Page 2088 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๐๗๐

ั
ี
๓) ไม่มีการก าหนดกฎเกณฑ์ก ากับการรับฟงและวินิจฉัยพยานหลักฐานหรือมีเพยงกว้าง ๆ
ั
ิ
ิ
ิ
โดยปล่อยให้เป็นดุลพนิจของศาลในการพจารณา ศาลจึงมีอสระในการรับฟงและวินิจฉัยชั่งน้ าหนัก
พยานหลักฐาน เพราะใช้ผู้พพากษาอาชีพซึ่งมีทักษะในการวิเคราะห์แยกแยะพยานหลักฐานในการรับฟง
ิ
๒๗
ั
ั
ิ
และวินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริง หรือรับฟงและวินิจฉัยชี้ขาดร่วมกับคณะลูกขุนหรือผู้พพากษาสมทบ ซึ่งก็ยัง
๒๘
สามารถแยกแยะและประเมินน้ าหนักพยานหลักฐานที่เกี่ยวข้องได้ดี
๒.๒.๒ ระบบการเสนอข้อเท็จจริงโดยคู่ความ ซึ่งทางวิชาการมักเรียกว่าระบบค้นหาความจริง
แบบเป็นปรปักษ์ (adversarial system) เพราะในระบบนี้คู่ความมีบทบาทหลักในการเสนอข้อเท็จจริงและ
พยานหลักฐาน และตรวจสอบซึ่งกันและกัน ส่วนศาลจะวางเฉยไม่แสวงหาพยานหลักฐานด้วยตนเอง

ประพฤติตนคล้ายกรรมการตัดสิน ท าหน้าที่เพียงควบคุมการด าเนินกระบวนพิจารณาให้เป็นไปตามกฎเกณฑ์
ที่ก าหนด ข้อเท็จจริงที่ปรากฏจึงมาจากพยานหลักฐานที่คู่ความแต่ละฝ่ายคัดสรรส่วนที่เป็นประโยชน์แก่ฝ่าย

ิ
ตนมาน าเสนอภายใต้กฎเกณฑ์แห่งกฎหมายวิธีพจารณา ความจริงที่ได้จากการพจารณาจึงมีลักษณะเป็น
ิ
๒๙
ความจริงตามแบบ (formal truth) ทั้งนี้ สรุปลักษณะส าคัญของระบบการค้นหาความจริงระบบนี้ได้
๓ ประการ

๑) ศาลเน้นการวางเฉย (passive role) ไม่มีบทบาทเชิงรุกในการด าเนินกระบวนพิจารณาและการ
ี
ิ
แสวงหาพยานหลักฐาน เพยงแต่ควบคุมการด าเนินกระบวนพจารณาให้เป็นไปตามกฎเกณฑ์ที่ก าหนด และ
วินิจฉัยชี้ขาดเมื่อคดีเสร็จการพิจารณา

๒) คู่ความมีลักษณะเป็นคู่ต่อสู้กัน ต่างมีหน้าที่รวบรวมและน าเสนอพยานหลักฐานให้ศาล

พิจารณา แข่งขันกันเสนอข้อเท็จจริงฝ่ายตน และตรวจสอบคัดค้านความถูกต้องแท้จริงของพยานหลักฐาน
๓๐
ฝ่ายตรงข้าม มีการใช้วิธีถามค้าน (cross-examination) เพื่อตรวจสอบพยานหลักฐานของอีกฝ่าย
๓๑

๒๗ Michele Caianiello, “Law of Evidence at the International Criminal Court Blending Accusatorial and
:
Inquisitorial Models,” North Carolina Journal of International Law and Commercial Regulation, Vol.
36, Issue 2 (2011), pp.385, 388.
๒๘ Karim A. A Khan, Caroline Buisman and Christopher Gosnell ( eds) , Principles of Evidence in
.
International Crimanal Justice, (Oxford: Oxford University Press, 2010), p.29.
๒๙ สุรศักดิ์ ลิขสิทธิ์วัฒนกุล และคณะ, อ้างแล้ว เชิงอรรถท ๒๕, น.๒๙.
ี่
๓๐ John H. Langbein, supra note 21.
๓๑ Thomas Weigend, "Is the Criminal Process about Truth? A German Perspective, Harvard Journal of
:
"
.
.
Law & Public Policy, Vol 26, Issue 1 (Winter 2003), p.159; see also George F Cole and Christopher E.
th
Smith, The American System of Criminal Justice, 9 ed. (U.S.A.: Wadsworth, 2001), pp.359-369.