Page 2120 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2120
๒๑๐๒
ได้โดยมิได้ก าหนดเงื่อนไขไว้ อีกทั้งในการถามพยานก็เปิดกว้างให้ศาลถามได้ตามที่เห็นสมควร หาได้มีเงื่อนไข
๑๕๕
ก ากับเช่นคดีแพ่งไม่
ิ
อย่างไรก็ตาม แม้กฎหมายวิธีพจารณาความอาญาของไทยจะบัญญัติไว้ในรูปประมวลกฎหมาย
ิ
ื้
ลักษณะเดียวกันกับประเทศในภาคพนยุโรป แต่เมื่อพจารณาในรายละเอยดของเนื้อหาบทบัญญัติจะปรากฏ
ี
ว่ามิได้มีเนื้อความที่เหมือนกับบทบัญญัติในกฎหมายของประเทศเหล่านี้ทั้งหมด โดยปรากฏการปรับแต่งจน
ผิดกันไปหลายประการ เช่น
(๑) บทบาทของผู้พพากษาในการค้นหาความจริง บทบัญญัติแห่งกฎหมายของประเทศภาคพน
ื้
ิ
ยุโรปก าหนดไว้โดยแจ้งชัดว่าให้ศาลมีหน้าที่ท าความจริงให้ปรากฏโดยใช้มาตรการที่จ าเป็นทุกอย่าง ศาลใน
ิ
ประเทศเหล่านี้จึงมีบทบาทเชิงรุกในการด าเนินกระบวนพจารณาและแสวงหาข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องกับ
๑๕๖
ความผิดของจ าเลย ไม่ได้จ ากัดเฉพาะพยานหลักฐานที่คู่ความน าเสนอหรือค ารับสารภาพของจ าเลย
ิ
ต่างกับบทบัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญาของไทยที่บัญญัติไว้ในลักษณะเปิดโอกาสให้
ศาลใช้ดุลพินิจด าเนินการตามที่เห็นสมควร และให้น้ าหนักกับการเสนอพยานหลักฐานของคู่ความ รวมถึงการ
ั
ยอมรับค ารับสารภาพของจ าเลยเป็นพยานหลักฐานที่มีน้ าหนักมาก โดยเฉพาะคดีที่มีอตราโทษจ าคุกไม่ถึง
๕ ปี ศาลสามารถพพากษาลงโทษจ าเลยไปตามค ารับสารภาพได้ แสดงให้เห็นว่าหลักการทางพยานหลักฐาน
ิ
ในคดีอาญาของไทยผสมผสานระหว่าง ๒ ระบบ จึงมิได้มีบทบัญญัติเชิงบังคับให้ศาลเข้าไปค้นหาความจริง
เหมือนที่ปรากฏในกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาของภาคพื้นยุโรป
ิ
(๒) บทบาทของผู้พพากษาในการด าเนินกระบวนพจารณา บทบัญญัติแห่งกฎหมายของประเทศ
ิ
ิ
ภาคพนยุโรปบัญญัติไว้อย่างชัดเจนให้ศาลมีอานาจควบคุมและด าเนินกระบวนพจารณาจ านวนมาก ต่างกับ
ื้
ิ
บทบัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญาของไทยที่มิได้บัญญัติไว้แจ้งชัดเช่นนั้น ทั้งยังเปิดช่อง
ิ
ให้คู่ความเป็นฝ่ายริเริ่มด าเนินกระบวนพจารณา เช่น การอางพยาน หรือการขอหมายเรียกพยานหลักฐาน
้
ต่าง ๆ อีกด้วย
ั
๑๕๕ ศาสตราจารย์ (พิเศษ) ดร.วรรณชย บุญบ ารุง ได้ท าการศึกษาเปรียบเทียบวิธีพิจารณาความแพ่งและวิธีพิจารณาความ
อาญาแล้ว ระบุว่า กระบวนพิจารณาคดีแพ่งเป็นไปตามหลักความประสงค์ของคู่ความ คู่ความมีภาระหน้าที่ในการเสนอหรือ
กล่าวอ้างข้อเท็จจริงต่อศาลและท าการพิสูจน์ข้อเท็จจริงนั้น ในขณะที่คดีอาญารัฐมีอ านาจด้วยตนเองที่จะค้นพบการฝ่าฝืน
กฎหมายและติดตามตัวผู้กระท าความผิดมาลงโทษ ศาลจะต้องเป็นผู้ด าเนินการค้นหาข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานด้วย
ี
ั
ิ
ั
ิ
ี
ิ
ตนเอง. วรรณชย บุญบ ารุง, ความเกี่ยวพนของกฎหมายวิธีพจารณาคดแพง วิธีพจารณาคดอาญา และวิธีพจารณาคด ี
่
ปกครอง, (งานเอกสารวิชาการส่วนบุคคลในการอบรมหลักสูตร ผู้บริหารกระบวนการยุติธรรมระดับสูง (บ.ย.ส.) รุนที่ ๑๑
วิทยาลัยการยุติธรรม ส านักงานศาลยุติธรรม, ๒๕๕๑), น.๔-๕.
๑๕๖ Nigel Foster and Satish Sule, supra note 62, p.385.
