Page 2107 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2107
๒๐๘๙
๑๑๖
ิ
ความเทจ์ แลจริงแห่งโจทแห่งจ าเลยจงได้...” ซึ่งเป็นการก าหนดให้ผู้พจารณาคดีมุ่งพจารณาให้ได้ความ
ิ
ุ
จริง (หรือความเท็จ) ทั้งนี้ ในการไต่สวนตรวจสอบความจริง (หรือเท็จ) นั้น กฎหมายบัญญัติโดยอปมา
ตระลาการเป็นพรานล่าเนื้อที่จะต้องพยายามไล่ล่าเนื้อที่ล่านั้นมาให้จงได้ พร้อมมีถ้อยค าส าคัญที่แสดงถึง
ความประสงค์เช่นว่านั้น ดังความที่ว่า “...ให้สุภากระลาการ ตั้งใจหมายมั่นพจารณาให้ถูกต้องตามท้อง
ิ
ส านวนเอาความเทจ์ แลจริงให้ถ่องแท้ ... ถ้าพิจารณาในส านวนยังหาได้จริงได้เทจไม่ ก็ให้เร่งไต่สวนตามท้อง
๑๑๗
ิ
ส านวนโจทส านวนจ าเลยให้สิ้นสุดเงื่อนสายกระแสความ ก็จะได้จริงได้เทจเปนอนแท้...” เมื่อพจารณา
ั
บทบัญญัติดังกล่าวประกอบกันก็จะเห็นได้ถึงเจตนารมณ์ของกฎหมายที่ต้องการให้ค้นหาความจริงแท้ (truth)
แห่งคดี มิได้จ ากัดเฉพาะข้อเท็จจริงหรือพยานหลักฐานที่คู่ความน าเสนอเท่านั้น
ิ
หลักอนทภาษยังได้วางแนวทางในการพพากษาคดีของผู้พพากษาไว้ด้วยว่า “... อนึ่งอามาตย
ิ
ิ
ผู้พภากษาตัดสีนคดีนั้น พงพเคราะห์สอดส่องส านวนความแห่งโจทแห่งจ าเลยจงละเอยด ให้รู้ว่าข้อหาแลให้
ี
ิ
ึ
ิ
ิ
ิ
ิ
การ ข้อนั้นพรุท ข้อนั้นมิได้พรุท ข้อนั้นเปนใจความ ข้อนั้นเปนพลความ ถ้าใจความพรุทแลส านวนอนอยู่บมิ
ั้
แจ้งจริง ควนซักให้ซักควนสืบให้สืบ เอาความจริงมาประกอบส านวนจงใด้...” ซึ่งบทบัญญัตินี้ชี้ให้เห็นว่า
๑๑๘
ในชั้นพิพากษาคดีหากผู้พพากษาพบว่าข้อเท็จจริงในส านวนคดีนั้นยังไม่ชัดแจ้งเพียงพอแกการชี้ขาดกฎหมาย
ิ
่
ก็ให้อ านาจผู้พพากษาที่จะสืบพยานเพอให้ได้ความจริง อีกทั้งได้วางหลักการวินิจฉัยชี้ขาดคดี โดยใช้วิธีอปมา
ื่
ิ
ุ
ประกอบ ดังนี้
...อนึ่งให้อ ามาตยผู้พิภากษาใคร่ครวนดูส านวนแห่งโจทแห่งจ าเลยให้เหนข้อแพ้ ข้อชนะ จงประ
จักแจ้ง แล้วจึ่งพภากษาตัดสีนข้อคดีนั้น ประดูจอาการแห่งเสนะคือเหยี่ยวอนร่อนอยู่ในอากาศ
ิ
ั
ั
คอยแลดูหมู่มัจฉาชาติในมหานัที แลเหยี่ยวนั้นครั้นเหนปลาอนว่ายอยู่ประจักแกจักษุแล้ว ก็
ร่อนลงมาโฉบฉาบเอาปลาได้ ด้วยกรงเล็บของตน เหยี่ยวนั้นก็ได้บริโภคเปนภักษาหาร แลมี
อุปรมาฉันใดให้พิภากษาเลงดูกะทงใจความซึ่งจะแพ้แลชะนะ หมายให้แม่นแท้แก่ใจแล้ว ให้จับ
ิ
ั
เอากะทงความนั้นขึ้นวินิไฉย แลข้อความอนใดเปนแต่ใบกิ่งก้านกาฝากษาขา ให้พภากษาช าระ
ตัดรอนเสียให้ย่อยยับ แล้วจับเอาแต่ใจความแลสถานรากแก้วยึดได้แล้ว จึ่งจะพิภากษาฆ่าความ
นั้นตายได้...”
๑๑๙
๑๑๖ ราชบัณฑิตยสถาน, กฎหมายตราสามดวง ฉบับราชบัณฑิตยสถาน, จัดพิมพ์ตามต้นฉบับหลวง เล่ม ๑
(กรุงเทพมหานคร: ราชบัณฑิตยสถาน, ๒๕๕๐), น.๒๐๕. อนึ่ง ในต้นฉบับมีการใชเครื่องหมายปีกกาประกอบนามบุคคล ค า
้
หรือตัวเลข แทนความหมายของค าที่มีความเกี่ยวข้องหรือร่วมอยู่ในเหตุการณ์เดียวกัน แต่เพื่อความสะดวกแก่การจัดพิมพ์
ผู้เขียนได้ละเครื่องหมายปีกกาและใช้ค าอ่านที่ถูกต้องแทนในทุกข้อความที่คัดมา
๑๑๗ เรื่องเดียวกัน.
๑๑๘ เรื่องเดียวกัน, น.๒๐๖.
๑๑๙ เรื่องเดียวกัน.
