Page 2221 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๒๐๓

พฤติกรรมเชิงปฏิบัติอยู่ในกรอบของความควรหรือไม่ควร ดังนั้นการเสริมสร้างคุณธรรมและจริยธรรมใน

องค์กรจึงควรมีมาตรการที่เหมาะสมอย่างเป็นรูปธรรม โดยมาตราการที่ส าคัญมาตราหนึ่งคือการน า
หลักธรรมทางศาสนามาปฏิบัติ เนื่องจากว่าศาสนาที่เรานับถือนั้นมีทั้งค าสั่งและค าสอน ซึ่งค าว่าสั่งหมายถึง

ั
ต้องกระท าตาม หากไม่กระท าตามจะได้รับความเสียหาย อนมีความหมายตรงกันค าว่า “ศีล” ส่วนค าว่า
สอนหมายถึงแนะน าพร่ าสอน อบรมบ่มเพาะ บอกกล่าวว่าสิ่งนี้ควรท าหรือไม่ควรท า สิ่งนี้น่าท าหรือ
ไม่น่าท า สอนให้คิดมากกว่าสั่งให้ท า ซึ่งตรงกันค าว่า “ธรรม” เมื่อรวมทั้งสองค าเข้าด้วยกันเราเรียกว่า

“ศีลธรรม”

ความส าคัญของคุณธรรมและจริยธรรม

คุณธรรมและจริยธรรมนับว่าเป็นพนฐานที่ส าคัญของคนทุกคนและทุกวิชาชีพ หากบุคคลใดหรือ
ื้
วิชาชีพใดไม่มีคุณธรรมและจริยธรรมเป็นหลักยึดเบื้องต้นแล้วก็ยากที่จะก้าวไปสู่ความส าเร็จแห่งตนและ

แห่งวิชาชีพนั้น ๆ ที่ยิ่งกว่านั้นก็คือการขาดคุณธรรมและจริยธรรมทั้งในส่วนบุคคลและวิชาชีพ อาจมีผลร้าย

ต่อตนเอง สังคม และวงการวิชาชีพในอนาคต เริ่มจะพบเห็นได้จากการเกิดวิกฤติศรัทธาในหลายวิชาชีพ
ื้
ทั้งวงการวิชาชีพครู แพทย์ ไม่เว้นแม้กระทั่งตุลาการ จึงมีค ากล่าวที่ว่าเราไม่สามารถสร้างครูดีบนพนฐาน
ื้
ของคนไม่ดี และไม่สามารถสร้างแพทย์ที่ดีหากบุคคลเหล่านั้นมีพนฐานทางนิสัยและความประพฤติที่ไม่ดี
ดังพระบรมราโชวาทพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพตร
ิ
ิ
ในพระราชพธีบวงสรวงสมเด็จพระมหากษัตริยาธิราช ณ ท้องสนามหลวง เมื่อวันจันทร์ที่ ๕ เมษายน
พ.ศ. ๒๕๒๕ ไว้ ดังนี้ “...การจะท างานให้สัมฤทธิ์ผลที่พงปรารถนา คือ ให้เป็นประโยชน์และเป็นธรรม
ึ
ด้วยนั้นจะอาศัยความรู้แต่เพยงอย่างเดียวมิได้ จ าเป็นต้องอาศัยความสุจริต ความบริสุทธิ์ใจ และ
ี
ความถูกต้องเป็นธรรมประกอบด้วย เพราะเหตุว่าความรู้นั้น เสมือนเครื่องยนต์ที่ท าให้ยวดยานเคลื่อนที่

ไปได้ประการเดียว ส่วนคุณธรรมดังกล่าวแล้วเป็นเสมือนหนึ่งพวงมาลัยหรือหางเสือ ซึ่งเป็นปัจจัยที่น าทาง
ให้ยวดยานด าเนินไปถูกทางด้วยความสวัสดี คือ ปลอดภัย บรรลุจุดประสงค์...” ในส่วนของคุณธรรมและ

จริยธรรมของผู้บริหารองค์กรหรือหัวหน้าหน่วยงานนับว่าเป็นสิ่งที่ส าคัญมากในการบริหารงานยุคปัจจุบัน

เพราะหากผู้บริหารองค์กรมีปัญหาในเรื่องจริยธรรมก็ย่อมส่งผลให้คนในองค์กรมีปัญหาไปด้วย ทั้งใน
เรื่องของจริยธรรม ศีลธรรม คุณธรรม และวัฒนธรรมองค์กร และแน่นอนว่าองค์กรใดที่มีปัญหาดังกล่าว

องค์กรนั้นก็ย่อมสูญเสียความน่าเชื่อถือไปในที่สุด คุณลักษณะของผู้บริหารที่ดีนั้นมีอยู่หลายทฤษฎี เช่น
ผู้บริหารจะต้องรอบรู้งานในหน้าที่ของตน ต้องมีมนุษยสัมพนธ์ที่ดีกับคนในองค์กร ต้องกล้ารับผิดชอบต้อง
ั
เป็นตัวอย่างที่ดี ต้องมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ต้องมีความอดทน มีความสามารถในการควบคุมสติอารมณ์

มีความภักดีต่อองค์กร แต่ที่ขาดไม่ได้ก็คือต้องมีความยุติธรรม และต้องถือหลักพรหมวิหาร ๔ ซึ่งเป็น
เสมือนหัวใจของผู้บริหารที่ดี