Page 2097 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๐๗๙

ิ
วินิจฉัยความผิดจากข้อเท็จจริงที่ผ่านการพสูจน์แล้ว ๔. มีฐานะเป็นกฎหมายจารีตประเพณี (customary law)
๕. ได้มาจากการแปลความหลักไม่มีโทษโดยไม่มีความผิด (nulla poena sine culpa) และ ๖. ได้มาจาก

แนวความคิดเรื่องหลักนิติรัฐ (rechtsstaat) หรือรัฐที่ปกครองโดยกฎหมาย
๗๒

๓.๒ บทบาทของศาลในประเทศคอมมอนลอว ์

ื้
ั
ในยุคกลาง ระบบการด าเนินคดีของประเทศองกฤษใช้วิธีด าน้ าลุยไฟ (ordeals) เช่นเดียวกับภาคพน
ยุโรป แต่เมื่อระบบนี้ถูกยกเลิกองกฤษได้น าระบบลูกขุนมาใช้แทน ส่วนระบบกฎหมายถือหลักกฎหมายที่
ั
วิวัฒน์จากค าพพากษาของศาลที่ตัดสินคดีตามความยุติธรรม เรียกว่า คอมมอนลอว์ (common law)
ิ
๗๓
ั
กฎหมายสารบัญญัติและกฎหมายวิธีสบัญญัติจึงมีลักษณะพัวพนมิได้แยกออกจากกัน และด้วยผลของการ
ขยายจักรวรรดิ์อังกฤษในยุคล่าอาณานิคมท าให้ระบบคอมมอนลอว์กระจายออกไปยังหลายประเทศ ปัจจุบัน
ประเทศที่ใช้ระบบกฎหมายนี้ ได้แก่ ไอร์แลนด์ สหรัฐอเมริกา แคนาดา ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และอีกหลาย

๗๔
ประเทศในเอเชียและแอฟริกา
ั
ส าหรับคดีอาญา เดิมองกฤษใช้หลักการด าเนินคดีโดยประชาชน (popular prosecution) กล่าวคือ
้
ประชาชนทุกคนมีสิทธิฟองคดีอาญา และถือว่าประชาชนมีความเท่าเทียมกัน วิธีพจารณาจึงมีลักษณะเป็น
ิ
การต่อสู้กันระหว่างคู่ความท านองเดียวกับคดีแพ่ง ระบบการค้นหาความจริงก็มีลักษณะอย่างเดียวกัน โดย
๗๕
ให้คู่ความทั้งสองฝ่ายเป็นผู้เสนอข้อเท็จจริงและพยานหลักฐาน ส่วนศาลวางตนเป็นกลาง ท าหน้าที่วินิจฉัย
ชี้ขาดตามพยานหลักฐานที่คู่ความเสนอ และให้คณะลูกขุนซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาท าหน้าที่วินิจฉัยชี้ขาด

ข้อเท็จจริง แม้ปัจจุบันระบบการด าเนินคดีอาญาโดยประชาชนจะลดบทบาทลงและใช้ระบบการด าเนิน

ื่
ิ
คดีอาญาโดยรัฐแทน แต่ลักษณะวิธีพจารณาเช่นว่านี้ก็ยังคงอยู่ ทั้งนี้ เพอให้เห็นบทบาทที่ชัดเจนของศาลจะ
ได้กล่าวถึงบทบาทของศาลในอังกฤษ และสหรัฐอเมริกา เป็นตัวอย่าง

๗๒ George P. Fletcher, "Two Kinds of Legal Rules: A Comparative Study of Burden-of-Persuasion Practices
in Criminal Cases," The Yale Law Journal, Vol. 77, No. 5 (April 1968), pp.880-881.
๗๓ Miodrag N Simović and Amna Hrustić, "The Main Characteristics of Criminal Proceedings in England,"
.
Yearbook of Banjaluka Law School, Issue 42 (2020), p.10.
๗๔ John Henry Merryman and Rogelio Pérez-Perdomo, supra note 1, p.4.
๗๕ คณิต ณ นคร, อ้างแล้ว เชิงอรรถที่ ๕, น.๙๔.