎหมายระดับพระราชบัญญัติที่ตราขึ้นโดยองค์กรที่ใช้อานาจนิติบัญญัติ และบทบัญญัติที่อยู่ใน

ล าดับศักดิ์เทียบเท่ากับพระราชบัญญัติด้วย ซึ่งตามแนวของศาลรัฐธรรมนูญนั้นรวมถึง

(๑) พระราชก าหนด เนื่องจากตามรัฐธรรมนูญถือว่าพระราชก าหนดนั้นให้บังคับใช้ได้
เช่นเดียวกับพระราชบัญญัติ (เช่น ค าวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ ๑/๒๕๕๐ กรณีพระราชก าหนดการบริหาร
ราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. ๒๕๔๙ ค าวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ ๒๔/๒๕๕๔ กรณีพระราชก าหนด
บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ. ๒๕๔๔)

(๒) ประมวลกฎหมาย เนื่องจากประมวลกฎหมายแต่ละฉบับ จะมีพระราชบัญญัติให้
ิ
ใช้ประมวลกฎหมายนั้น ๆ (เช่น ค าวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ ๑๕/๒๕๔๙ กรณีประมวลกฎหมายวิธีพจารณา
่
ความแพง มาตรา ๑๕๑ วรรคห้า ค าวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ ๒๘ - ๒๙/๒๕๕๕ กรณีประมวลกฎหมายอาญา
มาตรา ๑๑๒)

(๓) ประกาศและค าสั่งของคณะรัฐประหาร เช่น ประกาศคณะปฏิวัติ ประกาศคณะปฏิรูป
ประกาศคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ ประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่มีลักษณะเป็นการ
ออกค าสั่งหรือก าหนดกฎเกณฑ์ให้มีผลบังคับเป็นการทั่วไปหรือแก้ไขกฎหมายระดับพระราชบัญญัติ เนื่องจาก
เป็นการใช้อ านาจในฐานะของผู้มีอ านาจอธิปัตย์หรืออ านาจตามรัฐธรรมนูญ (เช่น ค าวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่

๑๒/๒๕๕๒ กรณีประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๔๕ ค าวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ ๓๐/๒๕๖๓ กรณีประกาศ
คณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ ๒๙/๒๕๕๗ และฉบับที่ ๔๑/๒๕๕๗)