Page 2121 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๑๐๓

(๓) บทบาทของผู้พพากษาในการถาม และวิธีการถามพยาน บทบัญญัติแห่งกฎหมายของประเทศ
ิ
ภาคพนยุโรปบัญญัติให้อานาจศาลอย่างชัดเจนว่าให้ศาลท าการถามพยาน และให้พยานตอบด้วยวิธีเล่าเรื่อง

ื้
ไปจนจบโดยไม่มีการสอดแทรก ส่วนการถามของคู่ความต้องได้รับอนุญาตจากศาล ต่างกับบทบัญญัติใน
ประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญาของไทยที่มิได้ก าหนดวิธีการถามพยานของศาลและของคู่ความไว้
ิ
ี
เป็นการเฉพาะ คงก าหนดไว้เพยงวิธีการเฉพาะส าหรับคดีอาญาบางประการ เช่น การสืบพยานเด็กอายุไม่กิน
๑๕๗
๑๘ ปี ดังนั้น การถามพยานในคดีอาญาจึงต้องน าวิธีการตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความแพง
่
ิ
มาตรา ๑๑๒ ถึง มาตรา ๑๑๘ มาใช้บังคับ ซึ่งศาลจะเลือกถามเองก่อนแล้วจึงให้คู่ความซักถาม หรือจะให้
คู่ความซักถามและถามค้านไปทีเดียวก็ได้ และการถามของคู่ความถือเป็นสิทธิเหมือนในวิธีพจารณาของ
ิ
ระบบคอมมอนลอว์ โดยไม่ต้องขออนุญาตจากศาลเช่นในวิธีพิจารณาของระบบซีวิลลอว์

ั
อย่างไรก็ตาม ในส่วนของการรับฟงพยานหลักฐาน ด้วยผลของการเพมเติมบทบัญญัติมาตรา
ิ่
ั
๒๒๖/๓ ว่าด้วยการห้ามรับฟงพยานบอกเล่า และมาตรา ๒๒๗/๑ ว่าด้วยการวินิจฉัยชั่งน้ าหนักพยานบอก
ื่
เล่า และพยานที่มีข้อบกพร่องประการอน เข้าไปในประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา ส่งผลให้แนว
ิ
ทางการรับฟงและวินิจฉัยพยานหลักฐานของไทยในภาพรวมโน้มเอยงไปทางระบบคอมมอนลอว์มากยิ่งขึ้น
ั
ี
ั

เพราะเป็นการจ ากัดอานาจศาลในการรับฟงพยานบอกเล่าตามหลักกฎหมายคอมมอนลอว์ และจ ากัด
๑๕๘
อ านาจศาลในการชั่งน้ าหนักพยานหลักฐานตามหลักอิสระในการวินิจฉัยพยานหลักฐาน
๑๕๙
๔.๔.๒ นิติประเพณี

แม้ว่าเดิมประเทศไทยจะมีกฎหมายของตนเอง แต่เมื่อได้ติดต่อค้าขายกับต่างชาติมากขึ้น กฎหมาย
ดั้งเดิมล่วงสมัยและไม่เพียงพอแก่สถานการณ์บ้านเมือง จึงมีการน าหลักกฎหมายองกฤษมาปรับใช้ เช่น เรื่อง
ั
สินจ้าง ทรัสต์ หรือหลักกฎหมายปิดปาก เป็นต้น ซึ่งหลักกฎหมายอังกฤษนี้มิได้เพียงน ามาใช้ในทางปฏิบัติ
๑๖๐
ั
เท่านั้น ยังน ามาใช้สอนในโรงเรียนกฎหมายด้วย ดังปรากฏข้อมูลในหนังสือ เรื่อง พฒนาการการศึกษา
กฎหมายในประเทศไทย ของหลวงสารนัยประสาสน์ (ธัญญา ณ สงขลา) ความว่า

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชด าริว่าการราชการยุติธรรมจะต้องด าเนิน
ให้ทันกับควมเจริญของบ้านเมือง ซึ่งจ าเป็นต้องมีผู้มีความรู้ความเชี่ยวชาญทางกฎหมายมากขึ้น จึง

๑๕๗ ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๑๗๒ ตรี และมาตรา ๑๗๒ จัตวา ซึ่งเป็นบทบัญญัติที่เพิ่มเติมเข้ามาในภายหลัง
๑๕๘ ศาสตราจารย์ (พิเศษ) จรัญ ระบุว่า มาตรา ๒๒๖/๓ น าเนื้อความของกฎหมายคอมมอนลอว์มาเขียนไว้ ดู จรัญ ภักดี
ธนากุล, อ้างแล้ว เชิงอรรถที่ ๑๔๗, น.๓๑๙.
๑๕๙ คณิต ณ นคร, อ้างแล้ว เชิงอรรถที่ ๕, น.๑๐๘.
๑๖๐ แสวง บุญเฉลิมวิภาส, อ้างแล้ว เชิงอรรถที่ ๔, น.๑๙๘, ๒๕๐.