Page 2090 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๐๗๒

ื้
ิ
จะถูกยกเลิกไปหลังการปฏิวัติฝรั่งเศส แต่ยังมีอทธิพลต่อระบบการด าเนินคดีของภาคพนยุโรปหลายประการ
นักวิชาการจึงนิยมเรียกระบบการด าเนินคดีและค้นหาความจริงตามแบบภาคพื้นยุโรปว่า ระบบไต่สวน

เพอให้เห็นบทบาทของศาลในระบบไต่สวน การศึกษาบทบาทของศาลฝรั่งเศสและศาลเยอรมนีซึ่งถือ
ื่
เสมือนเป็นแม่แบบของระบบนี้ย่อมเป็นตัวอย่างที่ดีแก่การเปรียบเทียบ

๓.๑.๑ ศาลฝรั่งเศส

ิ
ิ
ิ
การจัดระบบศาลส าหรับพจารณาพพากษาคดีอาญาของฝรั่งเศสองตามประเภทความผิด ซึ่ง
แบ่งเป็น ๓ ประเภท คือ ก. ความผิดอกฤษฏ์โทษ (crimes) พจารณาโดยศาลลูกขุน (cours d’assises)
ุ
ิ
)
ิ
ข. ความผิดมัชฌิมโทษ (délits พจารณาโดยศาลอาญาทั่วไป (tribunaux correctionnels) และ
ค. ความผิดลหุโทษ (contraventions) พิจารณาโดยศาลต ารวจ (tribunaux de police)
๓๖
๓๗
การด าเนินคดีชั้นก่อนพจารณาของฝรั่งเศส นอกจากจะมีพนักงานอยการ เป็นผู้รับผิดชอบการ
ั
ิ
สอบสวนฟองร้องแล้ว ยังจัดให้มีผู้พพากษาไต่สวน (juge d’instruction) เข้าด าเนินการชั้นสอบสวนในคดี
ิ
้

ิ
๓๘
ุ
อกฤษฏ์โทษหรือมัชฌิมโทษที่มีลักษณะยุ่งยากซับซ้อน ด้วย ทั้งนี้ โดยผู้พพากษาไต่สวนมีอานาจอย่าง
กว้างขวางในการแสวงหาข้อเท็จจริงและรวบรวมพยานหลักฐาน ไม่ว่าจะเป็นการตรวจสถานที่เกิดเหตุ ตรวจ
ื่
๓๙
ค้นเพอหาวัตถุหรือเอกสารที่จะเป็นพยานหลักฐานยึดและเก็บรักษาไว้ สอบปากค าผู้ต้องสงสัย ผู้ต้องหา
๔๐
และพยานหรือผู้ที่เกี่ยวข้อง แล้วบันทึกลงในเอกสารประกอบเข้าเป็นส านวนการสอบสวนที่เรียกว่า
๔๑
dossier ซึ่งศาลลูกขุนหรือศาลอาญาที่พิจารณาคดีจะมีส านวนนี้อยู่ในมือก่อนท าการสืบพยาน

John H. Langbein, Torture and the Law of Proof: Europe and England in the Ancient Régime, (Chicago
and London: The University of Chicago Press, 2006), pp.3-7.
๓๖ Christian Dadomo and Susan Farran, The French Legal System, 2 ed. (London Sweet & Maxwell
nd
:
1996), p.194. และดู อุทัย อาทิเวช, รวมบทความกฎหมายวิธีพจารณาความอาญาฝรงเศส, พิมพ์ครั้งที่ ๒
ั่
ิ
(กรุงเทพมหานคร: วี.เจ.พริ้นติ้ง, ๒๕๕๗), น.๑๔-๑๗.
๓๗ พนักงานอัยการฝรั่งเศสมีฐานะเป็นข้าราชการตุลาการเชนเดียวกับผู้พิพากษา ในทางปฏิบัติจะเรียกอัยการว่า "ตุลาการ
่
ยืน" เนื่องจากเวลาถามพยานต้องลุกขึ้นยืนถาม ส่วนผู้พิพากษาเรียกว่า "ตุลาการนั่ง" เพราะนั่งถาม
๓๘ โดยพนักงานอัยการร้องขอและโอนคดีให้ผู้พิพากษาไต่สวนท าการสอบสวน
๓๙ CPP, Art. 97.
๔๐ CPP, Art. 101 and 103; ซึ่งในการสอบปากค าบุคคลเหล่านี้จะมีการสาบานตนด้วย และโดยหลักการด าเนินการในชั้น
สอบสวนจะมีลักษณะไม่เปิดเผย Christian Dadomo and Susan Farran, supra note 36, pp.204, 211.
๔๑ Paul B. Rava, Doris Jonas Freed and Ruth B. Ginsburg, “Comparative Study of Hearsay Evidence Abroad”
The International Lawyer, Vol. 4, No. 1 (October, 1969), pp.156, 159.