Page 2086 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๐๖๘

ิ
ซึ่งในการพจารณาคดีด้วยวิธีการเหล่านี้ผู้ตัดสินจะวางตนเป็นกลางคล้ายกรรมการ ท าการควบคุมดูแลมิให้
คู่ความได้เปรียบเสียเปรียบกันเท่านั้น
๑๘
ต่อมาเมื่อพฒนาเป็นการต่อสู้กันด้วยพยานหลักฐาน เอกลักษณ์ของระบบยังคงอยู่ โดยศาลวางตัว
ั
เป็นกลางอย่างเคร่งครัด ปล่อยให้เป็นหน้าที่ของคู่ความในการน าเสนอพยานหลักฐาน ศาลเพยงแต่ควบคุม
ี
กระบวนพจารณาให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่ก าหนด และจ ากัดตนเองชี้ขาดตัดสินไปตามพยานหลักฐานที่
ิ
คู่ความน าเสนอ แต่มีข้อดีคือการด าเนินคดีเน้นการประกันสิทธิเสรีภาพของผู้ถูกกล่าวหาและความชอบด้วย

๑๙
กระบวนการ (due process) ปัจจุบันระบบนี้มีบทบาทอยู่ในประเทศที่ใช้ระบบคอมมอนลอว์ ได้แก่
อังกฤษ สหรัฐอเมริกา เป็นต้น อย่างไรก็ตาม เนื่องจากการพิจารณาคดีในระบบนี้ใช้คณะลูกขุน (jury) ซึ่งเป็น

ี
ั
บุคคลธรรมดาท าการวินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริง จึงมีกฎเกณฑ์ในการรับฟงพยานหลักฐานอย่างละเอยดและ
ั
ื่
เคร่งครัด ถือหลักการรับฟงพยานหลักฐานที่ดีที่สุด และมีบทตัดพยานอย่างเด็ดขาดเพอกลั่นกรองป้องกันมิ
๒๐
ให้พยานหลักฐานที่บกพร่องเข้าสู่การพิจารณาของคณะลูกขุน
ระบบการด าเนินคดีอาญาทั้งสองระบบข้างต้นถือเป็นภาพรวมของกลไกและวิธีการด าเนินคดี ซึ่ง

แม้ว่าปัจจุบันในทางวิชาการยังคงมีการใช้ค าว่า "ระบบไต่สวน" และ "ระบบกล่าวหา" เมื่อกล่าวถึงระบบการ
ด าเนินคดีอาญาของประเทศภาคพนยุโรปหรือประเทศแองโกลอเมริกัน แล้วแต่กรณี แต่ก็มีนักวิชาการ
ื้
บางส่วนหันเหไปเพ่งเล็งถึงระบบการค้นหาความจริงแทน เพราะระบบการด าเนินคดีดังกล่าวเป็นข้อพิจารณา

อาจไม่สอดคล้องกับความจริง เนื่องจากระบบไต่สวนเป็นระบบการด าเนินคดีที่ใช้ในยุคกลางและปัจจุบัน
ระบบการด าเนินคดีของทุกประเทศล้วนแต่เป็นระบบกล่าวหา ข้อแตกต่างที่ส าคัญระหว่างระบบของประเทศ

ภาคพื้นยุโรปกับระบบของประเทศแองโกลอเมริกันอยู่ที่กระบวนการค้นหาความจริง
๒๑

๑๘ ชวเลิศ โสภณวัต, อ้างแล้ว เชิงอรรถที่ ๗, น.๓๖.
๑๙ รณกรณ์ บุญมี, “สิทธิที่จะนิ่งในคดีอาญาของประเทศอังกฤษ,” วารสารนิตศาสตร, ปีที่ ๓๘, เล่ม ๒ (มิถุนายน ๒๕๕๒),
์
ิ
น.๒๙๑, ๒๙๔-๒๙๕.
๒๐ Michael Bohlander, Principles of German Criminal Procedure, (London: Hart Publishing, 2012), p.146.
๒๑ see John H. Langbein, Comparative Criminal Procedure: Germany, (St. Paul, Minn: West Publishing
:
Co., 1977), p.1; and Mirjan R Damaška, The Faces of Justice and State Authority A Comparative
.
:
Approach to the Legal Process, (New Haven and London Yale University Press, 1986), p.3-6; see also
Wayne R. LaFave Jerold H. Israel and Nancy J. King, Criminal Procedure, 4 ed. (St Paul, Minn.: Thomson,
th
2004), pp.26-29.