Page 2067 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๐๔๙

ศาลรัฐธรรมนูญที่ ๑๕/๒๕๔๔) รวมถึงการโต้แย้งว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายนั้นหมดความจ าเป็นหรือไม่
สอดคล้องกับสภาพการณ์ หรือเป็นอุปสรรคต่อการด ารงชีวิตหรือการประกอบอาชีพอันเป็นภาระ แก่ประชาชน
ตามมาตรา ๗๗ วรรคหนึ่งด้วย (ค าวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ ๔/๒๕๖๓)

กรณีการโต้แย้งเกี่ยวกับกระบวนการออกกฎหมาย ได้แก่กระบวนการตราพระราชบัญญัติ

ของรัฐสภาว่าไม่ถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ หรือการตราพระราชก าหนดของรัฐบาลไม่เป็นไปตามเงื่อนไขที่
รัฐธรรมนูญบัญญัติไว้ ศาลรัฐธรรมนูญเคยมีแนวค าวินิจฉัยว่าไม่ถือเป็นการโต้แย้งว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่
ั
ศาลจะใช้บังคับแก่คดีขดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ (ค าวินิจฉัยรัฐธรรมนูญที่ ๖-๗/๒๕๕๒ ค าวินิจฉัยรัฐธรรมนูญที่
้
๙/๒๕๕๒ และค าวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ ๔/๒๕๖๓) ในการนี้ได้แก่การอางว่ากฎหมายดังกล่าวไม่ได้ระบุถึง
บทบัญญัติในรัฐธรรมนูญที่ให้อ านาจตรากฎหมายดังกล่าวขึ้นมาจ ากัดสิทธิหรือเสรีภาพของประชาชนด้วย
ื่
้
ดังนั้น บทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญที่คู่ความจะอางขึ้นเพอโต้แย้งว่าบทบัญญัติ แห่งกฎหมายขัด
หรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญได้นั้น จะต้องเป็นบทบัญญัติแห่งกฎหมายในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ การคุ้มครองสิทธิหรือ
เสรีภาพของประชาชนที่ได้รับความกระทบกระเทือนจากบทบัญญัตินั้น

จะเห็นว่า ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๑๒ นั้น แม้เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญจะมุ่งให้
ศาลรัฐธรรมนูญเป็นองค์กรตุลาการเดียวที่มีอ านาจพิจารณาปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมาย โดย
ศาลยุติธรรมผู้ส่งมีดุลยพนิจในเรื่องนี้น้อยที่สุด อย่างไรก็ตาม ใช่ว่าศาลยุติธรรมที่รับค าโต้แย้งจะไม่มีอานาจใน

ิ
ิ

การกลั่นกรองค าโต้แย้งหรือเรื่องที่จะส่งต่อศาลรัฐธรรมนูญเลย ศาลยุติธรรมยังมีอานาจพจารณาในสาม
ประเด็นดังต่อไปนี้
(๑) ค าโต้แย้งของคู่ความนั้น เป็นการโต้แย้งเกี่ยวกับ “บทบัญญัติแห่งกฎหมาย” หรือไม่
้
(๒) “บทบัญญัติแห่งกฎหมาย” ที่อางว่าขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่นั้น เป็น “บทบัญญัติ
แห่งกฎหมายที่ศาลจะใช้บังคับแก่คดี” หรือไม่ และ

(๓) “บทบัญญัติแห่งกฎหมายที่ศาลจะใช้บังคับแก่คดี” ที่โต้แย้งดังกล่าว เคยมีค าวินิจฉัยของศาล
รัฐธรรมนูญในเรื่องนั้นหรือไม่
ิ
ี
ิ
รายละเอยดเกี่ยวกับการพจารณา และกระบวนพจารณาของศาลยุติธรรมและศาลรัฐธรรมนูญ
เมื่อมีค าโต้แย้งตามมาตรา ๒๑๒ นี้ จะได้น าเสนอในส่วนต่อไป

๔. กระบวนการโต้แย้งว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่ศาลจะใช้บังคับแก่คดีขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ
การศึกษากระบวนการที่คู่ความในคดีโต้แย้งว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่ศาลจะใช้บังคับแก่คดีขัด

หรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ หรือกรณีที่ศาลเห็นเองว่าเป็นกรณีเช่นนั้น จะต้องศึกษาทั้งในส่วนของ “ศาลผู้ส่ง
ความเห็นหรือค าโต้แย้ง” คือ ศาลยุติธรรม และ “ศาลผู้รับความเห็นหรือค าโต้แย้ง” คือ ศาลรัฐธรรมนูญ

๔.๑ กระบวนพิจารณาของศาลยุติธรรม

การส่งค าโต้แย้งของคู่ความที่โต้แย้งว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญให้ศาล
ิ
รัฐธรรมนูญวินิจฉัย นอกจากพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ.
๒๕๖๑ แล้ว ก็ไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายระดับพระราชบัญญัติก าหนดรายละเอยดไว้ โดยเฉพาะในส่วนที่
ี
ิ
เกี่ยวกับการด าเนินกระบวนพจารณาในศาลที่จะต้องเป็นผู้ส่งค าโต้แย้งดังกล่าว ส าหรับพระราชบัญญัติ