Page 2129 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๑๑๑

จะเป็นภายในศาลหรือที่ใด ๆ นอกศาล ตามที่ศาลเห็นสมควรสั่งตามลักษณะแห่งพยานหลักฐาน" [แปลโดย

ผู้เขียน] เมื่อมีการแปลเป็นภาษาในกฎหมายปรากฏถ้อยค าตามมาตรา ๒๒๙ ว่า "ศาลเป็นผู้สืบพยาน จะสืบ

ในศาลหรือนอกศาลก็ได้ แล้วแต่เห็นสมควรตามลักษณะของพยาน" จากถ้อยค าในต้นร่างดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า
ค าว่า "ศาลเป็นผู้สืบพยาน " หมายถึง ให้ศาลเป็นผู้น ามาซึ่งพยานหลักฐาน ดังปรากฏตามรายงานที่เสนอต่อ

คณะกรรมการร่างประมวลกฎหมายอธิบายหลักการทางพยานหลักฐานไว้สอดคล้องกันว่า "...หลักการเรื่อง

ิ
ิ
พยานหลักฐานในประเทศนี้ที่เป็นอยู่และจะยังคงให้ผู้พพากษาสยามมีอสระในการน า รับ และรับฟง
ั
๑๘๕
์
พยานหลักฐานทุกชนิดที่สืบ" อันแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนถึงความหมายและเจตนารมณแห่งวิธีพิจารณาที่
วางไว้ในบทบัญญัติดังกล่าวว่า การสืบพยาน (หมายถึง การรวบรวมและตรวจสอบพยานหลักฐาน) เป็น
อ านาจของศาล

อย่างไรก็ตาม ด้วยเหตุที่การร่างประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาของไทยเป็นผลจากความ
พยายามประนีประนอมระหว่างแนวทางของภาคพนยุโรปและขององกฤษ วิธีการสืบพยานในคดีอาญาจึงมี
ั
ื้
ลักษณะผสมผสานระหว่างระบบการแสวงหาข้อเท็จจริงโดยศาลของภาคพนยุโรปและระบบการเสนอ
ื้
ั
ข้อเท็จจริงโดยคู่ความขององกฤษ โดยมีทั้งบทบทบัญญัติให้ศาลสามารถใช้บทบาทเชิงรุกในการค้นหาความ
จริงในคดี เช่น มาตรา ๑๗๕ มาตรา ๒๒๘ และมาตรา ๒๒๙ อันเป็นลักษณะของระบบการแสวงหา

ข้อเท็จจริงโดยศาล แต่ในส่วนวิธีการสืบและซักถามพยานบุคคลที่ต้องยืมจากประมวลกฎหมายวิธีพจารณา
ิ
ี
ความแพงมาใช้ซึ่งมีวิธีการถามค้านเป็นลักษณะของระบบการเสนอข้อเท็จจริงโดยคู่ความ อกทั้งประมวล
่
ิ

กฎหมายวิธีพจารณาความอาญามิได้วางกลไกสนับสนุนการใช้อานาจของศาลอย่างเต็มภูมิ เนื่องจากไม่มี
ั
บทบัญญัติบังคับให้พนักงานอยการโจทก์ส่งส านวนการสอบสวนต่อศาลพร้อมฟอง และวิธีการบรรยายฟอง
้
้
ี
ื่
คดีอาญาของไทยจะบรรยายเพยงเพอให้ครบองค์ประกอบความผิดท านองเดียวกับที่ปฏิบัติในระบบ
๑๘๖
คอมมอนลอว์ ซึ่งศาลจะไม่รู้ถึงข้อเท็จจริงและพฤติการณ์แห่งคดีอย่างครบถ้วนจนกว่าจะเสร็จการ

๑๙๑) ดังนี้ Section 191. - In any case, and at any time of hearing, the Court may, of its own motion or on
the request of a party, direct that further evidence shall be collected by the Court itself or under
commission.
๑๘๕ แปลโดยผู้เขียน จากข้อความว่า "...the principle of the evidence in this country is and will remain that a
Siamese Judge is quite free to take, receive and admit every kind of evidence produced." ส านักงาน
คณะกรรมการกฤษฎีกา, Annex II, Report on the proposed Code of Criminal Procedure for the Kingdom
ี่
of Siam submitted to the Commission of Codification (October 1917), ไมโครฟิล์มม้วนท 23-5-section 04,
p.28/307.
๑๘๖ ฟ้องคดีอาญาในระบบคอมมอนลอว์จะเปิดเผยข้อเท็จจริงน้อยมาก. see John H. Langbein, supra note 21, p.10.
และเป็นปกติของระบบคอมมอนลอว์ที่ศาลจะไม่รู้ถึงพยานหลักฐานของพนักงานอัยการโจทก์ก่อนที่จะมีการสืบพยาน. see
Frederick T. Davis, supra note 98, p.81.