Page 2127 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๑๐๙

๑๗๗
ผู้กระท าเอง” ซึ่งข้อปฏิบัติที่วางไว้นี้มุ่งเน้นในเรื่องภาพความเป็นกลาง โดยให้ศาลระมัดระวังการใช้
อ านาจที่กฎหมายให้ไว้อย่างเคร่งครัด ดังปรากฏตามค าอธิบายประกอบว่า

บทบัญญัติมาตรา ๘๖ วรรคท้าย มาตรา ๑๑๖ (๑) และมาตรา ๑๑๙ แห่งประมวลกฎหมายวิธี

่
ิ
พจารณาความแพง กับบทบัญญัติมาตรา ๒๒๘ และมาตรา ๒๓๕ แห่งประมวลกฎหมายวิธี

ิ
พจารณาความอาญา ได้ให้อานาจศาลอย่างกว้างขวางในอนที่จะซักถามพยานหรือเรียกพยานมา
ั
ี
สืบเองได้ แต่ทั้งนี้ผู้พพากษาพงระลึกเสมอว่าตนท าหน้าที่เป็นเพยงคนกลาง การที่จะใช้ดุลพนิจใน
ิ
ึ
ิ
การซักถามพยานก็ดี เรียกพยานมาสืบเองก็ดี พงกระท าเมื่อเห็นว่าจ าเป็นเพอประโยชน์แห่งความ
ึ
ื่
ึ
ยุติธรรม หรือมีกฎหมายบัญญัติไว้ให้ศาลเป็นผู้กระท าเองเท่านั้น และพงกระท าด้วยความ
๑๗๘
ระมัดระวังมิให้คู่ความเกิดความหวาดระแวงในความเป็นกลางของตนได้
ในค าอธิบายยังได้เน้นแนวปฏิบัติในคดีอาญาไว้โดยเฉพาะว่า "...อย่างไรก็ตาม ในคดีอาญานั้นศาล
ั
ต้องระมัดระวังเพิ่มขึ้นเป็นพิเศษ ดังเช่น การที่ศาลจะใช้อ านาจเรียกส านวนการสอบสวนจากพนักงานอยการ
มาเพอประกอบการวินิจฉัยตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๑๗๕ นั้น ศาลไม่ควรเรียก
ื่
ิ
๑๗๙
ส านวนการสอบสวนมาเพิ่มเติมพยานโจทก์ที่ยังบกพร่องอยู่เพื่อลงโทษจ าเลย"
ในค าอธิบายข้างต้นแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่าประมวลจริยธรรมข้าราชการตุลาการพยายามวาง

๑๘๐
แนวทางปฏิบัติของศาลในเชิงรับและมุ่งหมายให้ศาลใช้บทบาทเชิงรุกอย่างจ ากัด ซึ่งเป็นการวางแนวทาง

ที่มีผลเป็นการจ ากัดการใช้อานาจตามที่กฎหมายให้ไว้ และอานาจที่ถูกจ ากัดนี้เกี่ยวข้องกับกระบวนการ
ค้นหาความจริงในคดีอาญาด้วยโดยตรง

ทั้งนี้ แนวปฏิบัติที่ก าหนดไว้ในประมวลจริยธรรมข้าราชการตุลาการนี้ถือเป็นมาตรฐานทาง
จริยธรรมที่ส าคัญของผู้พพากษา การประพฤติปฏิบัติที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐานที่วางไว้อาจเป็นความผิดทาง
ิ
๑๘๑
วินัย และจริยธรรมทั้งหลายที่ก าหนดไว้ในประมวลจริยธรรมนี้เป็นสิ่งที่ผู้พพากษาได้รับการปลูกฝังมา
ิ

๑๗๗ ส านักงานศาลยุติธรรม, อ้างแล้ว เชิงอรรถที่ ๑๖๗, น.๒๒.
๑๗๘ เรื่องเดียวกัน, น.๒๒.
๑๗๙ เรื่องเดียวกัน, น.๒๒-๒๓.
๑๘๐ คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, การพฒนาระบบการพจารณาคดของศาลยุตธรรมในการค้นหาความจริง
ิ
ี
ิ
ั
ื่
เพออ านวยความยุตธรรมแก่ประชาชนตามเจตนารมณของกฎหมาย, (รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์เสนอต่อสถาบันวิจัย
์
ิ
รพีพัฒนศักดิ์ ส านักงานศาลยุติธรรม, ๒๕๕๘), น.๑๙๖. ซึ่งรายงานการวิจัยฉบับนี้มีข้อเสนอแนะข้อหนึ่งให้แก้ไขถ้อยค าใน
ประมวลจริยธรรมข้าราชการตุลาการ ข้อ ๙ ในลักษณะสนับสนุนการมีบทบาทเชิงรุกของศาล. เรื่องเดียวกัน, น.๒๓๔.
๑๘๑ พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๔๓ หมวด ๕ วินัย การรักษาวินัย การลงโทษ และ
การร้องทุกข์ ส่วนที่ ๑ วินัยมาตรา ๖๒ “ข้าราชการตุลาการต้องถือและปฏิบัติตามระเบียบแบบแผนและประเพณีปฏิบัติของ
ทางราชการ และจริยธรรมของข้าราชการตุลาการตามที่ ก.ต. ก าหนด”