Page 2123 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๑๐๕

จากข้อมูลดังกล่าวจะเห็นได้ว่าประเทศไทยได้รับอทธิพลของกฎหมายองกฤษมาตั้งแต่ยุคเริ่มต้น
ิ
ั
แห่งการปฏิรูปกฎหมาย สาเหตุส าคัญมาจากในยุคนั้นอังกฤษมีอทธิพลอย่างมากในประเทศไทย และประเทศ
ิ
ไทยนิยมส่งคนไปศึกษาวิชากฎหมายที่ประเทศองกฤษ การฝึกอบรมกฎหมายในประเทศไทยก็ถือตามระบบ
ั
การจัดการศึกษากฎหมายองกฤษ และผู้ที่จบการศึกษากลับมามีต าแหน่งและบทบาทส าคัญใน
ั
๑๖๔
ั
ิ
กระบวนการยุติธรรม เช่น ผู้พพากษา อยการ ทั้งยังเป็นอาจารย์สอนกฎหมาย หลายท่านเป็นผู้ทรงคุณวุฒิ
เขียนต ารากฎหมายโดยเฉพาะต ารากฎหมายพยานหลักฐาน และจะสังเกตได้ว่ามีการท าค าอธิบายกฎหมาย
ว่าด้วยพยานหลักฐานแยกต่างหากจากกฎหมายวิธีพจารณาความท านองเดียวกับวิธีการในระบบคอม
ิ
มอนลอว์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งได้ใช้วิชาการกฎหมายของคอมมอนลอว์ประกอบการอธิบายหลักกฎหมายไทย
ั
๑๖๕
ไม่ว่าจะเป็นเรื่องหน้าที่น าสืบ การรับฟงพยานหลักฐาน บทตัดพยาน เป็นต้น ในต าราบางเล่มถึงกับใช้
ิ
ถ้อยค าประกอบการอธิบายว่า "...กฎหมายคอมมอนลอว์ของไทยเท่าที่มีค าพพากษาฎีกาแบบอย่างรับรองไว้
๑๖๖
แล้วก็ใช้ได้..." ด้วยปัจจัยเหล่านี้นักกฎหมายไทยย่อมซึมซับแนวคิดทางกฎหมายในระบบกฎหมาย คอม
มอนลอว์มาอย่างยาวนานและถ่ายทอดสืบต่อกันมาในลักษณะแนวปฏิบัติจนอาจถือได้ว่าเป็นนิติประเพณี
๑๖๗
วิธีการด าเนินกระบวนพจารณาคดีอาญาในหลายเรื่องจึงคล้ายคลึงกับแนวทางของระบบคอมมอนลอว์
ิ

๑๖๔ ธานินทร์ กรัยวิเชียร, "อิทธิพลของกฎหมายอังกฤษในระบบกฎหมายไทย," วารสารกฎหมายจุฬาลงกรณ, ปีที่ ๑, ฉบับ
์
ที่ ๒ (๒๕๑๗), น.๒๖.
๑๖๕ ดู พระยานรเนติบัญชากิจ (ลัด), ลักษณพยานโดยย่อ, (พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร รศ. ๑๒๘ (พ.ศ.
๒๔๕๒)); หลวงสัณหกิจวิจารณ์, หลักกฎหมายลักษณพยาน. (จันทบุรี: โรงพิมพ์พานิชเจริญ ร.ศ. ๑๓๑ (พ.ศ. ๒๔๕๕)); พระ
ยาจินดาภิรมย์ราชสภาบดี (จิตร์ ณ สงขลา), ค าอธิบายกฎหมายลักษณพจารณาค าพยานหลักฐาน, พิมพ์ครั้งที่ ๒ (พระ
ิ
นคร: โรงพิมพ์พิศาลบรรณนิติ์, ๒๔๖๔); พระสุทธิอรรถนฤมนตร์, กฎหมายลักษณะพะยาน, (พระนคร: มหาวิทยาลัยวิชา
ธรรมศาสตร์และการเมือง, ๒๔๗๓); แอล ดูปลาตร์ และวิจิตร์ ลุลิตานนท์, ค าสอนชั้นปรญญาตรกฎหมายลักษณะพะยาน
ิ
ี
และจิตตวิทยา, (กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, ๒๔๗๗). ค าอธิบายกฎหมายว่าด้วย
้
พยานหลักฐานเหล่านี้มีมาตั้งแต่ก่อนประกาศใชประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพง และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา
่
ความอาญา ซึ่งหลักกฎหมายคอมมอนลอว์ประกอบการอธิบายกฎหมายไทย เฉพาะค าสอนของดูปลาตร์และนายวิจิตร์ที่มี
การอ้างอิงแนวทางของฝรั่งเศสประกอบและมิได้เน้นหลักการของคอมมอนลอว์มากนัก ส าหรับค าอธิบายกฎหมายว่าด้วย
พยานหลักฐานยุคหลังที่มีชอเสียงและมีอิทธิพลถึงปัจจุบันเป็นของศาสตราจารย์ประมูล สุวรรณศร ซึ่งอธิบายตามแนวทาง
ื่
ของคอมมอนลอว์เช่นกัน ดู ประมูล สุวรรณศร, อ้างแล้ว เชิงอรรถที่ ๑๑๔.
๑๖๖ พระมนูภาณวิมลศาสตร์, กฎหมายลักษณะพะยานและจิตตวิทยา, (พระนคร: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และ
การเมือง, ๒๔๘๒), น.๒.
๑๖๗ การถือปฏิบัติตามนิติประเพณีถือเป็นหน้าที่ส าคัญประการหนึ่งของผู้พิพากษา ดังปรากฎในประมวลจริยธรรมข้าราชการ
ตุลาการ หมวด ๑ อุดมการณ์ของผู้พิพากษา ข้อ ๑ ที่ก าหนดว่า “หน้าที่ส าคัญของผู้พิพากษา คือ การประสาทความยุติธรรม
แก่ผู้มีอรรถคดี ซึ่งจักต้องปฏิบัติด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เที่ยงธรรม ถูกต้องตามกฎหมาย และนิติประเพณี...” พร้อมอธิบาย
ความหมายของค าว่า "นิติประเพณี" หมายถึง แนวปฏิบัติของผู้พิพากษาในทางอรรถคดีซึ่งมิได้มีบทบัญญัติของกฎหมาย
ก าหนดไว้ แต่เป็นเรื่องที่บรรพตุลาการยึดถือกันมาว่าถูกต้องและปฏิบัติตาม ดู ส านักงานศาลยุติธรรม, ประมวลจรยธรรม
ิ
ข้าราชการตุลาการ, (กรุงเทพมหานคร: ส านักงานศาลยุติธรรม, ๒๕๕๒), น.๒, ๔.